Չեմ տեսել մի զինվորական, որը խնդիրների մասին կզեկուցի. միշտ ցույց է տալիս՝ ամեն ինչ լավ է. Գաբրիելյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Զորակոչային համակարգում առկա անհավասարությունները, օրենսդրական բացերը, զինվորական վերադասին խնդիրների մասին չզեկուցելու արատավոր պրակտիկան և Ներքին ծառայության կանոնադրության իրավական մոդելը հայկական բանակի առանցքային մարտահրավերներից են. հրավիրված քննարկման ընթացքում այս հարցերին անդրադարձան քննարկման մասնակիցներն ու «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վիլեն Գաբրիելյանը։

Քննարկման ընթացքում քաղաքական գործիչ Հայկ Խանումյանը մատնանշեց հասարակության մեջ առկա սոցիալական անհավասարությունները զորակոչի ենթակա երիտասարդների շրջանում։ Ըստ ներկայացված տվյալների՝ Հայաստանում պարտադիր զորակոչի տարիքի տղաների 50%-ն անգամ չի զորակոչվում բանակ, ինչը պայմանավորված է կամ առողջական խնդիրներով, կամ չափահասության փուլում քաղաքացիությունը փոխելու համատարած դեպքերով։

«Սա լուրջ անհավասարություն է ստեղծում հատկապես նրանց համար, ովքեր չունեն ծառայությունից խուսափելու հնարավորություններ»,- ընդգծեց Խանումյանը։

Անդրադառնալով օրենսդրական դաշտին՝ Վիլեն Գաբրիելյանը նշեց, որ պետությունը որոշակի փոփոխություններ անելիս օրենքում բացեր է թողել: Արդյունքում՝ քաղաքացիները, դատական գործընթացների և փաստաբանական ծառայությունների միջոցով, հնարավորություն են ստացել օրինական ճանապարհով խուսափել պետությանը սահմանված գումարները վճարելուց։

«Պետությունն այնպես չի, որ ամեն ինչ կարողացել էր այդտեղ վերահաշվարկել»,- անձնագրեց պատգամավորը։

Բանակային ինստիտուցիոնալ ամենախորքային խնդիրներից մեկը, ըստ Գաբրիելյանի, զինվորական աստիճանակարգության ներսում իրական վիճակի մասին չզեկուցելն է. «Չեմ ուզում զինվորականներին թիրախավորել, բայց չեմ տեսել մի զինվորական, որը խնդիրների մասին կզեկուցի: Երբ վերադասը գալիս է, այդ զինվորականը պետք է ամեն ինչ ցույց տա, որ լավ է: Անգամ, եթե թերություններ ունի, չի կարող ասել՝ «վերադաս ջան, այս տեղում խնդիր ունեմ» ու երևալ ավելի վատը»։

Ըստ նրա՝ երբ զեկուցումները ինստիտուցիոնալ խողովակներով բարձրանում են վերև, առաջանում է համակարգային խնդիր, քանի որ վերադասին ներկայացվում է իրականությանը չհամապատասխանող պատկեր։ Անդրադառնալով իրավական կարգավորումներին՝ Գաբրիելյանը նկատեց, որ Հայաստանը աշխարհի այն եզակի պետություններից է, որտեղ Ներքին ծառայության կանոնադրությունը սահմանված է օրենքով. «Միջազգային պրակտիկայում այն սովորաբար կարգավորվում է ներքին հրամաններով»։

Հայաստանյան մոդելը, նրա գնահատմամբ, լրացուցիչ խնդիրներ է հարուցում ծառայության կազմակերպման ընթացքում և կարիք ունի առանձին քննարկման:

Վիլեն Գաբրիելյանի համոզմամբ՝ բանակում և պետական համակարգում առկա խնդիրների լուծման միակ ճանապարհը երկխոսությունն ու բանավեճն են։ «Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է հրաժարվել «բացարձակ ճշմարտության» դիրքերից հանդես գալուց։ Խնդիրների արդյունավետ լուծման համար պետք է մեկտեղել փորձագիտական համայնքի, պահեստազորի սպաների, հասարակական կազմակերպությունների և պետական կառույցների ներուժը»,- նշեց նա։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Ռոզա Վարդանյան