Հայաստանի զինված ուժերի սպաներն այլևս զրկված են անհատույց՝ սեփականության իրավունքով բնակարան ստանալու իրավունքից

ՀՀ իշխանությունները «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» աղմկահարույց օրենքի ընդունմամբ իրենց ազատեցին բնակարանային բարելավման կարիք ունեցող գործող և պահեստազորի զինծառայողներին անհատույց օգտագործման կամ սեփականության իրավունքով տնամերձ հողամասով կամ բնակարանով ապահովելու պարտականությունից:

Մինչ վերը նշված օրենքի ընդունումը զինծառայողների բնակարանային կարիքների բարելավման խնդիրը լուծվում էր «Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» ՀՀ օրենքով: Ըստ այդմ, օրենքի ուժով պետությունը պարտավոր էր բնակարանով ապահովել ՀՀ պաշտպանության նախարարության համակարգի` բնակարանային պայմանների բարելավման կարիք ունեցող զինծառայողներին և նրանց ընտանիքների անդամներին, այդ թվում նաև բնակարանային հաշվառման մեջ գտնվող և երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի անցած, առողջության, տարիքի կապակցությամբ Զինված ուժերից արձակված և առնվազն 12 տարի 6 ամիս ժամկետով զինվորական ստաժ ունեցող անձանց:

Սակայն այն բանից հետո, երբ անցած տարվա դեկտեմբերի 16-ին ուժի մեջ մտավ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքը, զինծառայողների բնակարանով ապահովումը երաշխավորող օրենքներն իրենց ուժը կորցրեցին: Մինչ այդ, բնակարանի համար հերթագրված զինծառայողները և պահեստազորի սպաները ձևականորեն պահպանել են իրենց՝ պետությունից անհատույց բնակարան ստանալու իրավունքը, քանի որ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքի 73-րդ հոդվածով՝անցումային դրույթի 6-րդ կետով սահմանված է, որ նախկինում հերթագրված զինվորականների համար «… պահպանվում է ՀՀ պետական բյուջեի միջոցների հաշվին սեփականության իրավունքով անհատույց բնակարան ստանալու իրավունքը»:

Սակայն, ողջ խնդիրն այն է, որ այդ իրավունքի իրացումը օրենքով նախատեսված չէ: «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքի 65-րդ՝ «Զինծառայողների բնակարանային ապահովությունը» հոդվածի առաջին կետով սահմանվում է. «Պայմանագրային զինծառայողները ծառայության վայրում բնակարանային պայմանների բարելավման կարիք ունենալու դեպքում ապահովվում են ծառայողական բնակարաններով…»: Այսինքն, պետությունը պարտավորություն ունի զինծառայողներին ապահովել ծառայողական բնակարանով: Իսկ ծառայողական բնակարանն, ինչպես հայտնի է, զինվորականներին տրվում է ժամանակավոր: Ծառայության բերումով այլ վայր տեղափոխվելիս կամ թոշակի անցնելիս նրանք պարտավոր են ՀՀ պաշտպանության նախարարությանը վերադարձնել իրենց հատկացված ծառայողական բնակարանը:

Վերը նշված հոդվածի երկրորդ կետն իր հերթին սահմանում է. «ՀՀ կառավարության սահմանած կարգով և պայմաններով սպայական կազմի պայմանագրային զինծառայողները կարող են բնակարան կամ բնակելի տուն ձեռք բերելու կամ բնակելի տուն կառուցելու նպատակով օգտվել մատչելի և արտոնյալ պայմաններով երկարաժամկետ հիպոտեկային վարկավորման պետական նպատակային ծրագրերից»: Այլ կերպ ասած՝ այս դեպքում էլ պետությունը պարտավորվում է զինծառայողներին հիպոտեկային արտոնյալ ծրագրերով ապահովել, ոչ թե անհատույց բնակարան հատկացնել, ինչպես նախկինում:

Անհատույց բնակարան ապահովելու պետության պարտավորությունը պահպանվել է միայն բնակարանի կարիք ունեցող «Առաջին կամ երկրորդ խմբի հաշմանդամության զինվորական կենսաթոշակի իրավունք ունեցող նախկին զինծառայողների և զոհված (մահացած) զինծառայողների ընտանիքների» համար: Իսկ, օրինակ, ՀՀ զինված ուժերում քսան տարվա ծառայության ստաժ ունեցող սպաները, երկարամյա ծառայության հիմքով թոշակի անցած զինվորականները անհատույց բնակարան չեն կարող ստանալ: Հենց այդ փաստով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ 2018 թվականի պետական բյուջեով ՀՀ պաշտպանության նախարարությանը հատկացված նպատակային գումարների շարքում գումար է նախատեսված միայն «Զոհված (մահացած) առաջին, երկրորդ և երրորդ կարգի հաշմանդամ զինծառայողների անօթևան ընտանիքներին բնակարանով ապահովում և բնակարանային պայմանների բարելավում» տողով միայն: Այս նպատակի համար ընթացիկ տարվա պետական բյուջեով նախատեսված է 500 միլիոն դրամ:

Ի դեպ, նշված գումարով նախատեսվում է բնակարանով ապահովվել շուրջ 60 շահառու ընտանիքների: Ենթադրվում էր, որ պաշտպանության ոլորտը կարգավորող նոր օրենսդրությամբ զինծառայողների սոցիալական վիճակը կբարելավվի, սակայն, կոնկրետ այս դեպքում ակնհայտ է, որ զինվորականների և հատկապես սպաների սոցիալական վիճակն ուղղակի վատթարացել է:

Վահան Հարությունյան