Քաղաքականություն
28.11.2025 | 17:40
Ադրբեջանի իշխանություններն ուժեղացնում են արտասահմանում անկախ և քննադատական ձայների դեմ իրենց արշավը՝ ձերբակալման օրդերներ տալով արտերկրում բնակություն հաստատած լրագրողների, ակտիվիստների և վերլուծաբանների նկատմամբ՝ քաղաքական դրդապատճառներով մեղադրանքներով։ Այս քայլերը համապատասխանում են Ադրբեջանի ներսում և դրա սահմաններից դուրս այլախոհությունը ճնշելու և խոսքի ազատությունը սահմանափակելու երկարատև ջանքերի օրինաչափությանը, գրում է Human Rights Watch միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը։
Նոյեմբերի սկզբին Ադրբեջանի գլխավոր դատախազությունը հայտարարել էր, որ Բինագադիի շրջանային դատարանը հեռակա կարգով ձերբակալման օրդեր է տվել մի քանի գործիչների համար, որոնք մեղադրվում են Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքի մի քանի հոդվածներով: Թիրախավորվածների թվում են լրագրողներ Օսմանգըզին, Գանիմատ Զահիդը և Բեյդուլլա Մանաֆովը, բլոգեր Աբիդ Գաֆարովը, պատմաբան Ալթայ Գոյուշովը, քաղաքական վերլուծաբան Արաստուն Օրուջլուն և Victor Alexander YouTube ալիքի հիմնադիր Վագիֆ Ալլահվերդիևը:
Օսմանգըզին, Գաֆարովը, Օրուջլուն, Ալլահվերդիևը և Գոյուշովը հետաքննվում են Քրեական օրենսգրքի 220.2 և 281.2 հոդվածներով՝ «զանգվածային անկարգությունների կոչեր» և «պետության դեմ հրապարակային կոչեր» անելու համար, որոնք իշխանությունները հաճախ չարաշահում են՝ խոսքի և հավաքների ազատության օրինական իրականացումը քրեականացնելու համար: Մանաֆովը մեղադրվում է նույն «պետականությունը խախտելու» մեջ՝ 281.2 հոդվածով, ինչպես նաև 283.1 հոդվածով՝ «ազգային, ռասայական, սոցիալական կամ կրոնական ատելություն հրահրելու» մեջ:
Նշվում է, որ այս քրեական հետաքննությունների ենթադրյալ փաստական հիմքը մնում է անհասկանալի, չնայած ակնհայտ է, որ բոլոր թիրախավորվածները բացահայտ քննադատում են Ադրբեջանի կառավարության մարդու իրավունքների խախտումները և պարբերաբար իրենց մտահոգությունները բարձրաձայնում են առցանց:
Այս դեպքերն արտացոլում են իշխանությունների կողմից քրեական արդարադատության համակարգի չարաշահման երկարատև պրակտիկան՝ քննադատներին լռեցնելու համար, որը Human Rights Watch-ը բազմիցս փաստագրել է։
2023 թվականի նոյեմբերից ի վեր Ադրբեջանի իշխանությունները ձերբակալել են լրագրողների, քաղաքական ակտիվիստների, իրավունքների պաշտպանների և գիտնականների՝ կեղծ ֆինանսական և այլ քրեական մեղադրանքներով, այդ թվում՝ անօրինական ձեռնարկատիրության, փողերի լվացման, հարկերից խուսափելու և փաստաթղթերի կեղծման մեղադրանքներով։
Արտասահմանում գտնվող ադրբեջանցիներին թիրախավորելու վերջին ալիքը հաջորդում է 2025 թվականի մարտին մի քանի արտերկրի բլոգերների դեմ բազմաթիվ քրեական հետաքննություններին, որոնցում նրանց մեղադրում են խարդախության, ահաբեկչության, անկարգությունների հրահրման, պաշտոնական հրամաններին չենթարկվելու և պետական հեղաշրջման փորձի մեջ։
Այդ ժամանակից ի վեր դատարանները բազմաթիվ ձերբակալման օրդերներ են տվել և հեռակա կարգով դատավճիռներ են կայացրել։ Այս տարվա սեպտեմբերին էլ դատարանը Ֆրանսիայում բնակվող բլոգեր Մուհամմադ Միրզալիին հեռակա կարգով դատապարտել է վեցուկես տարվա ազատազրկման՝ մի քանի մեղադրանքներով, այդ թվում՝ զանգվածային անկարգություններ հրահրելու համար։
Կազմակերպությունն ընդգծում է, որ Ադրբեջանի իշխանությունները պետք է անհապաղ հանեն բոլոր քաղաքական դրդապատճառներով մեղադրանքները, դադարեցնեն անկախ ձայների նկատմամբ իրենց անողոք ճնշումները ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ արտերկրում և կատարեն իրենց միջազգային պարտավորությունները՝ հարգելու խոսքի և միավորումների ազատությունը։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
