Հայաստանը Խաղաղության համաշխարհային ինդեքսում տարածաշրջանում առաջատարն է

Էկոնոմիկայի և խաղաղության ինստիտուտը հրապարակել է 2026 թվականի Խաղաղության համաշխարհային ինդեքսը։ Դրա համաձայն՝ Հայաստանը 163 երկրների շարքում 1,825 միավորով 51-րդ հորիզոնականն է զբաղեցնում։ Մեր երկիրը 21 կետով բարելավել է դիրքը։ Հայաստանը նաև առաջատարն է Հարավային Կովկասում ու տարածաշրջանում։

Արևելյան Եվրոպայում և Կենտրոնական Ասիայում 2026 թվականի GPI-ի համաձայն՝ Հայաստանը գրանցել է տարածաշրջանում ամենամեծ համատեղ տոկոսային բարելավումը՝ ընդհանուր ցուցանիշը բարելավելով չորս տոկոսով։ Աշխարհում 51-րդը և տարածաշրջանում 6-րդ տեղը զբաղեցնող Հայաստանի դիրքերի բարելավումը պայմանավորված է անվտանգության և պաշտպանվածության ոլորտում գրանցած 9,3 տոկոսով բարելավմամբ։ Ցույցերի ընթացքում բռնության ցուցանիշը գրանցել է 42,9 տոկոս բարելավում, մինչդեռ քաղաքական ահաբեկչության սանդղակի ցուցանիշը բարելավվել է 33,3 տոկոսով։

Ընթացիկ հակամարտության ոլորտը նույնպես աննշան՝ 1,8 տոկոսով բարելավվել է։ Նշվում է, որ Հայաստանի բարելավումն արտացոլում է Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման ավելի լայն գործընթացը՝ երկրների միջև տասնամյակներ շարունակվող ԼՂ հակամարտության ֆոնին։ Երկու երկրները 2025 թվականի օգոստոսին Միացյալ Նահանգներում ստորագրել են խաղաղության համաձայնագիր, իսկ հետագա քայլերը ներառել են սահմանի սահմանազատում, վառելիքի մատակարարումներ և Ադրբեջանը նրա Նախիջևանի էսկլավի հետ կապող տրանսպորտային միջանցքի նախատեսվող կառուցում։

Նշվում է, որ չնայած Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետ կապված առաջընթացին՝ Ադրբեջանը գրանցել է տարածաշրջանում ամենամեծ վատթարացումը 2026 թվականի GPI-ում՝ ընդհանուր ցուցանիշը վատթարանալով 3,3 տոկոսով։

Աշխարհում 110-րդ և տարածաշրջանում 11-րդ տեղը զբաղեցնող Ադրբեջանի դիրքերի վատթարացումը հիմնականում պայմանավորված է «Ընթացիկ հակամարտության» ոլորտով, որտեղ ցուցանիշն աճել է 12,2 տոկոսով։ Զենքի ներմուծման ցուցանիշը վատթարացել է 46,5 տոկոսով, իսկ հարևան երկրների հետ հարաբերությունների ցուցանիշը՝ 33,3 տոկոսով։ Չնայած Հայաստանի հետ հարաբերությունները բարելավվել են, Իրանի հետ լարվածությունն աճել է 2025 թվականի ընթացքում և մինչև 2026 թվականի սկիզբը։ Միաժամանակ, չնայած Հայաստանի հետ դիվանագիտական ​​առաջընթացին՝ Ադրբեջանը շարունակել է ավելացնել ռազմական ծախսերը, իսկ 2026 թվականի պաշտպանական բյուջեն աճել է գրեթե չորս տոկոսով՝ հասնելով մոտավորապես 5,1 միլիարդ դոլարի։

Վրաստանը գրանցել է ցուցանիշի աննշան՝ մեկ տոկոսի վատթարացում՝ իջնելով 94-րդ հորիզոնական համաշխարհային մակարդակով և 10-րդ՝ տարածաշրջանային։ Վատթարացումը պայմանավորված է անվտանգության և պաշտպանության ոլորտով՝ 2,2 տոկոս աճ, հանցավորության ցուցանիշի ընկալումը վատթարացել է 11,8 տոկոսով, իսկ քաղաքական անկայունության ցուցանիշը՝ 16,7 տոկոսով։ Ռազմականացման ոլորտն աննշանորեն բարելավվել է՝ 0,6 տոկոսով, մինչդեռ շարունակվող հակամարտության ոլորտը մնացել է անփոփոխ։ Նշվում է, որ Վրաստանի քաղաքական միջավայրը զգալիորեն վատթարացել է 2024 թվականի հոկտեմբերի վիճահարույց խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ Իշխող կուսակցության որոշումը՝ կասեցնել ԵՄ անդամակցության նախապատրաստական ​​աշխատանքները մինչև 2028 թվականը, հանգեցրել է զանգվածային բողոքի ցույցերի ամբողջ ընթացքում, ներառյալ դեկտեմբերին մայրաքաղաք Թբիլիսիում մի քանի կիլոմետրանոց մարդկային շղթայի կազմակերպումը։

Թուրքիան գրանցել է տարածաշրջանում համատեղ ամենամեծ բարելավումը 2026 թվականի GPI-ի համաձայն՝ ընդհանուր ցուցանիշը բարելավվել է 4,1 տոկոսով։ Աշխարհում այս երկիրը 136-ն է, իսկ տարածաշրջանում զբաղեցնում է 13-րդ տեղը։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի