25.04.2026 | 15:40
Մեզ պետք է հասկանալ՝ ինչքան երջանիկ ենք, որ ունենք Հայաստանի Հանրապետությունը․ Փաշինյան․ ՏԵՍԱՆՅՈւԹ
Իրանը Ռուսաստանի հետ կնքել է 500 մլն եվրո արժողությամբ գաղտնի պայմանագիր «Վերբա»-ների մատակարարման համար․ Financial Times
Քաղաքականություն
22.02.2026 | 21:59
Իրանի ներկայացուցիչները դեկտեմբերին Մոսկվայում ռուսական կողմի հետ ստորագրել են գաղտնի համաձայնագիր՝ շուրջ 500 մլն եվրո արժողությամբ «Վերբա» դյուրակիր զենիթահրթիռային համալիրների գնման վերաբերյալ։ Այս մասին հայտնում է Financial Times-ը՝ հղում անելով արտահոսած ռուսական փաստաթղթերին և գործարքի մանրամասներին ծանոթ աղբյուրներին։
Պայմանագրի համաձայն՝ ռուսական պետական «Ռոսօբորոնէքսպորտ» ընկերությունը պետք է Իրանին մատակարարի 500 «Վերբա»-ի արձակման կայան և 2,5 հազար 9Մ336 հրթիռ՝ երեք տարվա ընթացքում՝ 2027-ից մինչև 2029 թվականը։ Փաստաթղթերում մեկ հրթիռի արժեքը նշված է 170 հազար եվրո, արձակման կայանինը՝ 40 հազար եվրո։ Պայմանագրի ընդհանուր գումարը կազմում է 495 մլն եվրո։
«Վերբա»-ն ռուսական վերջին սերնդի դյուրակիր զենիթահրթիռային համալիր է։ Այն օգտագործում է 9Մ336 հրթիռ՝ եռասպեկտր ինֆրակարմիր ինքնաուղղման գլխիկով, ինչը բարձրացնում է դիմադրողականությունը ջերմային խաբուսիկ միջոցների և խանգարումների նկատմամբ։ Համալիրը նախատեսված է ցածր բարձրությամբ թռչող թիրախների՝ ինքնաթիռների, ուղղաթիռների, թևավոր հրթիռների և անօդաչու թռչող սարքերի խոցման համար։ Արձակումը կատարվում է ուսին տեղադրվող դյուրակիր կայանից։ Համալիրը կարող է կիրառվել շարժական ստորաբաժանումների կողմից՝ առանց ստացիոնար ռադարային միջոցների տեղակայման։
FT-ի տվյալներով՝ Թեհրանը համալիրների մատակարարման պաշտոնական հարցում է ուղարկել անցած տարվա հուլիսին՝ Իսրայելի հետ 12-օրյա պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո, որի ընթացքում, ինչպես գրում է պարբերականը, Իրանի ինտեգրված հակաօդային պաշտպանության համակարգը զգալիորեն թուլացել էր։ Այդ արշավի ընթացքում ԱՄՆ-ը կարճ ժամանակով միացել էր Իսրայելի հարվածներին Իրանի երեք հիմնական միջուկային օբյեկտների դեմ։
Պարբերականը նշում է, որ համաձայնագիրը հայտնի է դարձել Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ ռազմական ներկայության աճի ֆոնին՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի օրոք, որը, ըստ FT-ի, պահանջում է Թեհրանից համաձայնել միջուկային ծրագրի սահմանափակումներին՝ հակառակ դեպքում սպառնալով հարվածներով։
Թերթի հարցված փորձագետների կարծիքով՝ «Վերբա»-ների մատակարարումը դժվար թե արմատապես փոխի ուժերի հավասարակշռությունը Իսրայելի կամ ԱՄՆ-ի հետ հնարավոր նոր հակամարտության դեպքում, սակայն կարող է բարդացնել ուղղաթիռների և ցածր բարձրությամբ ավիացիայի կիրառումը։ Միաժամանակ համալիրները զգալի դեր չեն խաղում ուկրաինական անօդաչու սարքերի հարձակումները հետ մղելու հարցում, ինչը, FT-ի աղբյուրների կարծիքով, դրանք դարձնում է արտահանման ավելի հարմար տարբերակ՝ առանց Ռուսաստանի սեփական ռազմական կարիքներին վնաս հասցնելու։
Գործարքը նաև վկայում է Մոսկվայի և Թեհրանի միջև շարունակվող ռազմական համագործակցության մասին։ Վերջին երկու տարիներին Իրանը Ռուսաստանին մատակարարել է անօդաչու սարքեր և հրթիռներ, իսկ 2025 թվականի հունվարին կողմերը ստորագրել են երկկողմ համագործակցության ընդլայնման մասին համաձայնագիր։ Այս ֆոնին Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան անցած տարի նախաձեռնել են ՄԱԿ-ի պատժամիջոցների «վերադարձի» մեխանիզմը Իրանի նկատմամբ, ներառյալ զենքի արտահանման արգելքը։
