Քաղաքականություն
17.02.2026 | 12:24«Կարծում եմ՝ օգոստոսի 8-ի գլխավոր արդյունքը կարելի է համարել կարճաժամկետ կտրվածքով տարածաշրջանում կայունության նպաստումը, ինչպես նաև՝ էսկալացիայի ռիսկի զգալի նվազեցումը»,- այս մասին Ժողովրդավարական անվտանգության հայաստանյան երրորդ ամենամյա համաժողովի ժամանակ նշեց քաղաքագետ Տիգրան Գրիգորյանը։
Նրա խոսքով՝ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների գլխավոր խնդիրը Արցախի էթնիկ զտումից հետո հաղորդակցությունների ապաշրջափակման խնդիրն էր:
«2023-ից 2025-ն ընկած ժամանակահատվածում մենք հաճախ էինք լսում բավականին ագրեսիվ հռետորաբանություն հենց Ադրբեջանի կողմից այդ հարցը ուժային ճանապարհով լուծելու վերաբերյալ, պնդումներ այն մասին, որ Հայաստանը նույնիսկ եթե չհամաձայնի, գնալու է լուծումների՝ միևնույն է, օգտագործելով իրենց բառապաշարը, այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքը» բացվելու է: Եվ այդ առումով, իհարկե, TRIPP-ը, ինչքան էլ այն իդեալական չլինի, այս հարցին որոշակի լուծում տվել է: Պարզ է, որ իդեալական պայմաններում Հայաստանը, դժվար թե, նույնիսկ այս տիպի համաձայնությունների գնար: Այնուամենայնիվ, խոսքը գնում է ինչ-որ չափով նաև երրորդ կողմին վերահսկողությունը զիջելու մասին: Բայց եթե մենք փորձում ենք հասկանալ՝ որոնք էին այս ծրագրի այլընտրանքները, տեսնում ենք, որ այլընտրանքները, ամենայն հավանականությամբ, ավելի վատն էին»,- նշեց քաղաքագետը:
Գրիգորյանի խոսքով՝ ամենագլխավոր բացասական այլընտրանքը ռազմական էսկալացիայի միջոցով այդ հաղորդակցության բացումն էր: Նա կարևորեց նաև մեկ ամիս առաջ արտգործնախարարությունների կողմից հրապարակված փաստաթուղթը, որը վերաբերում էր TRIPP-ի իրագործմանը, այն ցույց է տվել, որ Հայաստանի մինիմալ կարմիր գծերը այս գործընթացում պահպանվել են:
«Եթե խոսքը գնում է Հայաստանի համար հիմնական զիջումների մասին, այստեղ, իհարկե, գլխավոր խնդիրը փոխադարձության հետ է կապված: Ակնհայտ է, որ Հայաստանի տարածքում գործելու է ինչ-որ պարզեցված ռեժիմ ադրբեջանական բեռների և ուղևորների համար, բայց նույնը, դժվար թե, կարելի է ակնկալել Ադրբեջանի տարածքում: Սա ոչ միայն սիմվոլիկ զիջում է, այլ նաև բավականին պրակտիկ գործնական խնդիրներ է ստեղծելու հենց հայաստանցի ուղևորների կամ բեռնատարների համար, որոնք ստիպված են լինելու հենց առնչվել ադրբեջանցի, օրինակ, սահմանապահների հետ»,-ասաց նա։
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանի և ԱՀ ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովի կողմից նախաստորագրվել է «Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» նախաստորագրված համաձայնագիրը, որն օգոստոսի 11-ին փոխադարձ համաձայնությամբ հրապարակվել է:
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատված չեն: Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատում նախատեսված է «Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագրի 5-րդ հոդվածով:
Մանրամասները՝ տեսանյութում։
