Ե՞րբ կշարժվի Երևան-Բաքու-Ռուսաստան առաջին գնացքը․ դեմ և կողմ կարծիքներ՝ տնտեսական էֆեկտի մասին․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Ո՛չ թերագնահատել, ո՛չ գերագնահատել երկաթուղային հաղորդակցության վերաբացումը։ Սա էր Նիկոլ Փաշինյանի ուղերձներից մեկը, երբ նա կառավարության նիստից առաջ ներկայացրեց Իլհամ Ալիևի հետ պայմանավորվածությունը։ Հայաստանի վարչապետը կարծում է, որ այդտեղ դեռ բավական աշխատանք կա անելու։

«Բրյուսելում տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում Ադրբեջանի նախագահի հետ մենք վերահաստատել ենք Երասխ-Ջուլֆա-Օրդուբադ-Մեղրի-Հորադիզ երկաթուղու կառուցման մեր որոշումն ու պայմանավորվածությունը: …Հայաստանն այս երկաթուղով հասանելիություն կստանա դեպի Իրանի Իսլամական Հանրապետություն և Ռուսաստանի Դաշնություն: Ադրբեջանը երկաթուղային կապ կստանա Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ»,- նշել է Փաշինյանը:

Որպես հիմնական առավելություն՝ Փաշինյանը և թիմը ներկայացնում են այն, որ Հայաստանը երկաթուղային կապ կունենա Ռուսաստանի և Իրանի հետ։

Էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանն էլ բացատրում է՝ կա երկու տարբերակ՝ կա՛մ սպասում են, մինչև բոլոր գծերը պատրաստ լինեն ու գործարկում են, կա՛մ միանգամից գործարկվում են եղած գծերը, հետո ավելանում են նաև կառուցվողները։ Եթե սպասենք միաժամանակյա գործարկման, ապա, ըստ Քերոբյանի, տարիներ կանցնեն։

«Շատ քիչ գումար է անհրաժեշտ, որպեսզի վերանորոգվի Հայաստանից դեպի Իրան անցումը՝ Երասխի մոտ։ Այնտեղ, կարծեմ, ուղղակի մի քանի հարյուր մետրի վերանորոգման խնդիր է։ Երկրորդ՝ ավելի խոշոր խնդիրը Մեղրիի հատվածում երկաթգծի վերականգնումն է, որն արդեն բավական ծախսատար է, որովհետև նախկին երկաթգիծն ամբողջությամբ ապամոնտաժվել է։ Կարծում եմ, որ խնդիրը կարող է մինչև 200 մլն դոլարի սահմաններում ներդրում լինել»,- նշել է էկոնոմիկայի նախարարը։

Քերոբյանի խոսքով՝ ժամկետների հստակեցումից հետո միայն հնարավոր կլինի հաշվարկել, թե ինչպիսի ազդեցություն կունենան երկաթուղու և հետագայում՝ ավտոճանապարհների վերագործարկումը Հայաստանի տնտեսության վրա։ Հիմա այդպիսի հաշվարկները թերի կլինեն։

Տրանսպորտային կոմունիկացիաների փորձագետ, քաղաքագիտության դոկտոր Վահե Դավթյանն այլ կարծիքի է։ Factor TV-ի հետ զրույցում նա բացատրում է, որ հարավով անցնող կոմունիկացիան Արևելք-Արևմուտք առևտրային ավելի մեծ ուղու մաս է։

«Այսօր առավելապես խոսքը գնում է Արևելք-Արևմուտք ռազմավարության մասին, որը պետք է անցնի Սյունիքով։ Եվ առավել քան պարզ է, որ լոգիստիկ տեսանկյունից այն գրեթե կրկնապատկելու է բեռնափոխադրումների հեռավորությունը՝ իր անդրադարձն ունենալով զուտ բեռնափոխադրումների ինքնարժեքի վրա։ Այն, ինչ այսօր առաջարկվում է այս բանակցային գործընթացի շրջանակում, իրականում վերջնականապես դուրս է մղում Հայաստանը Հյուսիս-Հարավ միջազգային տրանսպորտային լոգիստիկ միջանցքից և, բնականաբար, չի կարող որևէ լուրջ տնտեսական արդյունքի բերել Հայաստանի Հանրապետության համար»,- նշում է Դավթյանը։

Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստից առաջ խոսում էր նաև Թուրքիայի հետ երկաթուղու վերագործարկման մասին, հիշեցնում, որ գծերը կան։

«Ուզում եմ մեր ուշադրությունը հրավիրել հետևյալի վրա. եթե մեզ հաջողվի որոշակի արդյունավետ երկխոսություն Թուրքիայի հետ, հաջողվի հասնել սահմանի և կոմունիկացիաների բացմանը, այս նախագիծը կարող է շատ ավելի մեծ մասշտաբ ստանալ: Այսինքն, ըստ էության, երկաթուղին, որի մասին խոսում ենք, Երասխից մինչև Գյումրի գոյություն ունի, գիտեք, որ Գյումրիից Կարս երկաթուղի նույնպես գոյություն ունի»,- նշել էր Փաշինյանը:

Վահե Դավթյանը հիշեցնում է, որ 2008-2009 թվականներին էլ կային Հայաստան-Թուրքիա երկաթուղին բացելու պլաններ, նույնիսկ նախապատրաստական աշխատանքներ էին տարվում։ Բայց այն ժամանակ դրանք այլ նշանակություն ունեին, հիմա՝ բոլորովին այլ՝ նվազ նշանակություն կարող են ունենալ։

Ավելին, Դավթյանը նաև հիշեցնում է, որ հայ-թուրքական առևտրային հարաբերություններում կա հսկայական անհավասարակշռություն։ Անկախության շրջանում Հայաստանը Թուրքիայից ներկրել է ավելի քան 3 մլրդ դոլարի ապրանք, արտահանել՝ ընդամենը 50-60 միլիոնի արտադրանք։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Գարիկ Հարությունյան