Քաղաքականություն
04.02.2026 | 23:04
Ֆինանսական և մարդասիրական օգնության ծրագրերի կրճատումները կարող են հանգեցնել առնվազն 9,4 միլիոն լրացուցիչ մահերի մինչև 2030 թվականը: Նման եզրակացության են եկել Բարսելոնայի գլոբալ առողջության ինստիտուտի (ISGlobal) հետազոտողները։ Նրանց ուսումնասիրությունը հրապարակվել է The Lancet բժշկական ամսագրում, գրում է The Insider-ը։
Ուսումնասիրության հեղինակները մոդելավորել են ֆինանսավորման կրճատումների ազդեցությունը USAID-ի նման գործակալությունների կողմից իրականացվող համաշխարհային օգնության ծրագրերի վրա, որոնք փակվել են անցյալ տարի: Նրանք օգտագործել են 93 ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրների տվյալներ, որոնք ստանում են զարգացման ծրագրերի արտաքին օգնություն:
Եթե մարդասիրական ծրագրերի կրճատումները շարունակվեն ներկայիս տեմպերով, դրանք կարող են հանգեցնել տասնամյակի վերջում ևս 9,4 միլիոն մահերի։ Այս մահերի մոտ 2,5 միլիոնը, կանխատեսումների համաձայն, կլինեն հինգ տարեկանից փոքր երեխաների շրջանում։ Եթե ֆինանսավորման կրճատումները սրվեն, լրացուցիչ մահերի թիվն էլ ավելի կաճի՝ հասնելով 22,6 միլիոնի, ասվում է հետազոտության մեջ։
CNN-ը նշում է, որ ուսումնասիրությունը հաշվի չի առել զարգացող երկրների կառավարությունների արձագանքները, որոնք կարող են մեղմել ամենալուրջ հետևանքներից մի քանիսը։
Ուսումնասիրության հեղինակների խոսքով՝ 2002-2021 թվականներին միջազգային մարդասիրական օգնության ծրագրերը նպաստել են հինգ տարեկանից փոքր երեխաների մահացության 39%-ով կրճատմանը։ Նվազել է նաև ՄԻԱՎ-ի և մալարիայի նման հիվանդություններից մահացությունը՝ համապատասխանաբար 70%-ով և 56%-ով։
«Մեր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ նման օգնության ծրագրերը հանրային առողջապահության ամենաարդյունավետ միջամտություններից են։ Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում դրանք փրկել են անթիվ կյանքեր և ամրապնդել փխրուն պետությունները։ Դրանց հիմա չեղարկումը ոչ միայն կվերացնի դժվարությամբ ձեռք բերված առաջընթացը, այլև կհանգեցնի միլիոնավոր կանխարգելելի մահերի մեծահասակների և երեխաների շրջանում առաջիկա տարիներին»,- CNN-ին ասել է ISGlobal-ի պրոֆեսոր Դեյվիդ Ռասելը։
Այս ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվում են շուրջ մեկ տարի անց այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ իշխանությունները հայտարարեցին ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) կողմից հովանավորվող ծրագրերի մեծ մասի ֆինանսավորման կրճատման մասին: Գործակալությունը մարդասիրական զբաղվում էր օգնությամբ արտակարգ իրավիճակներում, բժշկական ծրագրերով (պատվաստումներ, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի, տուբերկուլյոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքար), ֆինանսավորում էր ՀԿ-ներին, անկախ լրատվամիջոցներին, սննդի ծրագրերին և այլն: Օգոստոսի վերջին ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հայտարարեց USAID-ի ընդմիշտ փակման մասին։
ԱՄՆ Պետքարտուղարության խոսնակը CNN-ին տված մեկնաբանությունում The Lancet-ն անվանել է «անհաջող ամսագիր». «Վերջին որոշ «հետազոտություններ» հիմնված են հնացած մտածողության վրա, որ հին և անարդյունավետ գլոբալ զարգացման համակարգը մարդկային տառապանքի միակ լուծումն է։ Սա պարզապես ճիշտ չէ»։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
