Եթե ԵՏՄ գագաթնաժողովը լիներ Բելառուսում կամ ՌԴ-ում, Իրանի նախագահը կգնա՞ր. այստեղ էր ՀՀ-ի մեծ դերը. Մանվել Սարգսյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը քաղաքագետ Մանվել Սարգսյանի հետ

– Պարո՛ն Սարգսյան, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը երեկ խոսել է Արցախի մասին և, կարծեք հակադարձելով Նիկոլ Փաշինյանի ստեփանակերտյան հայտարարությանը, հիմա էլ ինքն է ասել՝ «Ղարաբաղը Ադրբեջան է և վերջ»: Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք սա:

– Ադրբեջանն արդեն ինչքան ժամանակ է՝ չգիտի ինչ ասի: Անընդհատ Փաշինյանն առաջադրում է մի պարզ բանաձև, որ եթե ուզում եք բանակցությունները արդյունք տան, նախօրոք բոլորս համաձայնվենք, որ երեք կողմերի շահերից պիտի բխի լուծումը: Բնական է՝ Ադրբեջանը կյանքում նման բան չի կարող ասել: Հիմա Բաքուն ո՛չ Հայաստանին է կարող պատասխանել, ո՛չ էլ Մինսկի խմբին, միջազգային հանրությանը: Եթե տարրական բանը չես ասում, գնում ես բանակցությունների՝ ի՞նչ ասես: Դրա համար նենգափոխում է վիճակը, իրավունքներից է խոսում: Այս ամենը նաև նրանից է, որ հայկական կողմը շատ բաներ ստույգ չի ասել: Երբ մենք խոսում ենք Ադրբեջանի հետ, պիտի խոսենք՝ որպես միջազգային իրավունքը խախտած պետության հետ: Հիմա կա՛մ կհասկանան Հայաստանի իշխանություններն այն տարրական բանը, որ աշխարհում իրավունքի լեզվով են խոսում, ուրիշ լեզու չկա, իրավունքն էլ մեր ձեռքին է:

– Խոսելով բանակցությունների մասին՝ ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովն ասել է, որ բանակցությունների քաղաքական գործընթացն արգելակված է, և ինչ-որ քայլ պետք է անել՝ այն արգելակից հանելու համար: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում բանակցությունների ներկա փուլը:

– Արգելակն այն է, որ երբ մարդիկ բանակցում են, նախօրոք ասում են, եթե համաձայնենք ինչ-որ բանի շուրջ, բոլորիս համար պիտի ընդունելի լինի: Այդ երկիրն ասում է՝ ոչ: Արգելակն էլ դա է: Բայց ավելի էական բան է ասել Լավրովը, որը հաճախ խեղաթյուրում են: Ասել է՝ չկա բանակցային պրոցես և չգիտենք՝ ինչպես անել, բայց դա չի նշանակում, որ պետք է լինի պատերազմ, հավանական չէ: Ա՛յ, մեզ մոտ դրված է, որ եթե չկան բանակցություններ, վե՛րջ, արդեն պատերազմ է: Բայց ինքը, տեսեք, ուրիշ բան է ասում: Ինչո՞ւ է Ռուսաստանն այդպես նայում իրավիճակին, որովհետև ռեալ է նայում: Ոչ միայն Ռուսաստանը, այլև մյուսները պարզ հասկանում են, որ պատերազմն ուրիշ երևույթ է, բանակցությունները՝ ուրիշ: Բանակցությունները կարող են լինել կամ չլինել, կապ չունի դա պատերազմի հետ: Ինչքան մարդ էր զոհվում, երբ մենք բանակցում էինք տարիներ շարունակ: Հենց բանակցություններն էին բերում նրան, որ տարբեր սադրանքներ ու զոհեր էին լինում:

– Սահմանային իրավիճակի սրում համարո՞ւմ եք այն, ինչ տեղի է ունենում վերջին շրջանում: Ադրբեջանական կողմի կրակոցից պայմանագրային զինծառայող զոհվեց, մեկն էլ վիրավորվեց, Բաքուն դիվերսիայի փորձ արեց, ինչի արդյունքում իրենք էլ զոհ ունեցան:

– Դա էլի կապված է դիվանագիտական գործընթացի հետ: Հայաստանում կատարվել են լրջագույն բաներ հոկտեմբերի 1-ին, Ադրբեջանը դուրս է մնացել ինչ-որ պրոցեսներից: Անմիջապես երևի խնդրել է գնալ ՌԴ նախագահի հետ հանդիպման, տեսնի՝ ինչ է: Ինքն էլ գանգատվում էր, որ ուշ-ուշ ենք հանդիպում… Այսինքն՝ այդ վիճակից է, նորից փորձել՝ ինչ-որ ձևով օգտագործել իրենց, այսպես ասած, ռազմական դիվանագիտությունը, ուշադրություն գրավել:

– Նշեցիք հոկտեմբերի 1-ին Հայաստանում անցկացված ԵՏՄ գագաթնաժողովի մասին, որից Ադրբեջանը դուրս է մնացել: Կխնդրեի Ձեր գնահատականը այդ միջոցառմանը: Ի վերջո՝ այդքան երկրների ղեկավարներ հավաքվեցին, Հայաստան ժամանեցին, այդ թվում, Իրանի նախագահը, Սինգապուրի վարչապետը…

– Ես հետևել եմ թե՛ այդ միջոցառմանը, թե՛ մեր հանրության արձագանքներին: Ցավալի է, որ մեծամասնությանը միայն մի հարց է հետաքրքրել՝ Պուտինը կգա՞, թե՞ չի գա, որ գա՝ ում հետ կհանդիպի, Քոչարյանի՞, թե՞ Փաշինյանի: Կարծես թե ընդամենը սա է կատարվել Հայաստանում: Բայց կատարվում է մի ֆունդամենտալ պրոցես: Ռուսաստանն ու Չինաստանը, կարծես, փորձում են ստեղծված իրավիճակից, որն առաջացել է Արևմուտքի հետ հակադրությունից, փորձում են ձև գտնել և իրադրությունը փոխել: Այսինքն՝ ԵՏՄ-ի սահմանները, կարծես թե, հնացել են, գաղափարը, կարծես, անէական մի բան է դարձել: Ընդամենը փորձում են ԵՏՄ-ն, որպես մեխանիզմ, օգտագործել՝ լրիվ ուրիշ պետություններից հետ ուրիշ հարաբերություններ ստեղծել: Երևանում մենք տեսանք առաջին փուլը: Եթե ուշադիր լսենք Վլադիմիր Պուտինին, նա ամեն ինչ ասել է: Առաջինը՝ նա շատ մեծ տեղ է տվել Հայաստանին՝ ի դեմս վարչապետի, շնորհակալություն է ասել, որ դուք եք կարողացել սա անել, հրավիրել Իրանի նախագահին, Սինգապուրի վարչապետին: Ես չգիտեմ, եթե գագաթնաժողովը լիներ Բելառուսում կամ Ռուսաստանում, Իրանի նախագահն ու Սինգապուրի վարչապետը կգնայի՞ն այդ ֆորմատին, բայց Հայաստանում եկան: Այ սա է շատ հետաքրքիր: Այո՛, Պուտինը եկավ այստեղ, առաջին ժամերին երևում էր, որ ինչ-որ պրոբլեմներ ունի, բայց երեկոյան արդեն մենք տեսանք լրիվ ուրիշ զրույցներ, գրկախառնություն և այլն: Որովհետև հաջողվեց այդ գաղափարը իրականություն դարձնել, սկիզբ դնել: Ու այստեղ Հայաստանը մեծ դեր էր խաղում:

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:

Թամարա Հակոբյան