Դեպի ԵՄ ճանապարհը Շանհայով չի անցնում․ ինչ կտա ՇՀԿ-ին Հայաստանի անդամակցությունը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հայաստանը մտադիր է դառնալ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության լիիրավ անդամ։ Փաշինյանը երեկ հրավիրած ասուլիսում հաստատեց տեղեկությունը՝ հայտարարելով, որ այդ քայլը տեղավորվում է Հայաստանի որդեգրած բալանսավորման և բալանսավորված արտաքին քաղաքականության տրամաբանության մեջ։

«ՇԿՀ-ում ունենք դիտորդի կարգավիճակ։ Այսինքն՝ այնպես չի, որ ինչ-որ զրոյական վիճակից է, բարև բարլուս էլ չունենք, բայց կազմակերպության անդամ ենք դառնում»,- ասել է վարչապետը։

Փաշինյանը, սակայն, սխալվում է․ Հայաստանը կազմակերպությունում ունի ոչ թե «դիտորդի», այլ «երկխոսության գործընկերոջ» կարգավիճակ, որը ստացել է 2016 թվականին։ Հայաստանը նախորդ տարի է դիմել դիտորդի կարգավիճակ ստանալու համար, սակայն պաշտոնական պատասխան կազմակերպության կողմից չի տրվել։ Մինչ այդ, Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունում քննարկվում է դիտորդի և երկխոսության գործընկերոջ կարգավիճակների վերացման հարցը։  

Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանի՝ Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանն անդամակցելու մտադրությունը համահունչ է երկրի աշխարհագրական և աշխարհաքաղաքական իրողություններին, իսկ այդ կառույցում անդամակցությունը կարող է տնտեսական ու քաղաքական նոր հնարավորություններ տալ։

Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը մշտապես գործող միջկառավարական միջազգային կազմակերպություն է։ Այն կենտրոնացած է քաղաքական, տնտեսական և անվտանգության համագործակցության վրա։ Հիմնադրվել է 2001 թվականին «Շանհայան հնգյակի» պետությունների՝ Չինաստանի, Ռուսաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Տաջիկստանի և Ուզբեկստանի կողմից։ Այս տարիների ընթացքում կազմակերպության անդամ են դարձել նաև Հնդկաստանը, Պակիստանը, Իրանը և Բելառուսը։ Բացի լիիրավ անդամներից՝ կան նաև դիտորդ երկրներ՝ Աֆղանստանն ու Մոնղոլիան, ինչպես նաև երկխոսության գործընկերներ՝ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Թուրքիան, Շրի Լանկան, Եգիպտոսը և այլն։ 

Տնտեսագետ Աղասի Թավադյանի խոսքով՝ ԵՏՄ-ն ու ԲՐԻԿՍ+-ի պետությունները, որի մեջ մտնում են նաև Չինաստանը, Հնդկաստանը և Իրանը, ունեն  որոշակի առանց մաքսատուրքի համաձայնագիր, որից Հայաստանն արդեն իսկ օգտվում է։  Թավադյանի դիտարկմամբ՝ այն, որ վերջին յոթ տարիներին ՀՀ արտահանումը դեպի ԵՏՄ ավելի քան հինգ անգամ աճել է, իսկ դեպի ԵՄ՝ տասը տոկոսով պակասել, ցույց է տալիս տնտեսական զարգացման իրական ուղղությունը։ 

Հայաստանի Եվրոպական կուսակցության նախագահ Տիգրան Խզմալյանը միաժամանակ տարբեր կազմակերպությունների ու միությունների անդամակցելու ձգտումը վտանգավոր է համարում։ Հիշեցնում է ԱՄՆ նախագահի՝ ԲՐԻԿՍ+-ի երկրների նկատմամբ բարձր մաքսատուրքեր սահմանելու սպառնալիքի մասին։ Նրա կարծիքով՝ Հայաստանը քայլ է կատարում աշխարհաքաղաքական հակասության դաշտ։

Այդուհանդերձ, երեկվա ասուլիսին Փաշինյանն առաջին անգամ ուղիղ տեքստով նաև հայտարարեց, որ Հայաստանը մտադիր է դառնալ ԵՄ անդամ։ Որքա՞ն կտևի այդ գործընթացը և արդյո՞ք այդ ճանապարհին Շանհայի համագործակցությանը լիիրավ անդամակցությունը խոչընդոտ չի դառնա, այս հարցի պատասխանն այս պահին չկա։ 

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Անի Թամրազյան