ԱՄՆ-ն արգելափակել է Հունաստանով ադրբեջանական գազի մատակարարումը Ուկրաինա

ԱՄՆ-ն արգելափակել է Հունաստանի միջոցով Ուկրաինային ադրբեջանական գազի մատակարարումը: Հունական Kathimerini-ին կառավարության աղբյուրներին հղումով նշում է, որ պատճառն ԱՄՆ-ի պահանջն է Ուկրաինային իր հեղուկ բնական գազը վաճառելու բացառիկ իրավունքի վերաբերյալ, գրում է ադրբեջանական haqqin.az-ը։

Անցյալ կիրակի Աթենքում պայմանագիր է կնքվել ուկրաինական «Նաֆթոգազ»-ի և Atlantic-See LNG Trade-ի միջև, որը հունական «Ակտոր Գրուպ»-ի և DEPA-ի կողմից ստեղծված նոր ընկերություն է։ Ըստ համաձայնագրի՝ Հունաստանը պարտավորվում է ամերիկյան հեղուկացված բնական գազ մատակարարել Ուկրաինային «ուղղահայաց միջանցքով» (Բուլղարիայի և Ռումինիայի միջով)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2026 թվականի մարտը։

Հունաստանի կառավարության աղբյուրները հայտնել են, որ Միացյալ Նահանգները վետո է դրել այս երթուղով ադրբեջանական գազի մատակարարման վրա։ Հունաստան Տրանսադրիատիկ խողովակաշարի (TAP) միջոցով մատակարարվող ադրբեջանական գազն ավելի էժան է, քան ամերիկյան հեղուկ բնական գազը, և Միացյալ Նահանգները մտահոգված է մրցակցության կապակցությամբ։ Վաշինգտոնը ձգտում է Ուկրաինային Հունաստանի միջով գազ մատակարարելու բացառիկ իրավունքներ ձեռք բերել։

ԱՄՆ պահանջներին համապատասխան՝ Atlantic-See LNG Trade-ի և «Նաֆթոգազ»-ի միջև կնքված համաձայնագիրը սահմանում է, որ ադրբեջանական գազի մատակարարումներն «ուղղահայաց միջանցքով» հնարավոր են միայն ֆորսմաժորային իրավիճակներում: Սա նշանակում է, որ եթե որևէ պատճառով Atlantic-See LNG Trade-ի ամերիկյան LNG առաքումն ուշանա (ինչը չի կարելի բացառել) կամ առաջանան տեխնիկական խնդիրներ, հունական ընկերությունը կկարողանա օգտագործել TAP-ի միջոցով մատակարարվող և DEPA-ի կողմից պահվող ադրբեջանական գազը՝ «Նաֆթոգազ»-ի նկատմամբ իր պարտավորությունները կատարելու համար։

Սակայն Ուկրաինային մատակարարվող գազի ծագումը կասկածներ է առաջացնում նոր միջսահմանային երթուղու (3-րդ երթուղի) վերաբերյալ ԱՄՆ դիրքորոշման հետ կապված, որը նախագծվում է Հունաստանի, Բուլղարիայի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի գազամատակարարման համակարգերի օպերատորների կողմից։

3-րդ երթուղին նախատեսում է ադրբեջանական գազի մատակարարում Ուկրաինա «ուղղահայաց միջանցքով»՝ ICGB (Հունաստան-Բուլղարիա գազատարի միջկապող խողովակաշար) հանգույցից մինչև Տրանսաֆրիկյան գազատար (TAP): Այս կետից Բուլղարիան ստանում է 1 միլիարդ խորանարդ մետր ադրբեջանական գազ, որը TAP-ի միջոցով մատակարարվում է Հունաստան: DEPA-ն համապատասխան ծավալ է ամրագրել. Հունաստանի միջոցով Իտալիա է ուղարկվում ևս 8 միլիարդ խորանարդ մետր ադրբեջանական գազ:

Հունական լրատվամիջոցների  համաձայն՝ TAP-ից եկող գազը, որը կառուցվել է որպես ԵՄ-ի կողմից Ռուսաստանից մատակարարման աղբյուրների դիվերսիֆիկացման մաս, այժմ կարևոր աղբյուր է Հունաստանի և ամբողջ Եվրոպայի համար, որը հույս ունի կրկնապատկել խողովակաշարի հզորությունը: Այնուամենայնիվ, ռուսական գազից լիովին հրաժարվելու ձգտման շրջանակում TAP-ը, ինչպես նաև «Թուրքական հոսք» խողովակաշարը, որը կարող է ծառայել որպես ռուսական գազի մատակարարման խողովակ Թուրքիայի միջոցով դեպի Եվրոպա, նույնպես հայտնվել է ուսումնասիրության  տակ։

Պատճառն այն է, որ Ադրբեջանը 2023 թվականից հետո ներկրում է ռուսական գազ, թեև ավելի փոքր քանակությամբ: ԵՄ անդամ մի քանի պետությունների կողմից արտահայտված կասկածներին ի պատասխան՝ եվրոպական կառույցները հայտարարել են, որ նույնիսկ եթե Ադրբեջանը ներմուծի ռուսական գազ, ադրբեջանական գազը Եվրոպա տեղափոխող խողովակաշարը միացված չէ տեղական ցանցին և տեխնիկապես չի կարող որևէ խափանում առաջացնել: Բաքուն, իր հերթին, ռուսական գազի ներմուծումն ուղղորդում է ներքին կարիքների համար՝ պակասից խուսափելու և Եվրոպա արտահանման հոսքերը պահպանելու համար:

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի