Հանցագործ Ռամիլ Սաֆարովն է դաս տալիս ՀՀ ներխուժած ադրբեջանցի զինծառայողներին․ Արտակ Զեյնալյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանն Ադրբեջանի Զինված ուժերի կողմից հայ ռազմագերիներին սպանելը և տեսանյութ հրապարակելը համարում է պատերազմական հանցագործություն։ Ըստ նրա՝ կան իրավական բոլոր մեխանիզմները՝ հասնելու կատարողների և հովանավորների պատժմանը։ Հայատյացությունն Ադրբեջանում պետական քաղաքականություն է, ինչի դրսևորումներն են ագրեսիվ հարձակումները ՀՀ պետական սահմանների վրա, ՀՀ-ի սուվերեն տարածքների զավթումը և խաղաղ բնակիչների ու զինծառայողների սպանությունները, խոշտանգումները։

-Պարո՛ն Զեյնալյան, Ադրբեջանի զինծառայողների կողմից հայ գերիներին սպանելու տեսարանը ցնցել է բոլորիս և, ի դեպ, տեսանյութը հրապարակվել է ադրբեջանական կողմից։ Դուք, որպես իրավունքի մասնագետ, ի՞նչ գնահատական ունեք։

–Տեսարանը ռազմական հանցագործություն է՝ ուղղված մարդկության դեմ, խախտում է բոլոր տեսակի իրավական և բարոյական նորմերը։ Սակայն այս տեսանյութի հրապարակումն ինքնին նաև հանցավոր ակտ է, որի նպատակն ահաբեկչությունն է, որպեսզի Հայաստանի ժողովուրդը կազմազրկվի և հետ կանգնի իր նպատակներից, ասենք՝ հաշտվի այն մտքի հետ, որ Ադրբեջանի կողմից օկուպացված տարածքները պետք է անցնեն Ադրբեջանին և պետք է համակերպվի քաղաքական առաջադրված հարցերի հետ։ Շանտաժն ու տեռորն են Ադրբեջանի նպատակը։

-Դուք մշտապես զբաղվել եք գերիների իրավունքների պաշտպանությամբ միջազգային ատյաններում։ Արտադատական սպանությունները, խոշտանգումները ինչպիսի՞ պրակտիկա են Ադրբեջանի Զինված ուժերում։ Արդյո՞ք սա մեկ դեպք է, ասենք՝ փոքրաթիվ խմբի արարք։

-Ո՛չ, սա մեկ դեպք չէ, սա համակարգված բնույթ է կրում։ Այս ոգով դաստիարակված են Ադրբեջանի զինծառայողները, մինչդեռ բոլոր զինծառայողները պետք է մարդու իրավունքների դասընթացներ անցած լինեին, որպեսզի պատերազմ վարելու ժամանակակից կանոններին տիրապետեն։ Ռազմական ագրեսիա արած ադրբեջանցի զինծառայողներին դասեր է տալիս հանցագործ Ռամիլ Սաֆարովը․ կան ապացույցներ։ Պատերազմ վարելու կանոնների ձևավորման համար մարդկությունը շատ թանկ է վճարել։ Մի քանի համաշխարհային պատերազմներում տված զոհերն այդ գինն են, որի հետևանքով ձևավորվել են պատերազմ վարելու կանոնները։ Անզեն, հանձնված և զենքը վայր դրած զինվորին և քաղաքացիական անձին չի կարելի գնդակահարել, չի կարելի նրան ենթարկել մահապատժի՝ արտադատական մահապատժի։ ՀՀ-ն և Ադրբեջանը Եվրոպայի խորհրդի անդամ են, ուր արգելված է մահապատիժը ցանկացած դրսևորումներով։

-Ասացիք, որ արգելված է Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներում մահապատիժը, և հատկապես՝ արտադատական մահապատիժը, ինչը իրավական որևէ ֆիլտրով չի անցնում։ Եվրոպական դատարանում ՀՀ ներկայացուցիչ Եղիշե Կիրակոսյանը հայտնել է, որ ի լրումն 44-օրյա պատերազմում Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործությունները փաստող ապացույցների՝ ՄԻԵԴ և Հաագայի դատարան են ուղարկվել նաև սեպտեմբերի 13-ին կատարված պատերազմական հանցագործությունների հայտնի ապացույցները։ Արդյո՞ք այս ատյանները կարող են պատժել Ալիևի ռեժիմին, որը վարում է հայատյաց քաղաքականություն, ինչը երկու ամիս առաջ փաստվեց ՄԱԿ-ի Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման կոմիտեի՝ Ադրբեջանի մասին զեկույցով։

-Այս պահի դրությամբ՝ Ադրբեջանի դեմ կայացված հինգ դատական ակտ կա, որոնցից չորսով առնվազն դիմողները՝ իրավունքի խախտման զոհերը, սպանվել կամ մահացել են տարբեր հանգամանքներում։ ՄԻԵԴ-ն արձանագրել է, որ նրանց սպանելու պատճառն ազգությամբ հայ լինելն է, և Ադրբեջանը չի կատարում այս դատական ակտերն ու չի կատարում ՄԱԿ-ի դատարանի վերջին դատական ակտը՝ միջանկյալ միջոց կիրառելու վերաբերյալ չեն կատարում Ադրբեջանի իշխանությունները։ Ադրբեջանը պետք է կատարի դատարանի որոշումները Եվրոպայի խորհրդի՝ արտաքին գործերի նախարարների կոմիտեի հսկողության տակ, ներկայացնի ճանապարհային քարտեզ՝ գործողությունների պլան, առաջարկություններ։ Սակայն դա տեղի չի ունենում։ Կատարումը կարող է կանխարգելիչ նշանակություն ունենալ։ Ադրբեջանը չի վճարում նաև դրամական փոխհատուցումները։ Դրա պատճառը Ադրբեջանի հայատյացությունն է։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան