Վիզաների ազատականացման երկխոսության մեկնարկը Հայաստանի համար խիստ առաջնահերթություն է․ ԱԳ նախարար

ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանի ելույթն Արևելյան գործընկերության՝ տեսաժողովի ձևաչափով անցկացված նախարարական համաժողովին՝ ստորև․

«Շատ ուրախ եմ այս վիրտուալ ձևաչափով «հանդիպելու» իմ բոլոր գործընկերներին և հույս ունեմ, որ ի վերջո մոտ ապագայում կկարողանանք առդեմ հանդիպել:

Այս համաժողովը շատ լավ հնարավորություն է մյուս շաբաթ կայանալիք ղեկավարների տեսաժողովին ընդառաջ մտքեր փոխանակելու առումով: Եվրոպայի արևելյան հատվածը հանդիսացող Արևելյան գործընկերությունը հիմնված է ընդհանուր արժեքների վրա, որոնք հանդիսանում են Արևելյան գործընկերության ուժը և, հետևաբար, պետք է վեր դասվեն աշխարհաքաղաքական նկատառումներից՝ մնալով 2020-ից անդին օրակարգի զարգացման միավորող ուժն ու անկյունաքարը: Ժողովրդավարությունը, իրավունքի գերակայությունը, մարդու իրավունքները, անկախ արդարադատությունը, մամուլի, հավաքների ազատությունը եվրոպական արժեքները կրող ընդհանուր տարածքի կարևորագույն հիմնասյուներից են: 2018թ. Հայաստանում տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխությունը և մեր Կառավարության՝ հեղափոխության արժեքների նկատմամբ հանձնառության հետևողականությունն արտահայտում են մեր հավատարմությունը եվրոպական արժեքները կրող այս ընդհանուր տարածքին, որը, հավատացած ենք, որ չի քայքայվի: Արևելյան գործընկերության բազմակողմ հարթակը նաև համալրում և նպաստում է Արևելյան գործընկերության յուրաքանչյուր պետության՝ ԵՄ-ի և ԵՄ անդամ պետությունների հետ իր երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանը։ Ուստի, հաշվի առնելով Արևելյան գործընկերության կարևորությունը՝ անհրաժեշտ է պահպանել և առավել խթանել դրա շարունակականությունը և ամբողջականությունը։

Արևելյան գործընկերության ցանկացած մասնատում կխարխլի այս ծրագիրը։ Բայցևայնպես, սա չի նշանակում, որ տարբերակման սկզբունքը կամ «ավելին ավելիի դիմաց» մոտեցումը չպետք է կիրարկվեն․ տարբերակումը և ներառականությունը միմյանց չեն բացառում: Մենք ողջունում ենք Եվրոպական հանձնաժողովի և Բարձր ներկայացուցչի՝ 2020թ.ից անդին Արևելյան գործընկերության քաղաքականության վերաբերյալ համատեղ կոմյունիկեն և բարձր ենք գնահատում դրանում ԵՄ պատրաստակամության ընդգծումը՝ աջակցելու գործընկեր երկրներին «առողջապահական հաստատությունների և առողջապահության էլեկտրոնային համակարգի արդիականացման, բուժանձնակազմի վերապատրաստման և մատչելի բժշկական օգնության տրամադրման և հասարակության տարբեր շերտերի համար այդ ծառայությունների հասանելիության խթանման հարցում»:

Մենք նաև ողջունում ենք դիմադրողականության ամրապնդման օրակարգը հինգ հիմնական ոլորտներում, որոնք իր ելույթում առանձնացրեց հանձնակատար Վարհեին: Հայաստանի համար կարևորագույն առաջնահերթություն է մուտքի արտոնագրերի ազատականացման շուրջ երկխոսության մեկնարկը: Հայաստանը արդյունավետորեն իրականացնում է ՀՀ-ԵՄ Մուտքի արտոնագրերի դյուրացման և Հետընդունման մասին համաձայնագրերը: Մենք ներգրավված ենք անդամ երկրների հետ անհատական երկխոսության մեջ՝ ցույց տալու մեր աշխատանքը և մեր ձեռքբերումները, որոնք արդարացնում են մուտքի արտոնագրերի ազատականացման շուրջ երկխոսության մեկնարկի անհրաժեշտությունը, ինչն էլ, լիահույս ենք, որ շուտով տեղի կունենա: Նոր տիպի կորոնավիրուսն առաջին լուրջ մարտահրավերն է, որին բախվում է Արևելյան գործընկերությունն իր երկրորդ տասնամյակ թևակոխելուց հետո: Այնուամենայնիվ, այս համավարակը ևս մեկ անգամ ի ցույց դրեց միջազգային համագործակցության և բազմակողմանիության կարևորությունը վերազգային սպառնալիքներն արդյունավետ հասցեագրելու առումով:

Համատեղ ուժեր են հարկավոր հաղթահարելու այս ճգնաժամը: Այս առումով, կցանկանայի դրվատանքի խոսքեր հայտնել ԵՄ-ին Արևելյան գործընկերության տարածաշրջանի անմիջական կարիքներին և սոցիալ-տնտեսական վերականգնմանն ուղղված արտակարգ օգնության փաթեթի մոբիլիզացման համար: Մեր կառավարությունը և հայ ժողովուրդը սա շատ բարձր են գնահատում: ԱլԳ պետություններին ուղղված ԵՄ աջակցությունը մինչ օրս ամենամեծն է. մասնավորապես Հայաստանի համար ԵՄ-ն հայտարարել է 92 միլիոն եվրոյին համարժեք աջակցության փաթեթ, որը ներառում է ինչպես նոր, այնպես էլ արդեն իսկ գոյություն ունեցող, սակայն վերաուղղորդված միջոցներ: Սա համերաշխության շատ ուժեղ դրսևորում է: Մենք նաև բարձր գնահատում ենք “V4EastSolidarity” ծրագրի մեկնարկը և անդամ երկրների անհատական աջակցությունը, մասնավորապես՝ Լիտվայի, Բուլղարիայի, Նիդերլանդների և Լեհաստանի կողմից։ Անչափ շնորհակալ ենք: Հայաստանի արձագանքն այս համավարակին ներառում է մի քանի շերտեր, այդ թվում՝ ներդրումների իրականացում առողջապահության ոլորտում, աջակցության ցուցաբերում սոցիալապես անապահով խավերին և օգնություն գործարար շրջանակներին՝ հաղթահարելու ճգնաժամը և պահպանելու աշխատատեղերը։

Այսօրվա դրությամբ կառավարության սոցիալ-տնտեսական աջակցության փաթեթը կազմում է 150 մլրդ ՀՀ դրամ, ինչը հավասար է ավելի քան 300 մլն եվրոյի։ Կառավարությունն արդյունավետորեն իրականացրել է օգնության 18 ծրագիր/գործողություն՝ հասցեագրելու համաճարակի ինչպես տնտեսական, այնպես էլ սոցիալական հետևանքները։ Այդ ծրագրերը գտնվում են իրականացման փուլում: Միաժամանակ նաև կազմում ենք միջնաժամկետ գործողությունների հետագա համապարփակ ծրագիր՝ ներկայացնելով մեր քաղաքականությունն ու միջոցառումները: Մենք նաև հրավիրել ենք ԵՄ-ին՝ սկսելու քաղաքականության շուրջ երկխոսություն` ներառական և կառուցողական հարթակ ստեղծելու նպատակով, որտեղ Եվրամիությունը և նրա հաստատությունները կարող են ներգրավվել և նպաստել համավարակի հետևանքները մեղմելուն ուղղված միջնաժամկետ գործողությունների ծրագրի ձևավորմանը և հետագա իրականացմանը: Իսկապես, համավարակի տարածման հետ մեկտեղ կա նաև «տեղեկատվական համավարակ» (“infodemic”), և այն նույնպես պետք է հասցեագրվի։ Ներկայացվել են որոշ գաղափարներ և առաջարկներ, թե ինչպես մոտենալ այդ խնդրին, որոնք վերաբերում են նաև հաղորդակցության օգտագործմանը, հեռուստատեսությանը և այլ միջոցների։ Դրանք շատ հետաքրքիր գաղափարներ են, որոնք մենք պատրաստ ենք դիտարկել և քննարկել մեր գործընկերների հետ։

Ապատեղեկատվությունն ավելին է, քան համավարակի վերաբերյալ փաստերի պարզ աղավաղում։ Մենք չենք ողջունում, երբ նոր տիպի կորոնավիրուսն օգտագործվում է մարդու իրավունքների նկատմամբ բռնաճնշումներ իրագործելու և ատելության խոսք տարածելու համար: Տարածաշրջանային կայունության և խաղաղության առնչությամբ, այդ թվում համավարակի ժամանակ, Հայաստանը միացել է ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի՝ համաշխարհային զինադադարի հաստատման կոչին, և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ մեկտեղ հանդես ենք եկել համատեղ հայտարարությամբ, որում համանախագահներն ընդգծել են հրադադարի ռեժիմի անվերապահ պահպանման և ստեղծված իրավիճակում սադրիչ գործողություններից զերծ մնալու կարևորությունը և կոչ արել կողմերին ձեռնարկել հետագա միջոցառումներ լարվածության նվազեցման ուղղությամբ։ Սակայն մենք ականատես ենք լինում համավարակի ժամանակ լայնածավալ զորավարժությունների անցկացմանը և Հայաստանին ուղղված անթաքույց պատերազմական սպառնալիքների: Այս գործողություններն ունեն սադրիչ բնույթ և չեն նպաստում լարվածության նվազեցմանը:

Անդրադառնալով հակամարտություններին՝ պետք է նշեմ, որ յուրաքանչյուր հակամարտություն ունի իր ուրույն անվտանգության միջավայրը, մշակութային և պատմական համատեքստը, հանգուցալուծման տարբեր դինամիկան և բովանդակությունը, որոնց հիման վրա էլ պետք է այն դիտարկվի: Հակամարտությունների հարցին անդրադառնալիս տարբերակումն անհրաժեշտ է»։