Բացահայտ ցինիզմ է, Փաշինյանը ո՞նց է ասում՝ ինքն է ամենաշատն արել արցախցիների համար․ Արցախը դադարել է գոյություն ունենալ․ Հայկ Խանումյան․ ՏԵՍԱՆՅՈւԹ

Ժողովրդավարության և անվտանգության տարածաշրջանային կենտրոնի փորձագետ Հայկ Խանումյանը, Factor TV-ի եթերում անդրադառնալով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությանը, թե իր կառավարությունն արցախցիների համար ավելին է արել, քան որևէ նախկին իշխանություն, այն որակեց որպես «բացառիկ ցինիզմ»։

Վարչապետը նշել էր, որ 2023 թվականից ի վեր պետբյուջեից 145 միլիարդ դրամ է հատկացվել Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանվածների կարիքների համար։ Ի պատասխան այս թվերին՝ Խանումյանը հակադարձեց կորուստների մասշտաբը․ «12,000 քառակուսի կիլոմետր և 150,000 բնակիչ ունեցող Արցախը դադարել է գոյություն ունենալուց։ Հայաստանը, հայությունը զրկվել է 12,000 կիլոմետր քառակուսուց և տեղում բնակվող 150,000 բնակչությունից։ Ես չեմ խոսում հոգևոր, մշակութային այն հսկայական ժառանգության համար, որը մենք թողել ենք այսօր Ադրբեջանի տիրապետության տակ, և փաստացիորեն ականատես ենք լինում ոչ միայն էթնիկ զտման, ցեղասպանության, այլ նաև մշակութային ժառանգության համակարգված ոչնչացման»։

Խանումյանի խոսքով, Փաշինյանի հայտարարությունը, թե ինքն ամենաշատն է արել Արցախի համար, պետք է այլ դաշտում քննարկվի։

«Եթե բացառիկ ցինիզմ չէ իր ասածը, ուրեմն պետք է բժիշկները դրանով զբաղվեն», – նշեց նա։

Փորձագետը մտահոգություն հայտնեց, որ իշխանական թիմում բացակայում է վարչապետին հակակշռող կարծիքը։ «Ես չեմ հասկանում, իր թիմում չկա՞ մեկը, որ հուշի, որ չի կարելի այդպիսի բաներ ասել։ Եվ ես տեսնում եմ, որ լրջագույն խնդիրների ենք բախվելու առաջիկայում, որովհետև ոչ միայն այս հարցը չի, տարբեր հարցերում չկա մեկը, որ կարողանա հակազդել Նիկոլ Փաշինյանին», – ասաց նա՝ հավելելով․ «Բոլորը վախենում են։ Եվ այս ամենը, այս ավտորիտար նկրտումները, որ ունի Փաշինյանը, տարածվելու է ընտրություններից հետո տարբեր համակարգերի աստիճանաբար ոչնչացմամբ»։

Անդրադառնալով Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի ազատման շուրջ վարչապետի մեկնաբանություններին, թե «փակել ենք Ղարաբաղյան շարժման էջը», Խանումյանը սա դիտարկում է որպես Ադրբեջանին և Թուրքիային ուղղված ուղերձ՝ պատմությունը վերաշարադրելու միջոցով։

«Միթե՞ Փաշինյանը դա է ուզում անի, ուղղակի հակառակ ուղղությամբ։ Եթե նրանք հայկական հետքերն են սպանում Արցախում, ինքն էլ ուզում է հայոց պատմությունը վերաշարադրել այստեղ այնպես, որ հարմար լինի Թուրքիային և Ադրբեջանին, որպեսզի հանկարծ պատերազմի վտանգ չլինի։ Դրանո՞վ է փորձում անվտանգությունը պաշտպանել։ Ես, իրոք, չեմ հասկանում տրամաբանությունը», – նշեց փորձագետը։

Խանումյանը խիստ քննադատության ենթարկեց Արցախցիների համար նախատեսված բնակապահովման ծրագրերը՝ դրանք համարելով չհաշվարկված և բացասական հետևանքներ ունեցող։ Նա կառավարության մոտեցումը որակեց որպես «պատասխանատվությունից զուրկ»․ «Գիտես, խնդիրը կա, ինչ-որ գումար ենք հատկացնում, գումարը տալիս ենք, ուզում ես՝ վերցրու, ուզում ես՝ մի վերցրու։ Սա է լուծումը, գնա, գլխիդ ճարը տես»։

Նրա պնդմամբ, այս քաղաքականությունը հանգեցնում է մի քանի խնդիրների․

Անշարժ գույքի շուկայի արհեստական թանկացում․ Դրամական միջոցների ներարկումը շուկա հանգեցնում է գների բարձրացման, ինչը չեզոքացնում է տրամադրվող գումարի արդյունավետությունը և դժգոհություն առաջացնում տեղի բնակչության շրջանում։

Մարզերի դատարկում․ Երևանամերձ համայնքներում աջակցության չափի ավելացումը խթանում է հեռավոր մարզերից արտագաղթը դեպի կենտրոն։

Ցածր արդյունավետություն․ Վարչապետի նշած 1700 ընտանիքը, ըստ Խանումյանի, կազմում է բնակարանի կարիք ունեցող մոտ 25,000 ընտանիքի ընդամենը 7-8%-ը։

Որպես այլընտրանք, Խանումյանն առաջարկում է ոչ թե գումար տրամադրել երկրորդային շուկայից բնակարան գնելու համար, այլ կառուցել սոցիալական բնակֆոնդ։ «Նախ՝ դրանով ավելացված արժեք եք ստեղծում, տնտեսությունը սկսում է աշխատել, շրջանառություն, աշխատատեղեր, հարկեր և այլն, և այլն»։

Անդրադառնալով Ռուսաստանի կողմից արցախցիներին առաջարկվող հումանիտար օգնությանը, որը մերժվել է ՀՀ կառավարության կողմից, նա նշեց, որ մերժումը ճիշտ է եղել, քանի որ Ռուսաստանի հիմնական պարտավորությունը մարդասիրական բեռներ ուղարկելը չէր։

«Ռուսաստանը պետք չէր հումանիտար օգնություն ուղարկի, ինքը մի ֆունկցիա ուներ այս վերջին տարիներին՝ պետք է մի փոքր միջանցք պահեր», – ասաց նա՝ ընդգծելով, որ միջանցքի առկայության դեպքում Արցախի բնակիչները մարդասիրական օգնության կարիք չէին ունենա։

Խանումյանը նաև ընդգծեց համանախագահ երկրների (Ռուսաստան, Ֆրանսիա, ԱՄՆ) պատասխանատվությունը՝ պնդելով, որ նրանք ձախողել են հակամարտության խաղաղ կարգավորման երաշխավորի իրենց դերը։ «Հետևաբար, դուք գոնե դրա հումանիտար հետևանքների մի մասը ձեր վրա վերցնելու պարտավորություն ունեք։ Պետք չի բրինձ ու հնդկաձավար ուղարկելով խաբել մարդկանց։ Դուք կոնկրետ, հստակ պարտավորություններ ունեք»։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան