ԱՄՆ զորքերի կուտակումը բարձրացնում է Հորմուզի նեղուցի համար մարտի հավանականությունը՝ մինչ Մոջթաբա Խամենեին «վիրավոր է և մեկուսացված». WP

Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան զորքերի թվի ավելացումը և նախագահ Դոնալդ Թրամփի սպառնալիքը՝ «ոչնչացնելու» Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքը, հիմք են հանդիսացել այն բանի համար, ինչն ամերիկացի և իսրայելցի անվտանգության պաշտոնյաներն ավելի ու ավելի հաճախ են տեսնում որպես հնարավոր ավարտ՝ Հորմուզի նեղուցի և հիմնական էներգետիկ օբյեկտների վերահսկողության համար պայքարը, գրում է The Washington Post-ը։

Նեղուցի՝ համաշխարհային էներգամատակարարման կարևորագույն խողովակի վերաբացումը, թերևս, դարձել է պատերազմի գերագույն նպատակը, որը, անվտանգության պաշտոնյաների կարծիքով, քիչ հավանական է, որ հասնի այն նպատակներին, որոնք կարճ ժամանակով հնարավոր էին թվում ԱՄՆ-Իսրայել ռազմական գործողության սկզբում, այդ թվում՝ Իրանի թեոկրատական ​​ռեժիմի տապալումը և միջուկային զենքի ընդմիշտ Թեհրանի հասանելիությունից դուրս գալը։

Փոխարենը, նեղուցի վրա Իրանի վերահսկողությունը խզելը կարող է Թրամփին հնարավորություն տալ դադարեցնել պատերազմը՝ միաժամանակ հայտարարելով հաղթանակի մասին, կանգնեցնել ընդլայնվող համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամը և զրկել Իրանին ապագա հարվածների դեմ հզոր զսպող միջոցից, որը իսրայելցի բարձրաստիճան պաշտոնյաները որակել են որպես անխուսափելի, եթե Թեհրանը վերսկսի բալիստիկ հրթիռների արտադրությունը կամ անցնի միջուկային զենքի մշակմանը։ Իսրայելում Թրամփի առցանց սպառնալիքները մեծացրել են սպասումները, որ պատերազմի նոր փուլը շուտով կարող է սկսվել՝ ԱՄՆ լրացուցիչ զենքի ժամանման հետ մեկտեղ։

4500 ամերիկացի նավաստիներից և ծովային հետևակիցներից բաղկացած զորախումբ է մեկնում Մերձավոր Արևելք, այդ թվում՝ հետևակային գումարտակի դեսանտային խումբ՝ ուղղաթիռներով, F-35 կործանիչներով և զրահապատ դեսանտային մեքենաներով: Պենտագոնը նաև արագացրել է Սան Դիեգոյից նմանատիպ ստորաբաժանման՝ 11-րդ ծովային հետևակի արշավային ստորաբաժանման տեղակայումը, անցյալ շաբաթ հայտարարել էի ն պաշտպանության պաշտոնյաները։

«Այդ ծովային հետևակայինները չեն գալիս դեկորացիայի համար», – ասել է իսրայելցի մի պաշտոնյա, որը խոսել է  անանունության պայմանով: Իրանի ռազմական խոսնակը կիրակի օրը հայտարարել էր, որ Իրանը կպատասխանի իր նավթի և գազի ակտիվների վրա հարձակումներին՝ հարվածելով ԱՄՆ-ի հետ կապված էներգետիկ թիրախներին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և ջրի աղազրկման ենթակառուցվածքներին Պարսից ծոցի տարածաշրջանում:

Կիրակի գիշեր Թեհրանը նաև հարվածել էր  Իսրայելին՝ իրականացնելով իր մինչ օրս ամենաուժեղ ավիահարվածներից մեկը՝ երկու բալիստիկ հրթիռներ, որոնք հազվադեպ ուղիղ հարվածներ հասցրին Իսրայելի հարավային երկու քաղաքների՝ վիրավորելով մոտ 115 մարդու: Քաղաքներից մեկը՝ Դիմոնան, գտնվում է միջուկային հետազոտական ​​կենտրոնից մոտ ութ մղոն հեռավորության վրա: Իրանի պետական ​​հեռուստատեսությունը հարվածը մեկնաբանեց որպես վրեժ՝ շաբաթ օրը Իրանի Նաթանզի միջուկային օբյեկտի վրա կատարված հարձակման համար:

ԱՄՆ նոր տեղակայումը ազդանշան է «կղզին և նեղուցը գրավելու» ծրագրի մասին, ասել է իսրայելցի պաշտոնյան՝ նկատի ունենալով Խարգ կղզին, որը Իրանի նավթի արտահանման հիմնական հանգույցն է: Դա կարող է հնարավորություն տալ Միացյալ Նահանգներին և Իսրայելին զրկել Թեհրանին նավթից ստացված եկամուտներից և քաղաքական հնարավորություն ստեղծել նախագահի համար, որն, ըստ իսրայելցի պաշտոնյայի, «պետք է ցույց տա, որ նեղուցը բաց է»:

«Եթե Իրանը լիովին չբացի, առանց սպառնալիքի, Հորմուզի նեղուցը այս ճշգրիտ պահից 48 ժամվա ընթացքում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները կհարվածի և կոչնչացնի նրանց տարբեր էլեկտրակայանները՝ սկսելով առաջինը ամենամեծից», – գրել էր  Թրամփը  Truth Social հարթակում։

Միևնույն ժամանակ, Թրամփի անսովոր որոշումը՝ վերացնել Իրանի նկատմամբ նավթային պատժամիջոցները, որը հնարավոր է իր թշնամուն հասանելիություն տա անսպասելի եկամուտների, մի քանի հանրապետականների դրդել է մտահոգություններ հայտնել պատերազմի ուղղության և արժանիքների վերաբերյալ։

Իրանը օգտագործել է ավանդական զենքի և ասիմետրիկ հնարավորությունների մի շարք՝ Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունը կանգնեցնելու համար՝ խաղաղ ժամանակ օրական մինչև 130 նավթատար նավից մինչև մի փոքր քանակ, որոնց այժմ Իրանի իշխանությունները թույլատրում են անցում։ ԱՄՆ-ի հարվածները հարվածել են Պարսից ծոցի ջրային ուղիների երկայնքով գտնվող իրանական դիրքերին՝ ոչնչացնելով հրթիռների արձակման վայրերը, կասկածելի ականապատ նավեր և փոքր ջրային տրանսպորտային միջոցներ, որոնք կարող էին մրցել խոցելի տանկերների ուղղությամբ, սակայն դա քիչ բան է արել տանկերների երթևեկության գրեթե դադարեցման հարցը մեղմելու համար: Իսրայելցի պաշտոնյաները նշել են, որ ԱՄՆ-ի կողմից սեփական նավերը նեղուց ուղարկելու ենթադրյալ դժկամությունը և Թրամփի ջանքերը՝ այդ առաքելությունը եվրոպացի դաշնակիցներին կամ Չինաստանին հանձնարարելու, ընդգծում են դրա վտանգը և բարդությունը:

«Այն փաստը, որ նրանք դանդաղ են մոտենում Հորմուզին, ցույց է տալիս, որ ամեն ինչ ավելի բարդ է, քան կարելի էր սպասել», – ասել է Իսրայելի անվտանգության նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյան:

Այնուամենայնիվ, նեղուցում առևտրային երթևեկությունը վերականգնելու գործողությունը կարող է տևել առնվազն շաբաթներ, վտանգի ենթարկել ԱՄՆ նավաստիներին և այլ ուժերին, ինչպես նաև ենթարկել ԱՄՆ ռազմանավերին թաքնված ափամերձ դիրքերից հարձակումների, ջրի տակ գտնվող ականների և օդային կամ ջրի մակերեսին թռչող անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումների:

Նեղուցի վերահսկողության համար պայքարը հիմնականում քննարկվել է որպես գլոբալ էներգետիկ և տնտեսական անվտանգության հարց, հաշվի առնելով, որ աշխարհի նավթի և բնական գազի մատակարարումների մեկ հինգերորդը հոսում է նեղուցով: Սակայն Հորմուզի իրավիճակի արդյունքը լրացուցիչ ռազմավարական հետևանքներ ունի Իսրայելի համար, որտեղ անվտանգության պաշտոնյաները ավելի ու ավելի են ակնկալում, որ Իրանի դեմ հետագա հարվածներ հասցնելու անհրաժեշտությունը կշարունակվի ներկայիս հակամարտության ցանկացած հայտարարված ավարտից հետո:

WP-ը գրում է, որ  Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիի և նրա մերձավոր շրջապատի մեծ մասի սպանության հետևանքով վաղաժամ ոգևորությունը՝ ռեժիմի փլուզման հույսեր արթնացնելով, տեղի է տվել ռեժիմի կայունության ավելի սթափ գնահատականներին: ԱՄՆ և Իսրայելի անվտանգության պաշտոնյաները հայտարարել են, որ նորանշանակ գերագույն առաջնորդ, Խամենեիի 56-ամյա որդին՝ Մոջթաբան, վիրավոր է, մեկուսացված և չի արձագանքում իրեն ուղղված հաղորդագրություններին:

Այնուամենայնիվ, իսրայելցի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ Իրանի հզոր Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ողջ մնացած հոգևորականներն ու առաջնորդները ամրապնդել են իրենց վերահսկողությունը երկրի նկատմամբ։

Իրանի գլխավոր ռազմական ուժը՝ ԻՀՊԿ-ն, ուրբաթ օրը հրապարակված հայտարարության մեջ հայտարարել է, որ «անհամբեր սպասում է» ԱՄՆ ծովային հետևակի ժամանմանը և պատրաստ է նրանց «մոտիկից տեսնել ծովային անակնկալները»,: Իրանի կողմից Հորմուզի նեղուցի արդյունավետ փակումը սրել է Թեհրանի և Պարսից ծոցի հարևանների միջև լարվածությունը, որոնք կրել են Իրանի հարվածների հիմնական մասը, բայց պահպանել են հիմնականում պաշտպանողական դիրքորոշում՝ դատապարտելով Իրանի գործողությունները, բայց խուսափելով այնպիսի միջոցառումներից, որոնք կարող են սրել հակամարտությունը:

Այնուամենայնիվ, վերջին օրերին Պարսից ծոցի մի քանի երկրներ ազդանշան են տվել, որ իրենց համբերությունը կարող է մոտենալ իր ավարտին:

Axios -ը շաբաթ օրը հաղորդել է, որ ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական գործակալությունը, Իսրայելի Մոսադը և այլ հետախուզական մարմիններ աշխատում են Խամենեիի հետքերը հայտնաբերելու ուղղությամբ, քանի որ նա անտեսանելի է մնում հոր սպանությունից հետո նոր գերագույն առաջնորդ հռչակվելուց ի վեր։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի