Քաղաքականություն
04.05.2026 | 21:29
Երկուշաբթի Հայաստանը հյուրընկալում է Եվրոպական քաղաքական համայնքի (ԵՔՀ) ութերորդ նիստը, որին մասնակցում են շուրջ 48 պետության և կառավարության ղեկավարներ, ինչպես նաև Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին՝ տարածաշրջանում տնտեսական առաջընթացի և անվտանգության հարցերը քննարկելու համար։ Այս մասին ասվում է EUobserver-ի անդրադարձում։
Քարնիին ուղղված խորհրդանշական հրավերը ցույց է տալիս, որ Եվրոպան և Կանադան մերձենում են, հատկապես՝ անվտանգության հարցերում, որոնց վրա ԵՔՀ-ն ավանդաբար կենտրոնանում է։ Եվ Կանադայի՝ վերջերս ԵՄ պաշտպանական SAFE ծրագրին ինտեգրվելը դրա օրինակ է։
Այս քայլը նաև հաջորդում է այս տարվա սկզբին Դավոսում Քարնիի ունեցած պատմական ելույթին, որտեղ նա կոչ էր արել «միջին ուժերին»՝ միավորվել կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի «խզման» դեմ, որը հիմնականում պայմանավորված է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Գրենլանդիա ներխուժելու սպառնալիքով և ՆԱՏՕ-ի ներսում վստահության խախտմամբ։
ԵՄ-Հայաստան առաջին գագաթնաժողովը կկայանա երեքշաբթի (մայիսի 5-ին), երբ կմեկնարկի գործընկերությունը, որը կներառի տրանսպորտը, էներգետիկան և թվային համագործակցությունը։
Անցյալ տարի ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության բանակցություններից ետո ԵՄ-ն ցանկանում է մասնակցել «Թրամփի երթուղի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) նախագծի մշակմանը։ Բրյուսելի համար այդ աշխարհագրական միջանցքը նաև ԵՄ-ին առաջարկում է նոր երթուղի, որը շրջանցում է Ռուսաստանը, միաժամանակ ավելի խորը ինտեգրելով Հայաստանը եվրասիական առևտրի մեջ։
«Դասականորեն, Չինաստանից Եվրոպա բեռներ տեղափոխելու համար պահանջվում է շուրջ 42 օր։ Եթե դուք գործարկեք այս միջին միջանցքը, կարող եք այդ ժամանակը կրճատել մինչև, հավանաբար, շուրջ 12 կամ 13 օր»,- հանդիպումից առաջ լրագրողներին ասել է ԵՄ պաշտոնյան։
Սակայն փորձագետները քննադատել են ԵՄ-ին ռազմավարական առաջնորդության բացակայության և ֆինանսական որոշումների հետաձգման համար, ինչը հիասթափություն է առաջացնում տարածաշրջանում և թույլ է տալիս ԱՄՆ-ին ստանձնել աշխարհաքաղաքական նախաձեռնությունը Հարավային Կովկասում։
Բացի այդ, նախատեսվում է ամրապնդել ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև անվտանգության և պաշտպանության համաձայնագիրը, ներառյալ՝ Հայաստանի զինված ուժերի աջակցությունը Եվրոպական խաղաղության հիմնադրամի միջոցով, որը 2014 թվականից ի վեր արդեն իսկ հատկացրել է 30 միլիոն եվրո։
Նշվում է, որ ԵՄ-ին մերձենալու խորհրդանշական քայլով Հայաստանը կստանա վիզային ռեժիմի ազատականացման գործողությունների ծրագրի վերաբերյալ առաջին առաջընթացի զեկույցը: Այս առումով, ԵՄ սահմանային գործակալություն Frontex-ը, ինչպես սպասվում է, կսկսի ավելի սերտ համագործակցել Հայաստանի ներքին գործերի նախարարության հետ:
Այս գագաթնաժողովը հաջորդում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ մարտին Եվրախորհրդարանում ունեցած ելույթին, որտեղ նա ընդգծել էր իր երկրի՝ ԵՄ-ին անդամակցության ձգտումները և թշնամի Ադրբեջանի հետ խաղաղության անհրաժեշտությունը։
«Մեր ժողովրդավարությունը պետք է խաղաղությունը դարձնի անշրջելի, և այդ դեպքում խաղաղությունը կդարձնի ժողովրդավարությունն անշրջելի»,- ասել էր նա Եվրախորհրդարանի պատգամավորներին։
Հունիսի 7-ին Հայաստանը կանցկացնի համազգային ընտրություններ՝ Ռուսաստանի հնարավոր միջամտության ստվերի տակ, չնայած ԵՄ-ն արդեն իսկ աջակցում է Հայաստանի ջանքերին հիբրիդային սպառնալիքների և ապատեղեկատվության դեմ պայքարում։
Նշվում է, որ Ռուսաստանը, որը մի ժամանակ համարվում էր Հայաստանի անվտանգության գլխավոր երաշխավորը, արագորեն կորցրել է իր հեղինակությունը Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմից հետո, որտեղ Մոսկվան չկարողացավ միջամտել, երբ Ադրբեջանը հարձակվեց տարածաշրջանի վրա 2020 թվականին և կրկին՝ 2023 թվականին։ Սակայն Մոսկվան դեռևս մի քանի հազար զինվոր է պահում 102-րդ ռազմաբազայում, որը վարձակալել է մինչև 2044 թվականը։
2025 թվականի հունվարից Փաշինյանի կառավարությունը պաշտոնապես հետապնդում է ԵՄ անդամակցության գաղափարը, քայլ, որն այժմ կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում իշխող կուսակցության քարոզարշավում։ Այնուամենայնիվ, 2024 թվականին սկսված առանց վիզայի բանակցությունները շարունակում են կանգ առնել որոշ անդամ պետությունների կողմից առկա սկեպտիցիզմի պատճառով։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
