Բաքուն ԱՄՆ Կոնգրեսում առաջին անգամ միջոցառում է կազմակերպել՝ նվիրված հայերի կողմից ադրբեջանցիների, իբր, «էթնիկ զտումներին»

Ադրբեջանի կառավարության հետ կապված Բաքվի նախաձեռնող խումբն ԱՄՆ Կոնգրեսում համաժողով է կազմակերպել՝ նվիրված Լեռնային Ղարաբաղի առաջին պատերազմի ժամանակ Հայաստանից ադրբեջանցիների, իբր, վտարմանը, որը, ըստ խմբի, իր տեսակի մեջ առաջին միջոցառումն էր ԱՄՆ Կապիտոլիումում։ Այս մասին ասվում է OC Media-ի անդրադարձում։

Միջոցառումը կրում էր «Վերադարձի իրավունք և ինքնորոշում. կրկնակի չափանիշներ և ընտրողական մոտեցումներ» խորագիրը։

OC Media-ն գրում է, թե Խորհրդային Միության գոյության վերջին տարիներին և Լեռնային Ղարաբաղի առաջին պատերազմի սկզբում երկու կողմերից էլ տեղի են ունեցել  լայնածավալ տեղահանություններ, որոնց արդյունքում մոտ 750,000 ադրբեջանցիներ ստիպված են եղել լքել Լեռնային Ղարաբաղը և հարակից շրջանները, ինչպես նաև Հայաստանը, իսկ մոտ 500,000 հայեր ստիպված են եղել փախչել Ադրբեջանից։

Առաջին պատերազմի ժամանակ տեղահանվածների, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի հայերի վերադարձը, որոնք զանգվածաբար փախել են Ադրբեջանի 2023 թվականի կայծակնային հարձակումից հետո, մնացել է խիստ վիճելի թեմա երկու երկրներում էլ։

Բաքվի նախաձեռնող խումբը միջոցառումը նկարագրել է որպես «փախստականների և ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում մասնագիտացած փորձագետների, հոլանդական գաղութային տարածքներից անկախության կողմնակից շարժումների ներկայացուցիչների, սիկհ համայնքների անդամների, մարդու իրավունքների պաշտպանների, միջազգային իրավունքի մասնագետների, սփյուռքի կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, որոնց համայնքները ենթարկվել են էթնիկ բռնության, խտրականության և հալածանքների, ինչպես նաև քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների և տուժած համայնքների ներկայացուցիչների միավորման միավորում»։

Ադրբեջանական կառավարամետ APA լրատվամիջոցն իր հերթին մանրամասն անդրադարձել է միջոցառմանը՝ նշելով, որ «ԱՄՆ-ում բնակվող արևմտյան ադրբեջանական ծագմամբ հայրենակիցները կիսվել են իրենց անձնական պատմություններով և փախստականների փորձով՝ ներկայացնելով Հայաստանի տարածքից բռնի կերպով վտարված ադրբեջանցիների կողմից ապրված մարդասիրական ողբերգությունը»։

Համաժողովը նաև ընդունել է կոչ, որը «շեշտում է վերադարձի իրավունքի և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի հետևողական, արդար և ոչ խտրական կիրառման ապահովման անհրաժեշտությունը՝ համաձայն միջազգային իրավունքի նորմերի և սկզբունքների»։

«Փաստաթղթում նշվում է արևմտյան ադրբեջանցիների՝ իրենց հայրենի հողերը անվտանգ, կամավոր և արժանապատվորեն վերադառնալու իրավունքի միջազգային աջակցության կարևորությունը, ինչպես նաև նրանց սեփականության իրավունքի վերականգնումը և մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը»,- գրում է ադրբեջանական լրատվամիջոցը։

Ադրբեջանի իշխանությունները հաճախ օգտագործում են «Արևմտյան Ադրբեջան» տերմինը՝ ժամանակակից Հայաստանի  տարածքները նկարագրելու համար։

APA-ն նաև նշել է, որ «Միացյալ Նահանգներում գործող հայկական լրատվամիջոցների, ինչպես նաև Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի (ANCA) ներկայացուցիչները նույնպես դահլիճից հետևել են միջոցառմանը»։

«Այնուամենայնիվ, միջոցառման ընթացքում որևէ միջադեպ չի գրանցվել»,- գրում է APA-ն։

ANCA-ն որևէ հիշատակում չի արել համաժողովի մասին, փոխարենն ընդգծել է չորեքշաբթի ԱՄՆ Կապիտոլիումում անցկացված մեկ այլ միջոցառման մասին, որը նշել է Ադրբեջանում հայ բանտարկյալների պահման 1000-րդ օրը և կրկին կոչ է արել ազատ արձակել նրանց։

Նախկինում Բաքվի նախաձեռնող խումբը կենտրոնացած էր գաղութատիրության բացասական հետևանքների և փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության մանրամասն ուսումնասիրության վրա՝ գրեթե բացառապես կենտրոնանալով Հայաստանի դաշնակիցների, մասնավորապես՝ Ֆրանսիայի վրա։ OC Media-ն ընդգծում է, որ խմբի գործունեությունը դեռևս չի կենտրոնացել Հարավային Կովկասին ավելի մոտ գտնվող երկրների, մասնավորապես, Թուրքիայի և Ռուսաստանի գաղութային ու նեոգաղութատիրական ժառանգության վրա։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի