Սահմանապահ գյուղերի խնդիրներն ու տավուշցի փոքրիկների` կրակոցների տակ պահած երազանքները․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Ամառները՝ տաք, ձմեռները՝ մեղմ, քամիները՝ խիստ: Տավուշի մարզում ապրողներն իրենց եղանակի պես են․ խիստ՝ գործողություններում, մեղմ՝ ժպիտներում և ջերմ՝ հյուրասիրության հարցում:

Տավուշի մարզում մեր առաջին կանգառը Ներքին Կարմիրաղբյուրն է: 20 տարուց ավելի այստեղ ապրող Զաբել Գալստյանը Մովսես գյուղից է, Ներքին Կարմիրաղբյուր հարս եկել: Տարիքի մասին խոսելիս սրտնեղում է՝ տարիներն արագ են անցել: Ամուսնու՝ Ռաֆիկ Գալստյանի և երեխաների հետ ուրիշ տեղ փորձել են ապրել, բայց չեն կարողացել: Ընտանիքով էլի իրենց հին հասցեն են վերադարձել: Հիմա էլ գնալու մտադրություն չունեն. տղան արդեն զինվորական է։

Զինվորական է նաև Գրիգորյանների որդին, որ հանգիստ քնեն իր 3 երեխան ու ամբողջ գյուղը: Կատակում են՝ սահմանապահ գյուղում տղամարդիկ ուրիշ էլ ի՞նչ պիտի անեն:

Վեներա Գրիգորյանն էլի Մովսեսից է Ներքին Կարմիրաղբյուր հարս եկել: Ուրիշ տեղ ապրելը նրա համար էլ անհնար մի բան է։ Ասում են՝ սովորել են իրենց գյուղին. օրը շուտ են սկսում, գործը շատ է, բայց դռան դիմաց հաց ու ջուրը կա: Որ քաղաք գնան, դա էլ չի լինի:

Ամեն ինչից մի քիչ-մի քիչ ունեցող այգին Տիկին Վեներայի ամուսինը՝ Հրաչիկ Գրիգորյանն է մեզ ցույց տալիս: Եթե ջուրն էլ առատ լինի, էլ բանի պակասություն չեն ունենա: Ավելացնում է նաև՝ գյուղում ջահելություն դեռ կա, երեխաներ ծնվում են, բայց գյուղի մեծերն են, որ պակասել են: Ցավով է նշում՝ գյուղի տարեցն արդեն ինքն է համարվում՝ 63 տարեկան է: Իսկ ամենատարեցը Գարուշ պապիկն է, ով 12 թոռ և 21 ծոռ ունի: Մեզ հետ զրույցում նաև կատակում է՝ տուն-տեղը ոչինչ, բայց ծաղիկները ում թողնի. գյուղից գնալ չկա:

Հրետակոծությունից վնասված պատերի կողքին այսպես շարունակում են ծաղկել ծաղիկները: Իսկ դատարկ բակերը մի քանի ժամից կլցվեն երեխաների աղմուկով՝ դասից տուն են վերադառնում:

Դպրոց գնալու առավելություններից մինչև կրակոցների պատճառներ. հարցերը տարաբնույթ էին, պատասխանները՝ հստակ. այգեպարցի երեխաներն էլ են օրն անցկացնում բակում խաղալով: Զինվոր դառնալ չեն ուզում, բայց վստահ են՝ կրակել իմանալը պարտադիր է, հայրենիքը պաշտպանել է պետք։ Երեխաներին հարցնում եմ՝ քանի տարեկան եք, չեն պատասխանում, ասում են՝ արդեն մեծ ենք:

Իսկ 90 տարեկանին մոտեցող այգեպարցի Արամ պապն իրեն դեռ մեծ չի համարում: Հետո գյուղից է պատմում՝ մի ժամանակ այստեղ ապրելու համար էին կռիվ տալիս, հիմա՝ գնալու։ Թաքնվել, սպասել, աղոթել, հետո պատերին հաշվել կրակոցների հետքերը: Այգեպարում սա կենցաղի մի մասն է:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Իրինա Մկրտչյան