Սանկցիաներն ուշ թե շուտ վերաբերելու են նաև Հայաստանին, դեպի ՌԴ վերարտահանումը բերում է լուրջ ռիսկեր․ Սուրեն Պարսյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Պետեկամուտների կոմիտեն հրապարակել է 2022 թվականի Հայաստանի արտաքին առևտրի տվյալները, և դրանցից հայտնի է դառնում, որ Ռուսաստանի հետ Հայաստանի առևտուրը հասել է Հայաստանի ընդհանուր առևտրի 37,7 տոկոսին։ Այս և, առհասարակ, Հայաստանի առևտրին վերաբերող այլ հարցերի մասին Factor TV-ն զրուցել է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանի հետ։

-Պարո՛ն Պարսյան, նախ՝ 37,7 տոկոսին անդրադառնանք։ Այս թիվն ի՞նչ է նշանակում Հայաստանի համար։

-Ռուսաստանը Հայաստանի համար մշտապես հանդիսացել է արտաքին առևտրային հիմնական գործընկերներից մեկը։ Հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանը 2014 թվաանից հանդիսանում է նաև ԵՏՄ անդամ երկիր, արտաքին առևտրի շարունակական աճը կանխատեսելի էր, հասկանալի էր։

Ռուսաստանը մեզ համար եղել է Հայաստանում արտադրված վերջնական սպառման ապրանքների արտահանման երկիր, և այս առումով միանշանակ կարևոր է, որ այդ արտահանումն ավելանա։ Բայց, միաժամանակ, մենք չպետք է շփոթության մեջ ընկնենք, որ վերարտահանումը խառնենք արտահանման ընդհանուր ծավալների հետ և բավարարվենք եղածով։

-Եթե դեպի Ռուսաստան մեր արտահանումը բաժանենք երեք խմբի, կստացվի՝ մեր ավանդական արտահանումը, մեր վերարտահանումը և այն արտահանումը, որի հնարավորությունները բացվել են Ուկրաինայի պատերազմի պատճառով, բայց դա վերարտահանում չէ։ Դրանցից որի՞ն ավելի շատ ուշադրություն դարձնել։

-Կարծում եմ՝ երկարաժամկետ հատվածում պետք է ուշադրություն դարձնենք այն ապրանքներին, որոնք ավանդաբար արտահանում էինք, և այն պոտենցիալին, որ ստեղծվում է Հայաստանում։ Այդ պոտենցիալը պետք է զարգացնենք, որովհետև վերարտահանումը, ակնհայտ է, որ բերում է բավականին լուրջ ռիսկեր, որովհետև տնտեսական պատժամիջոցներն ուշ թե շուտ վերաբերելու են նաև Հայաստանի տնտեսությանը։ Արդեն իսկ հայկական երկու ընկերության տնտեսական պատժամիջոցների տակ են մտցրել, և սա վերջը չէ։

Այո՛, այս պահին բավական եկամուտներ կան, և այդ եկամուտները պետք է ուղղել տեղական արտադրության և տեղական կարողությունների ավելացմանը, ինչը, ցավոք, այդքան էլ ակտիվ չի իրականացվում։

-Արևմուտքում փորձում են խոչընդոտել վերարտահանման շղթային։ Մասնավորապես, Վրաստանն արգելեց Հայաստանից Ռուսաստան ավտոմեքենաների արտահանումն իր տարածքով։ Ինչի՞ է սա բերելու։

-Սա շրջանցելու մեխանիզմներ ևս կան՝ կապված նրա հետ, որ նաև հայկական համարանիշերով կարող են դա իրականացնել, կարող են այլ երկրներով այդ տարանցումը պահպանել։ Սա վերջնական արգելք չէ, քանի որ ներկայում ևս շարունակվում է ավտոմեքենաների արտահանումը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Գարիկ Հարությունյան