Թուրքիայում գնաճային ճգնաժամը կազդի՞ Էրդողանի վերընտրվելու հնարավորությունների վրա

Մայիսի 14-ի Թուրքիայի ընտրություններից մեկ ամիս առաջ գնաճային ճգնաժամը երկրում քարոզարշավի հիմնական թեման է։ Վեց հիմնական ընդդիմադիր կուսակցությունները հավաքվել են Քեմալ Քըլըչդարօղլուի շուրջ, նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի համար ամենաուժեղ մարտահրավերը ստեղծելու համար, ասվում է France 24-ի հրապարակման մեջ։

Խոսուն է, որ Էրդողանը կենտրոնացել է տնտեսական խոստումների վրա, երբ վերջապես սկսել է իր նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը ապրիլի 11-ին՝ ընդդիմության՝ CHP-ի առաջնորդ Քըլըչդարօղլուից ավելի քան երկու շաբաթ անց:

«Մենք գնաճը կիջեցնենք միանիշ թվի և անպայման կփրկենք մեր երկիրն այս խնդրից»,-Անկարայի մարզադաշտում իր կողմնակիցներին ասել էր նախագահ Էրդողանը:

Լրատվականը գրում է, որ Թուրքիան իսկապես գնաճից փրկվելու կարիք ունի։ Չնայած աճը կայուն է, ամենավերջին պաշտոնական վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ մարտին գնաճը տարեկան կտրվածքով կազմել է ավելի քան 50 տոկոս, այն բանից հետո, երբ հոկտեմբերին այն հասել է քառորդ դարի գագաթնակետին՝ ավելի քան 85 տոկոսի։ Քչերն են կասկածում, որ իրական թվերը շատ ավելին են։

«Պարզ է, որ կառավարությունը խաղում է թվերի հետ, քաղաքացիների ամենօր իրական փորձն ավելի սարսափելի է», – ասել է Սենտ Լոուրենսի համալսարանի և Վաշինգտոնի Մերձավոր Արևելքի ժողովրդավարության նախագծի Թուրքիայի մասնագետ Հովարդ Էյսենստատը։

Թուրքական լիրան դոլարի նկատմամբ իջել է պատմական նվազագույնին մարտին։ Փորձագետները ճգնաժամի մեջ մեղադրում են Էրդողանին այն համոզման համար, որ բարձր տոկոսադրույքները խթանում են գնաճը, ինչը նրան դրդել է նվազեցնել տոկոսադրույքները, մինչդեռ գնաճը նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է խիստ դրամավարկային քաղաքականություն:

Այս ամենը նշանավորում է Էրդողանի կառավարման առաջին տարիների տնտեսական հեռանկարի հսկայական փոփոխություն, երբ արևմտյան մեկնաբանները նրան գովաբանում էին որպես ապագա մտածող բարեփոխիչ:

Վերջին հինգ տարիների ընթացքում գնաճը և արժութային ճգնաժամը ազդել են թուրքական հասարակության բոլոր շերտերի վրա՝ սկսած Ստամբուլի բուրժուազիայից մինչև Անատոլիայի սրտում ապրող բարեպաշտ, բանվոր դասակարգի ընտրողները:

«Մարդիկ, որոնք իրենց համարում են միջին խավ, ահռելի դժվարություններ ունեն հիմնական կենսամակարդակի պահպանման հարցում: Եվ թուրքերի ճնշող մեծամասնության համար, որոնք շաբաթ առ շաբաթ և ամիս առ ամիս ապրում էին լավագույն հանգամանքներում, իրավիճակը իսկապես սարսափելի է դարձել, սեղանին ուտելիք դնելը դարձել է մեծ խնդիր»,-ասել է Էյսենստատը։

Հարցումները ցույց են տալիս, որ Էրդողանը կորցնում է աջակցությունը ներկայիս տնտեսական իրավիճակում: Էրդողանը և ԱԶԿ-ն մի քանի անգամ վերընտրվել են վերջին քսան տարիների ընթացքում, սակայն Mediapoll-ի վերջին հարցումը ցույց է տալիս, որ Քըլըչդարօղլուն փոքր-ինչ առաջ է անցել առաջին փուլում՝ 42,6%, Էրդողանն ունի 41,1%։

Լրատվականը նշում է, որ Քըլըչդարօղլուի տնտեսական հարթակը վերադարձ է ուղղափառ դրամավարկային քաղաքականությանը և կենտրոնական բանկի անկախությանը: Սակայն եթե սա պարզ պատասխան է գնաճային ճգնաժամին, տնտեսական ուղղափառությանը վերադառնալը հեշտ չէ թուրքական ընդդիմության համար։

«Ընդդիմությունը խոստանում է վերադարձ դեպի վստահություն և նորմալություն, բայց խնդիրն այն է, որ վստահությունն ու նորմալությունը կարճաժամկետ ցավ են պահանջում։

Տնտեսական վստահության ապահովումն ու կառավարման հիմունքներին վերադառնալն այն է, ինչ անհրաժեշտ է Թուրքիային»,-եզրափակել է Հովարդ Էյսենստատը։

Էմմա Չոբանյան