Ինչ է ենթադրում ՌԴ-ի դեմ ԵՄ նոր լայնածավալ պատժամիջոցների փաթեթը և ինչ է այն փոխում․ մանրամասներ

Շաբաթներ տևած ծանր բանակցություններից հետո ԵՄ երկրները հուլիսի 23-ին հաստատեցին և սահմանեցին Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների 21-րդ փաթեթը՝ Ուկրաինայում պատերազմի պատճառով։ Բրյուսելը կարծում է, որ Մոսկվայի համար ամենացավոտը կլինեն բանկային ոլորտին, նավթային եկամուտներին, «ստվերային նավատորմին» և ռազմական արդյունաբերությանն ուղղված նոր սահմանափակող միջոցառումները։ Այս մասին ասվում է DW-ի անդրադարձում։

Եվրահանձնաժողովի կողմից հունիսի 9-ին առաջարկված որոշ միջոցառումներ մեղմացվել կամ հետաձգվել են՝ ԵՄ անդամ պետություններին թույլ տալու համար միաձայնության հասնել։ Այնուամենայնիվ, Բրյուսելում կայացած ճեպազրույցի ժամանակ ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյան հայտարարել է, որ նոր փաթեթը «ներկայացնում է ևս մեկ կարևոր քայլ Ռուսաստանի ռազմական տնտեսության սահմանափակման գործում»։ Նա ընդգծել է, որ «Ռուսաստանն այժմ աշխարհում ամենաշատ պատժամիջոցների ենթարկված երկիրն է»։

Ռուսական բանկերի կեսն արդեն պատժամիջոցների տակ է

Եվրահանձնաժողովը ֆինանսական ոլորտի նկատմամբ սահմանափակումների խստացումը համարում է Ռուսաստանի տնտեսությանը հասցված ամենածանր հարվածներից մեկը։ Փաթեթը ներառում է ևս 33 ռուսական բանկերի հետ գործարքների արգելք, ինչը նշանակում է, որ դրանք կկտրվեն SWIFT համակարգից։  Բացի այդ՝ պատժամիջոցների ցանկում ավելացվել է 94 ռուսական բանկ՝ ակտիվների սառեցմամբ։ Արդյունքում, ԵՄ տարբեր սահմանափակումներ այժմ կիրառվում են Ռուսաստանի բանկային ոլորտի մոտավորապես կեսի նկատմամբ։

ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյան բացատրել է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը գիտակցաբար կենտրոնացել է խոշոր տարածաշրջանային բանկերի, ինչպես նաև այն վարկային կազմակերպությունների վրա, որոնք սկսել էին փոխարինել արդեն պատժամիջոցների տակ գտնվող բանկերին։ Գործարքների արգելքը տարածվել է նաև երրորդ երկրների չորս բանկերի վրա, որոնք, ըստ Եվրոպական հանձնաժողովի, նպաստել են պատժամիջոցներից խուսափելուն։ Դրանց թվում են Ղրղզստանում գտնվող մի բանկ, որը կապված է Ռուսաստանի ֆինանսական հաղորդագրությունների փոխանցման  համակարգի հետ, ինչպես նաև Սբերբանկի և ՎՏԲ-ի դուստր ձեռնարկությունները Հնդկաստանում։

Նավթային եկամուտներ. ԵՄ-ն պահպանում է գների շեմը

Փաթեթի առանցքային տարրերից մեկը ռուսական նավթի ներկայիս գների շեմը ևս մեկ տարի պահպանելու որոշումն էր: Եթե ԵՄ երկրները համաձայնության չհասնեին, մեխանիզմն ավտոմատ կերպով կբարձրացներ գների շեմը՝ համապատասխանեցնելով համաշխարհային նավթի գների աճին։ Եվրահանձնաժողովը գնահատում է, որ ներկայիս գնային շեմը Ռուսաստանին կզրկի նավթի վաճառքից ստացված մոտ 3.5 միլիարդ եվրո եկամուտներից հաջորդ 12 ամիսների ընթացքում։

«Գնային շեմի շուկայական գնից մոտավորապես 20 դոլարով ցածր պահելը ֆենոմենալ նվաճում է»,- ասել է ԵՄ մեկ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյա։

Նա հավելել է, որ ռուսական նավթի արտահանման շուրջ 20 տոկոսը դեռևս տեղափոխվում է եվրոպական օպերատորների կողմից։ Նրանց ծառայություններից օգտվելու համար նավթը պետք է վաճառվի սահմանված շեմից ոչ ավելի բարձր գնով՝ ներկայումս շուկայական գնից մոտավորապես 20 դոլարով ցածր։

Ավելին, պատժամիջոցներն առաջին անգամ ազդել են  Ռուսաստանի նավթավերամշակման արդյունաբերության վրա։ Դրանք ազդել են  երեք ռուսական նավթավերամշակման գործարանների, մեկ խոշոր բելառուսական նավթավերամշակման գործարանի, Ռուսաստանում բելառուսական նավթամթերք վաճառող ընկերության և հինգ նավթային թրեյդերների վրա, որոնք օգնել են  շրջանցել գործող սահմանափակումները։ Մեկ այլ միջոցառում թույլ է տվել արգելել գործարքները Ռուսաստանի և երրորդ երկրների նավթ մշակող նավթավերամշակման գործարանների հետ։

«Ստվերային նավատորմ». ԵՄ անդամ պետությունների նոր լիազորություններ

ԵՄ-ն շարունակել է  պայքարը Ռուսաստանի «ստվերային նավատորմի» դեմ։ Պատժամիջոցներ են կիրառվել  ևս 41 նավերի, ինչպես նաև «ստվերային նավատորմի» հետ կապված ութ կազմակերպության և մեկ անհատի նկատմամբ։ Դրանց թվում են խոշոր ռուսական նավթային ընկերությունների անունից աշխատող ընկերությունները և, առաջին անգամ, «ստվերային նավատորմի» նավերի անձնակազմի հավաքագրման գործակալությունը։

ԵՄ անդամ պետությունները այժմ կկարողանան նաև  սահմանափակումներ կիրառել այն նավերի նկատմամբ, որոնք օգնում են «ստվերային նավատորմին», օրինակ՝ դրանց բունկերավորմամբ։ ԵՄ-ն հույս ունի դրանով բարդացնել նավթային պատժամիջոցները շրջանցելու լոգիստիկան։ Առաջին անգամ ԵՄ անդամ պետությունները նաև իրավունք ունեն առգրավելու բեռը, երբ «ստվերային նավատորմի» նավը կալանավորվում է ծովային գործողության ընթացքում: Այդ բեռը կարող է վաճառվել, իսկ ստացված գումարը փոխանցվել այն պետությանը, որը կատարել է կալանումը:

«Մենք թիրախավորում ենք «ստվերային նավատորմը» և կարող ենք առգրավել դրա տեղափոխած բեռը»,- ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել է ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյան:

Ռազմական արդյունաբերություն և կրիպտոարժույթներ

Նոր սահմանափակումների զգալի մասը նպատակ ունի ավելի սահմանափակել Ռուսաստանի ռազմաարդյունաբերական համալիրը: Ընդհանուր առմամբ, փաթեթը ներառում է Ռուսաստանի ռազմաարդյունաբերական համալիրին վերաբերող պատժամիջոցների ցանկում 56 նոր ներառում, որոնցից 37-ը վերաբերում են հեռահար  Гарпия անօդաչու թռչող սարքերի արտադրությանը և մատակարարման շղթային: Սահմանափակումները ներառում են նաև Starlink արբանյակային կապի համակարգի ռուսական մշակած անալոգը:

Միաժամանակ, ընդլայնվել են Ռուսաստանի պաշտպանական արդյունաբերության կողմից օգտագործվող ապրանքների և տեխնոլոգիաների արտահանման սահմանափակումները։ Ավելին, ևս 51 կազմակերպություն, այդ թվում՝ Չինաստանի (ներառյալ Հոնկոնգը), Հնդկաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Թուրքիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների կազմակերպությունները, ենթարկվել են արտահանման ուժեղացված վերահսկողության՝ Ռուսաստանի ռազմարդյունաբերական համալիրին օգնելու համար։ Կրիպտոարժույթները դարձել են  պատժամիջոցների փաթեթի նոր ոլորտներից մեկը։ Փաթեթը ստեղծում է նոր չափանիշ, որը թույլ է տալիս ապագայում արգելքներ կիրառել ցանկացած երրորդ երկրի բոլոր կրիպտո օպերատորների հետ գործարքների վրա, եթե պարզվի, որ նրանք համակարգված կերպով օգտագործում են բազմաթիվ հարթակներ՝ պատժամիջոցները շրջանցելու համար։

Անհատական ​​պատժամիջոցների ռեկորդային թիվ

Բացի ոլորտային միջոցառումներից՝ պատժամիջոցների 21-րդ փաթեթը ենթադրում է ցանկում ևս 218 անհատների և կազմակերպությունների ներառում, ինչը ցանկի ամենամեծ ընդլայնումն է չորս տարվա ընթացքում, հայտնել են  ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաները։ Պատժամիջոցները թիրախավորել են ոչ միայն բանկերը, պաշտպանական արդյունաբերության ձեռնարկությունները, նավթի առևտրականներին և «ստվերային նավատորմի» նավերը, այլև Ռուսաստանի ոսկու արդյունահանման ոլորտի յոթ խոշորագույն խաղացողներին, Ռուսաստանի խոշորագույն ադամանդի ընկերություններից մեկին և մի քանի հանքարդյունաբերական և մետաղագործական ընկերությունների: Ըստ ճեպազրույցում ներկայացված հրապարակային տվյալների՝ անցյալ տարի Ռուսաստանի ոսկու արտահանումը բերել է շուրջ 12 միլիարդ դոլար, մինչդեռ ադամանդի արտահանումը՝ ավելի քան 2 միլիարդ դոլար։

Գործունեության արգելքը տարածվել է  երրորդ երկրների 14 կրիպտոհարթակների վրա, այդ թվում՝ Բելառուսում, Վրաստանում, Ղրղզստանում, ԱՄԷ-ում և Պանամայում: Բացի այդ, անհատական ​​սահմանափակումներ սահմանվել են A7 միջսահմանային ցանցի չորս մասնակիցների վրա, որը Եվրոպական հանձնաժողովը նշում է որպես պատժամիջոցներից խուսափելու հիմնական գործիքներից մեկը։

Միևնույն ժամանակ, ինչպես DW-ի թղթակցի հարցին ի պատասխան բացատրել է  ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյան, Բելառուսի նկատմամբ առևտրային սահմանափակումները կրկին սինքրոնիզացվել են  Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառվող միջոցառումների հետ՝ Բելառուսի միջոցով պատժամիջոցներից խուսափելը կանխելու համար։ Բացի այդ՝ փաթեթը Բելառուսի նկատմամբ տարածել է  նոր առևտրային սահմանափակումներ, որոնք նման են Ռուսաստանի նկատմամբ սահմանվածներին, ներառյալ ներմուծման արգելքները, ռազմական արդյունաբերության արտահանման սահմանափակումները և եվրոպական ընկերությունների համար լրացուցիչ իրավական պաշտպանությունները։ Նոր փաթեթը նաև ներառում է պատժամիջոցներ ութ անձանց նկատմամբ, որոնք տարածել են ռուսական պատերազմամետ քարոզչություն, ինչպես նաև ռուս գեներալ-մայորի նկատմամբ, որին ԵՄ-ն մեղադրում է ուկրաինացի ռազմագերիների մարմինների կտտանքների, մահապատժի և պղծման մեջ։

Փոխզիջում ռուսական հեղուկ բնական գազի (ՀԲԳ) վերաբերյալ

21-րդ փաթեթի հիմնական խոչընդոտը Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից առաջարկվող սահմանափակումներն էին եվրոպական ընկերությունների նավերով ռուսական հեղուկ բնական գազի  երրորդ երկրներ տեղափոխման վերաբերյալ: Վերջիվերջո, ԵՄ երկրները համաձայնել են փոխզիջման. արգելքը չի տարածվի 2022 թվականի փետրվարի 24-ից առաջ կնքված պայմանագրերով իրականացվող բեռնափոխադրումների վրա: Սակայն նման բեռնափոխադրումների ծավալը չի ​​կարող գերազանցել 2025 թվականի մակարդակը: Ընկերությունները պարտավոր են պարբերաբար տեղեկատվություն տրամադրել բեռների, երթուղիների և գների վերաբերյալ: Մեկ տարի անց ԵՄ խորհուրդը միաձայն կորոշի՝ պահպանել այս բացառությունը, թե ոչ:

Նոր փաթեթը ներմուծում է հեղուկ բնական գազի լցանավերի  վաճառքի պարտադիր ծանուցում և լրացուցիչ պայմանագրային պահանջներ, որոնք նախատեսված են դրանց Ռուսաստանին վերավաճառքը կամ ռուսական ընկերությունների օգտին օգտագործումը կանխելու համար։ Այսպիսով, եվրոպական ընկերությունները կկարողանան կատարել միայն գործող պարտավորությունները, բայց չեն ընդլայնի ռուսական հեղուկ բնական գազի առաքումները երրորդ երկրներ։ Բրյուսելը ընդգծում է, որ փոխզիջումը վերաբերում է միայն երրորդ երկրներ մատակարարումներին և չի փոխում ԵՄ ռուսական հեղուկ բնական գազի ներմուծման գործող սահմանափակումները։

Պատերազմի նախկին մասնակիցների մուտքի սահմանափակումները հետաձգվել են

Եվրահանձնաժողովի ամենաշատ քննարկվող առաջարկներից մեկը դեռևս ուժի մեջ չի մտել: Հունիսին այն առաջարկել էր սահմանափակել ԵՄ մուտքը բոլոր նրանց համար, ովքեր ծառայել են Ռուսաստանի զինված ուժերում Ուկրաինայի դեմ լայնածավալ պատերազմի սկզբից ի վեր: Նոր փաթեթը ստեղծում է իրավական հիմք ներկայիս և նախկին պատերազմի  մասնակիցների  համար համապարփակ վիզային արգելքի ներդրման համար, սակայն միջոցառումն ինքնին ուժի մեջ կմտնի ավելի ուշ։ Ինչպես ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաները բացատրել են   ճեպազրույցի ժամանակ, Եվրոպական հանձնաժողովն այժմ աշխատում է անդամ պետությունների հետ՝ ապահովելու համար, որ նոր կանոնները համապատասխանեն ԵՄ վիզային օրենսգրքին և Շենգենյան գոտու օրենսդրությանը։

Մասնավորապես, դեռևս պետք է որոշվի, թե ինչ ապացույցներ պետք է ներկայացնեն ծառայությունները իրավասու մարմիններին և պատրաստեն միասնական առաջարկություններ և անհրաժեշտ կիրարկող ակտեր: ԵՄ խորհուրդը ավելի ուշ կորոշի, թե երբ է ուժի մեջ մտնելու վիզային արգելքը։Ռուսաստանի ձկնորսության նկատմամբ Եվրոպական հանձնաժողովի առաջարկած սահմանափակումները չեն ներառվել վերջնական փաթեթում: Ճեպազրույցի ժամանակ նշվել է, որ սննդամթերքին վերաբերող միջոցառումները քաղաքականապես զգայուն են մնում ԵՄ անդամ պետությունների համար: Եվրոպական հանձնաժողովը կշարունակի գնահատել այս ոլորտում հնարավոր հետագա քայլերը:

Կարո՞ղ էր ԵՄ-ն ավելի հեռու գնալ

Միաժամանակ, Եվրոպական հանձնաժողովն ընդգծում է, որ նոր փաթեթը մնում է վերջին տարիների ամենա մասշտաբայիններից մեկը։

«Այս փաթեթի շուրջ բանակցությունները մարտահրավերներով լի էին, բայց մեզ հաջողվեց լուծել մնացած տարաձայնությունները՝ պահպանելով Եվրամիության միասնությունը, ինչպես դա արեցինք նախորդ 20 պատժամիջոցների փաթեթների ընդունման ժամանակ»,- նշել է ԵՄ դիվանագետը։

Նա նշել է, որ փաթեթը ներառում է պատժամիջոցների ցանկում ռեկորդային թվով ներառումներ վերջին չորս տարիների ընթացքում և «ցույց է տալիս ԵՄ-ի հանձնառությունը Ուկրաինային աջակցելու հարցում»։

Այնուամենայնիվ, Բրյուսելում գործող ուկրաինական Razom We Stand ոչ կառավարական կազմակերպությունը կարծում է, որ ԵՄ-ն կարող էր ավելի հեռու գնալ: ՀԿ-ն ողջունել է նոր սահմանափակումները, սակայն քննադատել է նախապատերազմյան պայմանագրերով ռուսական հեղուկ բնական գազի երրորդ երկրներ առաքման համար բացառությունը: Կազմակերպության հիմնադիր Սվետլանա Ռոմանկոյի խոսքով՝ սա թույլ կտա Ռուսաստանին միլիարդավոր դոլարների եկամուտ ստանալ պատերազմը ֆինանսավորելու համար, մինչդեռ եվրոպական նավագնացության ընկերությունները կկարողանան շարունակել մասնակցել ռուսական հեղուկ բնական գազի առաքմանը համաշխարհային շուկաներ:

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի