Փաշինյանի ու Ալիևի նոր պայմանավորվածությունները. որտե՞ղ տեղի կունենա սահմանների հարցի քննարկումը․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Առաջիկա օրերին տեղի կունենա Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանագծման ու սահմանի անվտանգության հարցերով համատեղ հանձնաժողովի առաջին նիստը: Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելն այս մասին հայտնել է երեկ Բրյուսելում Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպումից հետո․ «Հետևյալ արդյունքներին ենք հասել. սահմանների հարցով համատեղ հանձնաժողովների առաջին հանդիպումը տեղի կունենա միջպետական սահմանին առաջիկա օրերին, այն կքննարկի սահմանագծման և սահմանային անվտանգությունը լավագույնս ապահովելու հետ կապված բոլոր հարցերը»։

Թե հայ-ադրբեջանական սահմանի ո՞ր հատվածում է տեղի ունենալու հանձնաժողովի նիստը, եվրոպական կողմը մանրամասներ չի հաղորդել: Հայկական ու ադրբեջանական կողմերը ևս լռում են՝ մինչ այս պահը չբացահայտելով նաև, թե ովքեր են հանձնաժողովի կազմում յուրաքանչյուր կողմից:

Համատեղ հանձնաժողովի նիստերը միջպետական սահմանին անցկացնելն ի՞նչ է տալու Հայաստանին․ քաղաքագետ Տիգրան Գրիգորյանն արձանագրում է՝ այսպիսով Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանների դեմարկացիայի գործընթացում նվազում է Ռուսաստանի դերակատարությունը:

Հիշեցնենք՝ Վլադիմիր Պուտինն առանց Արևմուտքի մասնակցության սահմանազատման աշխատանքներն իրականացնելու ցանկության մասին հայտնել էր դեռևս 2021-ի հոկտեմբերին՝ նշելով, որ գործընթացի իրականացման համար անհրաժեշտ քարտեզները պահվում են ՌԴ ԳՇ-ում:

Չնայած սահմանազատման հանձնաժողովի աշխատանքների մոտալուտ հնարավոր մեկնարկին՝ փորձագետները շեշտում են՝ գործընթացը կարող է տասնամյակներ տևել:

Մայիսի 22-ի երեկոյան մեկնարկած և կեսգիշերն անց ավարտված Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը Բրյուսելն արդյունավետ է համարում: Շառլ Միշելը մանրամասնել է, որ երկու երկրների ղեկավարների հետ քննարկել է Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիների վերադարձի, ականազերծման և անհետ կորածներին առնչվող հարցեր:

Եվրոպական խորհրդի նախագահը, առանց հավելյալ մանրամասների, նշել է, որ Փաշինյանն ու Ալիևը համաձայնության են եկել տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակման հարցի շուրջ:

Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը տրանսպորտային ուղիներն ապաշրջափակելու հայտարարության որոշ դրվագներ մտահոգիչ է համարում: Մասնավորապես, Նավասարդյանն ուշադրություն է հրավիրում «ինչ սկզբունքներով է իրականացվելու տարանցումը Հայաստանի տարբեր հատվածների միջև Ադրբեջանի տարածքով» ձևակերպման վրա:

Եվրոպական խորհրդի նախագահը հանդիպման ընթացքում շեշտել է «Ղարաբաղի էթնիկ հայ բնակչության իրավունքների և անվտանգության» հարցերը: Ուշագրավ է, որ եվրոպացի բարձրաստիճան պաշտոնյան, ի տարբերություն նախորդ հանդիպումներին հաջորդած իր հայտարարությունների, այս անգամ տեքստում ընդգծել է «Ղարաբաղ» բառը: Քաղաքագետ Տիգրան Գրիգորյանը նկատում է՝ Միշելը խուսափել է կիրառել «Լեռնային Ղարաբաղ» ձևակերպումը:

Երեկ կայացած հանդիպման մասին տարածված հաղորդագրությունում մանրամասներ չկան խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստման աշխատանքների վերաբերյալ: Հիշեցնենք՝ ապրիլի 6-ին Բրյուսելում կայացած հանդիպմանը Փաշինյանն ու Ալիևն արտաքին գործերի նախարարներին հանձնարարել էին բանակցել խաղաղության պայմանագրի նախագծի շուրջ: Այս հայտարարությունից հետո Երևանը վեց կետ է առաջ քաշել Բաքվի հինգ կետերին զուգահեռ՝ խաղաղության պայմանագիր կնքելու շուրջ բանակցություններ սկսելու համար: Ադրբեջանական կողմից, ինչպես հայտարարել էր Արարատ Միրզոյանը, դրական ազդակներ չկան: Նշենք, որ Հայաստանն առաջարկում է բանակցել նաև արցախահայության անվտանգության և կարգավիճակի հարցերի շուրջ:

Թե Փաշինյանի և Ալիևի պայմանավորվածությունները որքանով կյանքի կկոչվեն՝ մինչ այս ձեռք բերված և ամբողջությամբ չիրականացված համաձայնությունների ֆոնին, պարզ կլինի առաջիկայում։ Այնուհանդերձ, երկու երկրների ղեկավարները խոստացել են պահպանել սերտ շփումներն ու նույն՝ եռակողմ ձևաչափով ևս մեկ հանդիպում էլ անցկացնել հուլիսին կամ օգոստոսին:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան