24.06.2026 | 05:04
ԱԱ-2026. Խորվաթիան տարավ առաջին հաղթանակը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի վերջնական կնքման ճանապարհին խոչընդոտներ կան. ԱՄՆ հետախուզություն
Քաղաքականություն
19.03.2026 | 11:47
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին ԱՄՆ-ի հովանավորությամբ անցկացված Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գագաթնաժողովը հնարավորություն է ստեղծել երկու երկրների համար՝ կնքել երկարատև խաղաղության համաձայնագիր և նպաստել տարածաշրջանային կայունության ամրապնդմանը։ Այս մասին ասվում է ԱՄՆ հետախուզական ծառայության՝ 2026 թվականի տարեկան սպառնալիքների գնահատման զեկույցում։
Նշվում է, որ Խաղաղության գագաթնաժողովի արդյունքները ներառում են խաղաղության պայմանագրի պայմանների վերաբերյալ նախնական համաձայնագիր և ԱՄՆ-ի կողմից կառավարվող «Թրամփի երթուղի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) ծրագիր, որը կկապի Ադրբեջանը նրա Նախիջևան էքսկլավի հետ հարավային Հայաստանով՝ բացելով առևտրային հոսքերը երկու երկրների և տարածաշրջանի համար։
Ըստ զեկույցի՝ այս զարգացումները հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների ուղղությամբ նշանակալի փոփոխություն են։ Նշվում է, թե «2020 և 2023 թվականներին Ադրբեջանը ռազմական ճանապարհով վերադարձրեց Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանի վերահսկողությունը»։
«Օգոստոսի 8-ից ի վեր երկու կողմերն էլ, կարծես, պատրաստակամ են պահպանել Խաղաղության գագաթնաժողովից ի վեր ստեղծված թափը։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային հրադադարի խախտումները կտրուկ նվազել են և այժմ գրեթե բացակայում են։ 2025 թվականի հոկտեմբերին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, որ վերացրել է Ադրբեջանի տարածքով դեպի Հայաստան բեռների տարանցման սահմանափակումները, քայլ, որին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանեց մի քանի օրվա ընթացքում։ Այդ ժամանակից ի վեր Ադրբեջանը բենզին է մատակարարել և թույլատրել է ցորենի փոխադրում Հայաստան»,- ասվում է զեկույցում։
Նշվում է, սակայն, որ խաղաղության համաձայնագրի վերջնական կնքման ճանապարհին դեռևս խոչընդոտներ կան։ Օրինակ՝ նախագահ Ալիևը շարունակում է պնդել, որ Հայաստանը փոխի իր Սահմանադրությունը՝ հեռացնելով այն հղումը, որը բնութագրում է որպես Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի մաս համարելու պնդում։ Սա քայլ է, որը կպահանջի Հայաստանում սահմանադրական հանրաքվեի անցկացում, որի ընդունումը երաշխավորված չէ, ասվում է ԱՄՆ հետախուզության զեկույցում։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
