ԱՄՆ-ը կրճատել է Ուկրաինայում ՌԴ-ի ռազմական հանցագործությունների հետաքննությանն ուղղված աջակցությունը

Լայնածավալ պատերազմի սկսվելուց ի վեր ԱՄՆ-ն Ուկրաինայում ռազմական հանցագործությունների հետաքննությունների համար հատկացրել է ավելի քան 283 միլիոն դոլար, այդ թվում՝ Ռուսաստան արտաքսված երեխաների հայրենադարձման ծրագրերին։ Այս մասին են վկայում Reuters-ի հաշվարկները՝ հիմնված փաստաթղթերի և աղբյուրների հետ հարցազրույցների վրա, գրում է BBC-ի ռուսական ծառայությունը։

Այնուամենայնիվ, 2025 թվականի հունվարին Դոնալդ Թրամփի կողմից նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց հետո շատ ծրագրերի ֆինանսավորումը դադարեցվել է կամ չի երկարաձգվել։ Գործակալության հաշվարկներով՝ այս ծրագրերը կազմել են ֆինանսավորման առնվազն 40%-ը։

Նշվում է, որ անհնար է ավելի ճշգրիտ հաշվարկել ֆինանսավորման կրճատումների ազդեցությունը, քանի որ դրամաշնորհները հաճախ տրամադրվում են մի քանի տարի, մի քանի կազմակերպությունների և տարբեր նպատակներով: Այնուամենայնիվ, գումարները կազմում են տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ։

Ուկրաինայում գործակալության բարձրաստիճան աղբյուրի խոսքով՝ ֆինանսավորման կրճատումներն ազդել են պատերազմական հանցագործությունների հետաքննության և օրենքի գերակայության վրա կենտրոնացած ամերիկյան նախագծերի մոտավորապես կեսի վրա։

Թրամփի վարչակազմը հայտարարել է միայն մեկ նոր ծրագրի մասին. 2026 թվականի մարտին Ուկրաինա երեխաների վերադարձի համար հատկացվել է 25 միլիոն դոլար: Միաժամանակ, այլ նմանատիպ ծրագրեր, ինչպիսին է Եյլի համալսարանի նախագիծը, կորցրել են ֆինանսավորումը։

Reuters-ը հաղորդում է, որ ֆինանսավորման դադարեցման պատճառով Truth Hounds-ը (2014 թվականից ի վեր հավաքագրում է ռազմական հանցագործությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն) կրճատել է անձնակազմը, կասեցրել է իր արխիվացման նախագիծը և հետաձգել դատավորների ու դատախազների միջազգային իրավունքի դասընթացները։

Մարտադաշտից ապացույցների հավաքագրմանն ու վերլուծությանը նպաստած տասնյակ միջազգային փորձագետներ այլևս չեն կարող մեկնել Ուկրաինա՝ տեղական դատախազներին օգնելու համար, հայտնել են հինգ աղբյուրներ Reuters-ին։

ԵՄ-ն և Մեծ Բրիտանիան շարունակում են ֆինանսավորել ռազմական հանցագործությունների հետաքննությունները, սակայն ԱՄՆ-ի կորցրած օգնությունը դժվար է փոխհատուցել, Reuters-ին ասել է Atrocity Crimes Advisory Group-ի (ACA) փոխղեկավար Ուեյն Ջորդաշը։ Խումբը հիմնադրվել է ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի կողմից՝ ուկրաինացի դատախազներին օգնելու համար։ Անցյալ տարի ԱՄՆ-ը դադարեցրել է ACA-ի կազմում գտնվող երեք հիմնական կազմակերպություններից երկուսի ֆինանսավորումը։