Ինչպե՞ս են լրատվամիջոցները ձևավորում պատմությունները, ինչպե՞ս է այն ընկալում հասարակությունը, և որո՞նք են այն էթիկական նորմերը, որոնցով առաջնորդվում է մեդիա ոլորտը: «EVN Report մեդիա փառատոն»-ի շրջանակներում «Մի վնասիր. ազնվություն՝ տեղեկատվություն հաղորդելիս» խորագրով պանելային քննարկման ընթացքում տեղացի և օտարերկրացի լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ կիսվեցին իրենց փորձով և խոսեցին այն մարտահրավերների մասին, որոնց այսօր բախվում է մեդիան:
Factor TV-ի գործադիր տնօրեն Արևիկ Սահակյանի խոսքով՝ վերջին տարիներին էթիկական նորմերի պահպանման և չվնասելու սկզբունքի խնդիրներին լրագրողները բախվում են ամենօրյա ռեժիմով. Հայաստանը գտնվում է անսպասելի զարգացումներով և ցնցումներով լի փուլում, իսկ ամենօրյա աշխատանքում լրագրողները ստիպված են լինում շատ արագ որոշումներ կայացնել, որպեսզի հեռուստադիտողն առավելագույնս իրազեկված լինի և միաժամանակ պահպանվի չվնասելու սկզբունքը:
«Կան էթիկական կանոնակարգեր, կա բարեվարքության սկզբունքների ներքին կանոնակարգ, սակայն հաճախ լինում են իրավիճակներ, երբ սահմանը շատ ճկուն է, և կարևոր է, որպեսզի լրագրողն ինքն այդ բոլոր սկզբունքները և արժեքները ընկալի որպես անխախտելի: Կարծում եմ, որ հայկական մեդիադաշտում մենք կարիք ունենք կարգավորումների, նման միջոցառումների, խոսելու, քննարկելու և ավելի հղկելու մեր մոտեցումները, թե ինչ պետք է անել, ինչպես պետք է աշխատել՝ հատկապես ճգնաժամային իրավիճակներում, երբ «մի վնասիր» սկզբունքին հետևելը երբեմն լինում է դժվար»,- ասաց Արևիկ Սահակյանը:
Մեդիամաքսի գլխավոր խմբագիր Դավիթ Ալավերդյանը, որը նաև էթիկայի դիտորդ մարմնի անդամ է, նշում է, որ ներկայումս զբաղված են պետության հետ միասին ինքնակարգավորման վերաբերյալ հայեցակարգի մշակմամբ: Նրա խոսքով՝ կարևոր է նաև հասարակության մասնակցությունը ինքնակարգավորման գործընթացին:
««Մի վնասիրը» կարևոր է, պարզապես մենք պետք է հասնենք նրան, որպեսզի այդ «մի վնասիր» սկզբունքի մեկնաբանությունը ևս միասնական լինի: Իմ պատկերացմամաբ՝ մենք չպետք է վնասենք հասարակությանը, չպետք է վնասենք պետական շահերին, բայց գալիս ենք այդ հարցին՝ ինչ է հասարակության և պետության շահը, յուրաքանչյուրը դա կարող է ևս յուրովի մեկնաբանել»,- ասաց Ալավերդյանը:
«Բարեվարքությունը ուղղակիորեն կապված է արժեքային համակարգի հետ». պանելային քննարկման ընթացքում նշեց Հանրային լրագրության ակումբի նախագահ Սեդա Մուրադյանը: Նրա խոսքով՝ մի հասարակությունում, որտեղ դատաիրավական համակարգը ունի բարեվարքության հետ կապված լրջագույն խնդիրներ, և կան թափանցիկության, ազնվության, հաշվետվողականության պակաս և համակարգային խնդիրներ, մեդիան ևս չի կարող զերծ մնալ այդ բոլոր խնդիրներից:
«Մենք այսօր անհրաժեշտություն ունենք ստեղծել դիմակայություն հենց էթիկական նորմերի խախտման նկատմամբ: Սա կապ ունի արժեքային համակարգի հետ, սա հմտություն չէ, այլ ապրելակերպ և ապրելու հետ կապված սկզբունքներ»,- ասաց Մուրադյանը:
Լրագրողական էթիկայի մասնագետ Թոմ Քենթը, ամփոփելով քննարկումը, նշեց. «Երբ լրագրողները թափանցիկ են իրենց աշխատանքում, սկզբունքներում և էթիկական կանոնակարգերում, ապա այն խթանում է թափանցիկությունն ընդհանրապես մեդիա աշխարհում»:
Հիշեցնենք, որ «EVN Report մեդիա փառատոն»-ն արդեն երկրորդ տարին է՝ անցկացվում է Հայաստանում: Այն Երևանում է համախմբել տեղական և միջազգային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին` կիսվելու իրենց փորձով և հմտություններով, ընդգծելու լրագրության դերը հասարակության ընկալումների ձևավորման հարցում։
Անի Թամրազյան
Լուսանկարները՝ EVN report-ի ֆեյսբուքյան էջից
