Դամասկոսի վրա Իսրայելի հզոր հարվածներից հետո Սիրիան զորքերը դուրս է բերում Սուեյդա քաղաքից

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հայտարարել է, որ Թրամփի վարչակազմը համագործակցել է հակամարտության բոլոր կողմերի հետ՝ Սիրիայում բախումները դադարեցնելու համար։

«Մենք համաձայնության ենք եկել կոնկրետ քայլերի շուրջ, որոնք այսօր երեկոյան կավարտեն այս անհանգստացնող և սարսափելի իրավիճակը։ Սա կպահանջի, որ բոլոր կողմերը կատարեն իրենց ստանձնած պարտավորությունները, և սա այն է, ինչ մենք լիովին ակնկալում ենք նրանցից»,- գրել է Ռուբիոն X-ում։

Նա նաև Իսրայելի և Սիրիայի միջև վերջին լարվածությունը որակել է որպես «թյուրիմացություն»՝ ասելով. «Մենք ամբողջ առավոտ շփվել ենք նրանց հետ»։

Սիրիայի կառավարությունը չորեքշաբթի երեկոյան հայտարարել է, որ կառավարական բանակային ուժերը սկսել են դուրս գալ Սուեյդայից։ Սիրիական հեռուստատեսության տեսանյութում, ենթադրաբար, Սուեյդա քաղաքից դուրս եկող ռազմական մեքենաների շարասյունն է։

«Սկսվել է Սիրիայի արաբական բանակի ուժերի դուրսբերումը Սուեյդայից՝ ի կատարումն սիրիական պետության և քաղաքի դրուզ կրոնական ղեկավարության միջև ձեռք բերված համաձայնագրի, բանակի կողմից օրենքից դուրս գրված խմբավորումների դեմ պայքարի իր առաքելության ավարտից հետո»,- նշել է պետական SANA գործակալությունը։

Միաժամանակ, Սիրիայի կառավարությունը հայտարարել է դրուզների հետ նոր հրադադարի մասին, սակայն պարզ չէ՝ արդյո՞ք այն ուժի մեջ կմտնի խմբավորման միջև առկա պառակտումների ֆոնին։

Մարդու իրավունքների սիրիական ցանցը (SNHR) չորեքշաբթի հայտարարել է, որ մի քանի օր տևած բախումների ընթացքում զոհվել է առնվազն 169 մարդ, ևս 200-ը՝ վիրավորվել։ Խումբը հայտնել է, որ բռնության սրման մեջ ներառվել են արտադատական կարգով  սպանությունները, հրետակոծությունները և իսրայելական ուժերի կողմից իրականացված ավիահարվածները։

Իսրայելը, որն անցյալ տարվա դեկտեմբերին Ասադի ռեժիմի տապալումից ի վեր հարվածներ է հասցնում Սիրիային, հայտարարել է, որ հարձակվում է Սիրիայի վրա՝ պաշտպանելու արաբ փոքրամասնությանը՝ դրուզներին, որոնք կառավարության հավատարիմների հետ բախումների կենտրոնում են։ Իսրայելական բանակի ներկայացուցիչն ասուլիսում հաստատել է, որ Իսրայելը թիրախավորել է Սիրիայի ՊՆ-ն  և նախագահական պալատի մոտ գտնվող տարածքը։

Այնուամենայնիվ, Իսրայելի կողմից հարվածելու որոշման մեկ այլ դրդապատճառ կարող է կապված լինել Սիրիայի ներկայիս կառավարության նկատմամբ նրա ընդդիմության հետ։ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն ավելի վաղ Սիրիայի երկրի նոր ղեկավարներին անվանել է «ծայրահեղական իսլամական ռեժիմ» և սպառնալիք Իսրայել պետության համար։ Երկրի արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարն էլ նախօրեին հայտարարել է որ իր երկիրը ցանկանում է «պահպանել ստատուս քվոն Սիրիայի հարավում՝ սահմանի մոտ գտնվող տարածքում, և կանխել Իսրայելի դեմ սպառնալիքների ի հայտ գալը այդ տարածքում»։

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը տարածված հայտարարությամբ մտահոգություն է հայտնել Սուեյդայում բռնության շարունակական սրման կապակցությամբ: Նա դատապարտել է քաղաքացիական անձանց նկատմամբ բռնության բոլոր դրսևորումները, այդ թվում՝ կամայական սպանությունների և երկրում կրոնական լարվածությունը սրող գործողությունների մասին հաղորդագրությունները: Գուտերեշը նաև դատապարտել է «Իսրայելի կողմից Սուեյդայի, Դարաայի և Դամասկոսի կենտրոնի վրա ավիահարվածները»՝ կոչ անելով «անհապաղ դադարեցնել Սիրիայի ինքնիշխանության բոլոր խախտումները»:

Տարածաշրջանի մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Թուրքիան, Սաուդյան Արաբիան, Միացյալ Արաբական Էմիրությունները և Կատարը, դատապարտել են Իսրայելի կողմից Սիրիայում իրականացված հարվածները:

Իրանը, որն անցյալ ամիս պատերազմել է Իսրայելի դեմ, դատապարտել է Սիրիայի վրա Իսրայելի կողմից իրականացված հարվածները՝ դրանք որակելով որպես «անկանոն ագրեսիա»:

Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոշտան, իր հերթին, ասել է, որ «շատ մտահոգված է Դամասկոսի վրա Իսրայելի կողմից իրականացված հարվածներով»՝ X-ում գրառման մեջ կոչ անելով հարգել Սիրիայի ինքնիշխանությունը:

Դրուզները շուրջ մեկ միլիոն մարդուց բաղկացած արաբ կրոնական փոքրամասնություն են, որոնք հիմնականում բնակվում են Սիրիայում, Լիբանանում և Իսրայելում: Սիրիայի նոր նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաան խոստացել է ներառականություն և պաշտպանություն Սիրիայի բոլոր բազմազան համայնքների համար, սակայն նրան հավատարիմ սուննի ծայրահեղական ուժերը շարունակում են դաժանորեն թիրախավորել կրոնական փոքրամասնություններին։

Շաբաթավերջին Սիրիայի հարավային Սուեյդա քաղաքում դրուզ ուժերի և բեդվին ցեղերի միջև բռնություն էր բռնկվել, ինչը հանգեցրել էր Սիրիայի կառավարության միջամտությանը։ Սիրիական կառավարությունը հայտարարել է, որ չորեքշաբթի նոր հրադադարի համաձայնագիր է կնքվել, սակայն կրոնական փոքրամասնությունների խմբի կարևոր գործիչը հերքել է սա։

Սիրիական կառավարության կողմից հրապարակված հայտարարության մեջ ասվում է, որ նոր հրադադարի համաձայն՝ ռազմական գործողությունները լիովին կդադարեցվեն, դրուզ առաջնորդների մասնակցությամբ կստեղծվի մոնիթորինգի կոմիտե, և համայնքի անդամները կղեկավարեն նահանգի անվտանգությունը։

Սուեյդայի խմբավորումներից մեկը ներկայացնող դրուզ հոգևոր առաջնորդ Յուսեֆ Ջարբուն հաստատել է, որ համաձայնագիր է կնքվել «բոլոր ռազմական գործողությունների լրիվ և անհապաղ դադարեցման և բոլոր կողմերից լարվածության թուլացման, բանակի զորանոցներ վերադառնալու վերաբերյալ»։ Այնուամենայնիվ, Հիքմաթ ալ-Հիջրին՝ դրուզների հայտնի գործիչը, որը չորեքշաբթի միջազգային պաշտպանություն էր խնդրել, մերժել է հրադադարը՝ կոչ անելով իր կողմնակիցներին շարունակել պայքարը։