ԱՄՆ-ում դատարանը հակասահմանադրական է ճանաչել լրագրողների նկատմամբ Պենտագոնի սահմանափակումները

ԱՄՆ դաշնային դատարանը կասեցրել է Պենտագոնում լրագրողների մուտքը սահմանափակող քաղաքականությունը, որը ներդրվել էր Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի կողմից՝ այն ճանաչելով Սահմանադրությանը հակասող։ Այդ մասին հայտնում է Reuters-ը՝ հղում անելով դատավոր Պոլ Ֆրիդմանի որոշմանը։

Խոսքը վերաբերում է 2025 թվականի աշնանը ընդունված կանոններին՝ պաշտպանության նախարար Պիտ Հեգսեթի պաշտոնավարման ընթացքում։ Դրանց համաձայն՝ լրագրողները պետք է փաստացի ձեռնպահ մնային տեղեկատվություն հավաքելուց և հրապարակելուց առանց գերատեսչության թույլտվության, եթե նույնիսկ այն գաղտնի չէր։ Այս պահանջը խախտելու դեպքում լրագրողները կարող էին զրկվել հավատարմագրումից և ճանաչվել «անվտանգության սպառնալիք»։

Ռազմական գերատեսչության քաղաքականության դեմ հայց էր ներկայացրել The New York Times թերթը։ ԱՄՆ իշխանությունները պնդում էին, թե սահմանափակումները անհրաժեշտ են ազգային անվտանգության պաշտպանության և արտահոսքերը կանխելու համար։

Դատավոր Պոլ Ֆրիդմանը նշել է, որ այս քաղաքականությունը խախտում է ԱՄՆ Սահմանադրության 1-ին և 5-րդ ուղղումները, քանի որ ձևակերպված է անորոշ և չափազանց ազատ։ Նրա խոսքով՝ այն փաստացի ցանկացած լրագրողական հետաքննություն, որը չի հաստատվել գերատեսչության կողմից, դարձնում է պատժամիջոցների հիմք և թույլ չի տալիս լրագրողներին հասկանալ, թե ինչ տեղեկատվություն կարող են պահանջել։

Ֆրիդմանը նաև ընդգծել է, որ ռազմական գործողությունների պայմաններում, ներառյալ ԱՄՆ-ի վերջին գործողությունները արտերկրում, հատկապես կարևոր է, որ հասարակությունը իշխանությունների քայլերի մասին տեղեկություն ստանա տարբեր աղբյուրներից։

Պենտագոնում հայտարարել են, որ համաձայն չեն դատարանի որոշման հետ և մտադիր են բողոքարկել այն։ Իսկ The New York Times-ում վճիռը գնահատել են որպես հաստատում լրագրողների իրավունքի՝ հասարակության անունից հարցեր տալու և տեղեկատվություն հրապարակելու առանց իշխանությունների նախնական հաստատման։

Ինչպես նշում է Reuters-ը, լրագրողների մեծ մասը հրաժարվել էր աշխատել նոր կանոններով․ Պենտագոնի մամուլի կորպուսի ասոցիացիայում ընդգրկված 56 ԶԼՄ-ներից միայն մեկն էր համաձայնել ստորագրել դրանք։ Մնացածները զրկվել էին հավատարմագրումից, ինչից հետո գերատեսչությունը ձևավորել էր նոր «լոյալ» մեդիաներից կազմված խումբ։