«Եթե մեր ուզածը չեղավ, կենտրոնական ճանապարհ և երկաթգիծ կփակենք». Լոռու որոշ համայնքներում դեմ են խոշորացմանը

Հայաստանում առաջիկայում նախատեսվում է իրականացնել համայնքների խոշորացման ծրագրի հերթական փուլը: Լոռու մարզից, ի թիվս այլ համայնքների, խոշորացվողների մեջ կլինեն նաև Փամբակ և Ձորագյուղ համայնքները, որոնք պետք է միանան Դսեղին:

Փամբակը Վանաձորին կից համայնք է, հիմնադրվել է 1894 թվականին: Այժմ գյուղն ունի 420 բնակիչ և 172 տնտեսություն: Գյուղը մարզի հողազուրկ համայնքներից է համարվում: Վարելահողեր այստեղ չկան՝ համայնքն ունի ընդամենը 14 հա խոտհարք և 150 հա արոտավայր: Բնակիչները մշակում են միայն տնամերձ հողատարածքները:

«Մարդիկ տարիներ շարունակ նույն հողամասում, նույն բերքն են մշակել: Հողերը էռոզացվել են, հումուսը պակասել է, բերքը վատ է լինում, այլևս բերրի չեն հողերը: Ջուր չունենք, որ հողերը ջրենք, խմելու ջրով էլ չի կարելի, որովհետև ջրերը քլորացված են, եթե ջրեն, ամեն ինչ կփչանա: Այսինքն՝ մնում ենք անձրևի հույսին: Աստված տվեց՝ ունենք, չտվեց՝ չունենք: Ես ոռոգման ջուր բերելու իմաստը չեմ էլ տեսնում, զուտ նրա համար, որ ոռոգելու բան էլ չունենք, այսինքն՝ վարելահող չունենք: Ընդամենը տնամերձի համար բերենք, ծախսը շատ կլինի»,- ասում է Փամբակի համայնքապետ Սամսոն Ուլիխանյանը:

Այստեղ տարեցտարի նվազում է նաև անասնապահությամբ զբաղվողների թիվը, ասում են՝ այլևս եկամտաբեր չէ: Այժմ գյուղում կա 104 խոշոր եղջերավոր անասուն և 10 ոչխար:

Համայնքապետն ասում է, որ գյուղում դեմ են համայնքների խոշորացմանը, հատկապես, եթե համայնքը պետք է միանա Դսեղին: Ուլիխանյանի խոսքով՝ եթե խոշորացնեն, ապա միայն Վանաձորի հետ միավորվելու դեպքում համաձայն կլինեն. «Վանաձորի ցուցանակը Փամբակի ցուցանակից 3 կմ է հեռու, իսկ մինչև գուղապետարան՝ 6 կմ: Էս 6 կմ թողնում են, մեզ ուզում են միացնեն Դսեղ համայնքին, որը մեզնից հեռու է մոտ 25 կմ: Մեր ամեն ինչն է կապված Վանաձոր քաղաքի հետ՝ առևտուրը, երեխաների սովորելը, սպորտային պարապմունքները»:

Գյուղապետն ասում է, որ եթե իրենց կարծիքը հաշվի չառնեն, բնակիչները պատրաստ են իրենց ձայնը տեղ հասցնելու համար այլ քայլերի դիմել. «Դա ես չեմ ասում, ժողովուրդն է ասում: Եթե մեր ուզածը չեղավ, ժողովուրդն արդեն բողոքելու պրակտիկ ձև ունի՝ կենտրոնական ճանապարհ ու երկաթգիծ կփակենք: Ես այդ գաղափարին դեմ եմ, բայց ոչ մեկը չի ուզում, որ դեպի Դսեղ գնանք: Առաջ տանելու փոխարեն հետ քայլ ենք անում, դա ճիշտ չէ»,- ասում է Սամսոն Ուլիխանյանն ու շարունակում. «Ես գիտակցում եմ, որ խոշորացումը որոշ չափով կարդարացնի իրեն: Խոշորացման արդյունքում մարդիկ կրճատվում են, գոնե այդ աշխատավարձով կոմունալ ծախսերն են վճարում, բայց եթե խոշորացման արդյունքում տնտեսած գումարներն արդյունավետ չօգտագործեն, դա ի վնաս մեզ է լինում: Բայց եթե ճիշտ օգտագործեն, ամեն տարի մի գյուղում գոնե մի մեծ գործ կանեն: Խոշորացման գաղափարը, երևի թե, դրա համար է: Բայց կարծում եմ, որ խոշորացումից հետո գյուղերը լքվելու են: Աստված տա՝ այդպես չլինի, բայց ովքեր հնարավորություն ունենան, հաստատ ավելի խոշոր համայնքներ են գնալու: Սովորած երեխաներն էլ գնալու են այլ քաղաքներ կամ երկրից դուրս՝ գործ որոնելու, հաստատ գյուղում չեն մնալու»:

Վահագնաձոր համայնքի ղեկավար Էդիկ Եղոյանն էլ ասում է, որ խոշորացման փորձ իրենք ունեցել են, իսկ համայնքներն առանձնացնելուց հետո կանգնել են բազում խնդիրների առջև: 1990-ական թվականներին Վահագնաձոր ու Վահագնի համայնքները միասին են եղել, բայց երբ համայնքներն առանձնացրել են և սեփականաշնորհում է կատարվել, Վահագնաձոր համայնքը ոչինչ չի ստացել՝ ո՛չ վարելահող, ո՛չ այգի, ո՛չ խոտհարք:

«Պատճառն այն է, որ մենք Վահագնի համայնքից չենք, մենք իրենց համայնքի մեջ ենք, բայց բնակիչ չենք: Բայց չէ՞ որ մենք տարիներով միացած համայնք ենք եղել: Մենք ունենք միայն տնամերձ հողատարածք: Նախկինում գյուղում  անասնապահությամբ էին զբաղվում: Անտառներում միրգ կար, դրա հաշվին խոզ էին պահում: Բայց հիմա դրանով չեն կարողանում զբաղվել: Մոտ 10 տարի առաջ հիվանդություն ընկավ, սատկեցին»,- նշում է Էդիկ Եղոյանը:

Հիմա արդեն 480 բնակիչ ունեցող համայնքում նույնը կրկնել չեն ուզում: Վստահ են՝ հատկապես Դսեղի հետ խոշորացման արդյունքում համայնքում դրական տեղաշարժ չի լինելու:

«Եթե խոշորացանք, խոշորացված համայնքն ինչո՞վ է մեր համայնքին օգնելու, աշխատատեղ պետք է բացի, թե՞ ինչ պետք է անի: Իմաստը չեմ հասկանում: Դեռ որոշված չէ, բայց խոսք է գնում, որ մենք Դսեղ համայնքին ենք միանալու: Դսեղի հետ որ միանանք, ի՞նչն է փոխվելու: Դսեղը նույնիսկ իր հոգսերը չի կարողանում հոգալ, ի՞նչ է նշանակում՝ միանանք, որ մեզ օգնեն: Չեմ կարող ասել՝ խոշորացումից ինչ վնասներ կլինեն, բայց օգուտ մենք հաստատ չենք ունենալու»,- ասում է գյուղապետը:

Տաթևիկ Ղազարյան