Քաղաքականություն
30.07.2024 | 15:09
ՄԱԿ-ի COP29 կլիմայական գագաթնաժողովը հյուրընկալող Ադրբեջանում նավթագազի այրումը 2023 թվականին հասել է տասնամյա ամենաբարձր ցուցանիշին։ Ակտիվիստների խմբի վերլուծության համաձայն՝ մեղավորների թվում են BP-ի և երկրի պետական նավթային ընկերության հետ կապված օբյեկտները։ Այս մասին ասվում է Financial Times-ի անդրադարձում։
Նշվում է, որ գազի այրումը՝ կլանման փոխարեն, որը տեղի է ունենում նավթի հորատման ժամանակ և հանդիսանում է ածխաթթու գազի և մեթանի արտանետումների, ինչպես նաև սև մրի հիմնական աղբյուրը, գլոբալ տաքացման գործում զգալի ներդրում է:
Ոչ առևտրային Global Witness կազմակերպության արբանյակային տվյալների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Ադրբեջանի նավթագազային օբյեկտներում այրված գազի քանակն աճել է 10,5 տոկոսով 2018 թվականից ի վեր, երբ երկիրը հաղորդել է ջերմոցային գազերի արտանետումների մասին: Այրումն ավելացել է մի քանի ձեռնարկություններում, որոնք շահագործվում կամ պատկանում են ադրբեջանական նավթի և գազի ոլորտում խոշոր խաղացող BP-ին և ադրբեջանական պետական նավթային SOCAR ընկերությանը, չնայած ինչպես ընկերությունների, այնպես էլ երկրի «բազմաթիվ խոստումներին»՝ մինչև 2030 թվականը վերացնել այդ պրակտիկան։
«Ադրբեջանում ակտիվությունը «մեծ մասամբ աննկատ է մնացել», քանի որ երկիրը վեց տարի շարունակ չի հայտնել իր արտանետումների մասին»,- ասել է է Global Witness-ի ավագ հետազոտող Պատրիկ Գեյլին:
Համաշխարհային ջերմաստիճանի բարձրացման դեմ Փարիզյան համաձայնագրի համաձայն՝ երկրները պարտավոր են երկու տարին մեկ հաղորդել արտանետումների մասին տվյալները:
Մեթանը պատասխանատու է արդյունաբերական դարաշրջանում մարդու կողմից առաջացած տաքացման մոտ մեկ երրորդի համար: Այն 20 տարվա ընթացքում շատ ավելի մեծ ջերմություն է պահպանում, քան ածխաթթու գազը: Ավելի քան 155 երկրներ ստորագրել են մինչև 2030 թվականը մեթանի արտանետումները 30 տոկոսով կրճատելու համաշխարհային խոստում, այդ թվում՝ Ադրբեջանը։
Լրատվամիջոցը նշում է, որ նոյեմբերին COP29-ը հյուրընկալող Ադրբեջանի դերն արդեն քննադատության է ենթարկվել, երբ ակտիվիստները և որոշ քաղաքական գործիչներ կասկածի տակ են դնում հանածո վառելիք արտադրող մեկ այլ երկրի՝ կլիմայի փոփոխության աշխարհի ամենակարևոր գագաթնաժողովը հյուրընկալելու նպատակահարմարությունը։
Global Witness-ը պարզել է, որ գազի այրման արագությունը վերջին վեց տարում աճել է ավելի քան 70 տոկոսով՝ օգտագործելով Կոլորադոյի հանքերի դպրոցի VIIRS Nightfire ծառայության տվյալները՝ ադրբեջանական տարածքում ցամաքային և ծովային նավթագազային 18 կայանքների համար: 2018 թվականի սեպտեմբերից ի վեր արբանյակների կողմից ֆիքսվել է ավելի քան 1000 առանձին այրում:
Կազմակերպությունը նշում է, որ գազի այրումը բարձր է մնացել BP-ի մի քանի օբյեկտներում, այդ թվում՝ Կասպից ծովում գտնվող «Ազերի-Չիրագ-Գյունեշլի» (ACG) հսկայական հանքավայրում և Բաքվից հարավ գտնվող Սանգաչալ տերմինալում։ Անցյալ տարի ACG-ում այրված գազի ծավալը գրեթե հավասարվել է 2014 թվականին գրանցված ռեկորդային առավելագույնին, չնայած այն հանգամանքին, որ այնտեղ նավթի արդյունահանումն այժմ շատ ավելի ցածր է:
BP-ն ասել է, որ իր գլոբալ հանքարդյունաբերության ոլորտում այրման ծավալը վերջին տասնամյակի ընթացքում նվազել է գրեթե 60 տոկոսով, և որ այն պատրաստվում է դադարեցնել մինչև 2030 թվականը: Ընկերությունը հայտնել է, որ Կասպից ծովի տարածաշրջանում գործում է ավելի քան 30 տարի և չի հայտնաբերել «օդի որակի բնապահպանական չափանիշների գերազանցում» 2019 թվականից ի վեր Սանգաչալի տերմինալի շուրջ։
Ադրբեջանական SOCAR-ը չի պատասխանել լրատվամիջոցի մեկնաբանության դիմումին, իսկ COP29-ի կազմակերպչական խումբը հրաժարվել է մեկնաբանությունից:
Ադրբեջանի բնապահպանության նախարարությունից էլ հայտնել են, թե արտանետումների վերաբերյալ հաշվետվությունների հետաձգում է եղել՝ կապված Covid-19 համավարակի և այլ գործոնների հետ, սակայն ակնկալվում է, որ տվյալները հասանելի կլինեն մինչև տարեվերջ:
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
