«Ադրբեջանում կառավարության քննադատների ձերբակալության վերաբերյալ ՄԻԵԴ-ի որոշումները չեն կատարվում». ԵԽ Նախարարների կոմիտե

Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեն քննարկել է Ադրբեջանում ՄԻԵԴ-ի որոշումների կատարման հարցը՝ կապված 2013-2016 թվականներին ձերբակալված մի խումբ մարդու իրավունքների պաշտպանների, քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստների և հետաքննող լրագրողների հետ, գրում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները:

Եվրոպական դատարանը նշել է, որ ձերբակալությունները կատարվել են քրեական օրենսդրության չարաշահմամբ և նպատակ են ունեցել պատժել և լռեցնել նրանց գործունեությունը: Նշվում է, որ բոլոր դիմորդները ազատ են արձակվել դատարանի որոշումների հրապարակումից առաջ: Այս խումբը ներառում է Անար Մամեդլիի, Ինթիգամ Ալիևի գործը, Գիյաս Իբրահիմովի և Բայրամ Մամեդովի, Խադիջա Իսմայիլովայի գործերը և Լեյլա ու Արիֆ Յունուսների գործերը։

ՄԻԵԴ-ն իր որոշումներում պարզել է, որ դիմորդներից յուրաքանչյուրը ձերբակալվել է առանց հիմնավորված հիմքերի, և որ չկա որևէ հիմնավոր կասկած, որ նրանք հանցագործություն են կատարել։ Դատարանը նաև պարզել է, որ ներպետական ​​դատարանները պատշաճ կերպով չեն հետաքննել նրանց կալանքի օրինականությունը։ Որոշումներում նշվել է, որ քրեական հետապնդման հիմնական նպատակն է պատժել անձանց իրենց գործունեության համար և կանխել նրանց հետագա գործողություններից։

Նախարարների կոմիտեի տվյալներով՝ Ադրբեջանի կառավարությունը վերջին անգամ տեղեկատվություն է տրամադրել այս գործերի իրականացման վերաբերյալ 2024 թվականի ապրիլին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նոր տեղեկատվություն չի տրամադրվել։ 2025 թվականի դեկտեմբերին կոմիտեն ափսոսանք էր հայտնել իշխանությունների կողմից այս հարցի վերաբերյալ երկարատև լռության և առաջընթացի բացակայության համար։

Կոմիտեն նշել է, որ ՄԻԵԴ-ի որոշումների համաձայն՝ դիմորդների նկատմամբ բոլոր դատավճիռները պետք է չեղյալ հայտարարվեն։ Այդ դատավճիռները պետք է ջնջվեն նրանց քրեական գրառումներից, և քրեական հետապնդման բոլոր բացասական հետևանքները պետք է վերացվեն։ Այս անձանց քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքները նույնպես պետք է լիովին վերականգնվեն։ Նշվում է, որ այս քայլերն անհրաժեշտ են՝ խախտված իրավունքների լիարժեք վերականգնումն ապահովելու համար։

Նախարարների կոմիտեն կոչ է անում Ադրբեջանի իշխանություններին վերսկսել երկխոսությունը Եվրոպայի խորհրդի քարտուղարության հետ։ Կոմիտեն կարծում է, որ իշխանությունները չպետք է հետաձգեն այս գործընթացը՝ այս գործերով անհատական ​​և ընդհանուր միջոցառումներ իրականացնելու համար։ Որոշման մեջ նաև կոչ արվում անդամ պետություններին՝ բարձրացնել այս հարցը Ադրբեջանի հետ բարձր մակարդակի շփումներում։ Նույն կոչն ուղղվել է դիտորդ պետություններին և միջազգային կազմակերպություններին։

Կոմիտեն նշել է, որ եթե մոտ ապագայում այս գործերով իրական առաջընթաց չգրանցվի, ապա 2026 թվականին իր հաջորդ նիստում կարող է ընդունվել նոր ժամանակավոր բանաձև։ Ասվում է, որ ՄԻԵԴ-ի որոշումների կատարումը չպետք է սահմանափակվի միայն կոնկրետ գործերով։ Այս որոշումները պետք է ծառայեն ապագայում նմանատիպ իրավիճակների առաջացումը կանխելուն։

Նշվել է, որ պետք է մշակվի ամուր դատական ​​պրակտիկա՝ կառավարության քննադատների դեմ քրեական իրավունքի չարաշահումը կանխելու համար։ Իշխանությունները պետք է նաև ցույց տան, որ կառավարության քննադատների կամայական ձերբակալությունների և կալանավորման հաստատված միտումը դադարեցվում է։

ԵԽ Նախարարների կոմիտեն ընդգծում է, որ կառավարության քննադատների դեմ քրեական հետապնդման կիրառումը անընդունելի է օրենքի գերակայության վրա հիմնված պետությունում։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի