Հայ-վրացական հարաբերություններ․ խնդիրներն ու հեռանկարները՝ երկու երկրների փորձագետների աչքերով․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հունիսի 18-20-ը Դիլիջանում կայացած «Հայաստան-Վրաստան ռազմավարական գործընկերություն. համագործակցության նոր հորիզոններ» ֆորումի ժամանակ երկու երկրների փորձագիտական համայնքի ներկայացուցիչները քննարկել են երկկողմ հարաբերությունների հեռանկարներն ու օրակարգը՝ միջազգային անկայունության պայմաններում։

Factor TV-ին տված հարցազրույցում GIPA ինստիտուտի տնօրեն, պրոֆեսոր Տորնիկե Շարաշենիձեն նշել է, որ երկու երկրների հարաբերությունները ներկայում գտնվում են անկախություն ստանալուց ի վեր իրենց լավագույն փուլում, թեև ավելի խորը ինտեգրացմանը նախկինում և այժմ խանգարում է այն, որ Հայաստանը և Վրաստանը գտնվում են տարբեր քաղաքական և տնտեսական բլոկներում։

Նրա այս կարծիքը կիսում է նաև նրա հայ գործընկեր Սերգեյ Մինասյանը, ով նշում է, որ Հայաստանը և Վրաստանը, տասնամյակներ շարունակ ուղղված լինելով տարբեր ուժային կենտրոնների կողմ, վերջին տարիներին վերադարձել են իրենց տարածաշրջան և ստիպված են հաշվի նստել տարածաշրջանային իրողությունների հետ՝ հրաժարվելով հույսերից՝ ունենալու ուժեղ հովանավոր և արտաքին ուժերի աջակցություն։

Տնտեսագետ Վախթանգ Չարայան իր հերթին Factor TV-ին տված հարցազրույցում նշում է, որ Հայաստանի և Վրաստանի գտնվելը տարբեր քաղաքական և տնտեսական բլոկներում թեև խանգարում է համագործակցությանը, այնուամենայնիվ, կան տարբեր հնարավորություններ, և Հարավային Կովկասի երկրների ավելի խորը ինտեգրումը կարող է տարածաշրջանը դարձնել ավելի գրավիչ ներդրումների համար։ Նա կարևոր է համարում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պահպանումը, ինչպես նաև «Միջին միջանցքի» (Middle Corridor) հնարավորությունների օգտագործումը, որը Ռուսաստանի և Ուկրաինայի, ինչպես նաև Իրանի հետ կապված հակամարտությունների ֆոնին ներկայում դիտարկվում է որպես Արևելք-Արևմուտք առանցքի առավել ապահով երթուղի։ Չարայան նաև ընդգծում է չինական ներդրումների կարևորությունը տարածաշրջանի երկրների, մասնավորապես Վրաստանի տնտեսության համար՝ նշելով, որ այդ ներդրումները, ի տարբերություն արևմտյան կամ ռուսական ներդրումների, չեն պարտադրում որևէ հստակ աշխարհաքաղաքական կողմնորոշում։

Քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանը ընդգծում է, որ թեև Հայաստանի և Վրաստանի միջև կան բազմաթիվ խնդիրներ, այդ հարաբերությունները աննախադեպ են, երբ անկախացումից հետո՝ տարբեր ղեկավարների և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների պայմաններում, երկու երկրներին հաջողվել է պահպանել բախումներից զերծ հարաբերություններ։ Ինչ վերաբերում է Հայաստան–Ադրբեջան–Վրաստան եռակողմ ձևաչափով համագործակցությանը՝ ի նպաստ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման, Իսկանդարյանն այս փուլում թերահավատ է՝ նշելով, որ հակամարտության կարգավորումը կախված է հենց երկու երկրների դիրքորոշումից (առաջին հերթին՝ Ադրբեջանի), այլ ոչ թե այն ձևաչափից, որով կընթանա բանակցային գործընթացը։

Սամվել Մելիքսեթյան