Թրամփը Գազայի հարցով հանդիպում է անցկացրել արաբ և մահմեդական առաջնորդների հետ․ ներկա է եղել նաև Թուրքիայի նախագահը

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն «արդյունավետ» է որակել  ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և արաբ ու մահմեդական առաջնորդների հետ Գազայում Իսրայելի պատերազմի ավարտի վերաբերյալ հանդիպումը, նույնիսկ այն դեպքում, երբ նրան մեղադրում են երկրի ներսում պաղեստինամետ ակտիվիստների նկատմամբ իր կառավարության կողմից կիրառվող ճնշումների և Իսրայելի հետ շարունակական առևտրի համար, գրում է Turkish Minute-ը։

ՄԱԿ-ի 80-րդ Գլխավոր վեհաժողովի շրջանակում կայացած բանակցություններին մասնակցել են Եգիպտոսի, Ինդոնեզիայի, Հորդանանի, Պակիստանի, Կատարի, Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների առաջնորդները։ Թրամփը հանդիպումն անվանել է «հաջողված»՝ պարծենալով, որ «բոլոր խոշոր խաղացողները, բացի Իսրայելից», ներկա են եղել բանակցությունների սեղանին։

Կոնկրետ ծրագրի մանրամասները դեռևս չեն հրապարակվել՝ չնայած ամերիկյան լրատվամիջոցները հաղորդել են, որ Վաշինգտոնը կոչ է անում արաբական և մահմեդական պետություններին խաղաղապահ ուժեր տեղակայել Գազայի հատվածում՝ Իսրայելին թույլ տալով դուրս բերել իր զորքերը և ֆինանսավորել վերակառուցումը։

Էմիրությունների պետական ​​լրատվական գործակալությունը հայտնել է, որ քննարկումը կենտրոնացած է եղել հրադադարի ապահովման, պաղեստինյան ՀԱՄԱՍ զինյալ խմբավորման ձեռքում պատանդների ազատ արձակման և Գազայի վատթարացող մարդասիրական ճգնաժամի վրա։ Իսրայելը, որի ռմբակոծությունների հետևանքով, ըստ տեղական իշխանությունների, զոհվել է ավելի քան 65,000 մարդ, անմիջականորեն ներգրավված չի եղել, չնայած, ըստ որոշ տեղեկությունների, վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն տեղեկացվել է։

Մինչ Էրդողանը ՄԱԿ-ում իր ելույթում փորձում էր ներկայանալ որպես պաղեստինցիների իրավունքների պաշտպան՝ մեղադրելով Իսրայելին Գազայում ցեղասպանություն իրականացնելու մեջ, երկրի ներսում ընդդիմադիր գործիչները նրան մեղադրել են երկակի ստանդարտների մեջ։

«Նախագահը ՄԱԿ-ի ամբիոնից ողջույններ հղեց Պաղեստինի պաշտպաններին։ Հնարավոր է՝ նա տեղյակ չէ, որ Թուրքիայում դատական ​​գործընթացներ են շարունակվում Պաղեստինի համերաշխության ցույցերին մասնակցելու համար 245 մարդու նկատմամբ, որոնցից մի քանիսը դեռևս բանտում են»,- X-ում գրել է ընդդիմադիր պատգամավոր Մուստաֆա Եներօղլուն։

Գլխավոր ընդդիմադիր Ժողովրդահանրապետական կուսակցության առաջնորդ Օզգյուր Օզելն էլ Էրդողանի և Թրամփի հանդիպումը համեմատել է իր կուսակցության փողոցային ակտիվիզմի հետ։

«Մինչ ոմանք սպասում են Նեթանյահուի ընկեր Թրամփի հետ հանդիպմանը, մենք քաջությամբ կանգնած ենք Պաղեստինի կողքին»,- ասել է նա՝ կոչ անելով քաղաքացիներին չորեքշաբթի երեկոյան միանալ Ստամբուլի Էյուփսուլթան շրջանում կայանալիք հանրահավաքին՝ թուրքական և պաղեստինյան դրոշներով։

Էրդողանին Թրամփը կընդունի նաև հինգշաբթի՝ Սպիտակ տանը։ Սա Էրդողանի առաջին այցը կլինի Սպիտակ տուն 2019 թվականից ի վեր՝ Թրամփի նախագահության առաջին ժամկետում, քանի որ նախկին նախագահ Ջո Բայդենը լարված հարաբերություններ ուներ թուրք առաջնորդի հետ։

Օզելը մեղադրում է Էրդողանին պաղեստինյան շահերն անտեսելու մեջ՝ Թրամփի հետ հանդիպում ապահովելու համար։ Նա պնդում է, որ Էրդողանը բանակցություններ է վարել նախագահի ավագ որդու՝ Դոնալդ Թրամփ կրտսերի հետ, որը, ենթադրաբար, սեպտեմբերի 13-ին Ստամբուլում գաղտնի հանդիպել է Էրդողանի հետ՝ հոր հետ հանդիպում կազմակերպելու նպատակով։

«Նրանք գործարքներ են կնքում Թրամփի որդու հետ լոբբիստական ​​ընկերությունների միջոցով, մինչդեռ Պաղեստինն արյունահոսում է»,- անցյալ շաբաթ հանրահավաքի ժամանակ հայտարարել էր Օզելը։

Բողոքի ցույցերի սահմանափակումներից զատ՝ Էրդողանի քննադատները շարունակում են Թուրքիայի և Իսրայելի միջև տնտեսական կապերը մատնանշել որպես երեսպաշտության ապացույց։

2024 թվականի մայիսին Անկարան հայտարարել էր, որ դադարեցնում է Իսրայելի հետ առևտուրը՝ ի պատասխան պատերազմի շուրջ հանրային զայրույթի։ Սակայն ՄԱԿ-ի միջազգային առևտրի վիճակագրության տվյալների բազայի մայիս ամսվա տվյալները ցույց են տալիս, որ Թուրքիան անցյալ տարի Իսրայելի հինգերորդ խոշորագույն մատակարարն էր՝ 2,86 միլիարդ դոլարի արտահանմամբ, զիջելով միայն Չինաստանին, ԱՄՆ-ին, Գերմանիային և Իտալիային։ Իսրայելի ընդհանուր ներմուծումը 2024 թվականին հասել է 91,5 միլիարդ դոլարի։

Իրավապաշտպան խմբերը, այդ թվում՝ Amnesty International-ը և Human Rights Watch-ը, հայտարարել են, որ Իսրայելի արշավը Գազայում ցեղասպանություն է։ Այս ամսվա սկզբին Ցեղասպանագետների  միջազգային ասոցիացիան նույնպես եզրակացրել էր, որ այն համապատասխանում է 1948 թվականի ՄԱԿ-ի ցեղասպանության մասին կոնվենցիայով ցեղասպանության սահմանմանը։

ՄԱԿ-ի հանձնաժողովը պարզել է, որ Իսրայելը ցեղասպանություն է իրականացնում Գազայում՝ վկայակոչելով տասնյակ հազարավոր քաղաքացիական անձանց մահվան և զանգվածային ավերածությունների մասին, և մեղադրել Իսրայելի  վարչապետ Նեթանյահուին և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներին ցեղասպանության հրահրման մեջ։

Իսրայելը հերքում է այդ մեղադրանքները՝ պնդելով, որ իր ռազմական գործողություններն ուղղված են ՀԱՄԱՍ-ի դեմ և իրականացվում են ինքնապաշտպանության նպատակով։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի