Թուրքիայում արգելափակվել է լրագրողի սոցցանցի օգտահաշիվը՝ Իսրայելի հետ առևտրի մասին փաստերի հրապարակումների պատճառով

Թուրքիայում արգելափակվել է անկախ լրագրող Մեթին Ջիհանի X-ի օգտահաշիվը։ Ջիհանը տեղեկություններ էր տարածում այն մասին, որ թուրքական ընկերությունները շարունակում են առևտուրն Իսրայելի հետ՝ չնայած առևտրի պաշտոնական արգելքին, որը սահմանվել է Գազայում շարունակվող ռազմական գործողությունների պատճառով։ Թուրքիայի Առևտրի նախարարությունը պետական այլ պաշտոնյաների հետ բազմիցս հերքել է այդ պնդումները:

Մասնավորապես, 2024 թվականի նոյեմբերի սկզբին Մարմարա ծովում գտնվող Ամբարլի նավահանգստում ZIM բեռնափոխադրող ընկերության կոնտեյներների առկայությունն առևտրի հնարավոր շարունակման մասին բանավեճ էր առաջացրել։ Նախկինում ZIM-ի բաժնետոմսերի գրեթե կեսը պատկանում էր Իսրայելին, ընկերությունը սերտ կապեր է պահպանում Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի կառավարության հետ։

Ջիհանը նաև փաստաթղթեր էր տարածել X-ում, որոնք ցույց են տալիս, որ տարբեր թուրքական ընկերություններ, ներառյալ՝ կառավարամետ Անկախ արդյունաբերողների և գործարարների ասոցիացիայի (MÜSİAD) անդամները, շարունակում են Իսրայել արտահանել փշալարեր, ցեմենտ և նավթամթերք: Բացի այդ, լրագրողը հայտնել էր, որ Pamukkale Kablo ընկերությունը, որը պատկանում է կառավարության ծայրահեղ աջ սուննի իսլամիստների և ծայրահեղ ազգայնական դաշնակցի՝ Մեծ միասնության կուսակցության (BBP) հիմնադիրներից Մուստաֆա Սեմերջիին, իսրայելական բանակի մալուխի հիմնական մատակարարն է։

«Իմ դեմ դատարանի վճիռ չկա։ Այս որոշումն իրավական հիմք չունի։ Կառավարությունը դիմել է դրա համար, և X-ը կատարել է: Գրաքննությունը գործում է ուղղակի»,- X-ի իր միկրոբլոգում գրել է Ջիհանը՝ նշելով, որ իր զեկույցներն ամբողջությամբ հիմնված են պետական պաշտոնական աղբյուրների վրա, և որ ինքն օգտագործել է Առևտրի նախարարության տվյալները։

«Նախարարությունը հետագայում ստիպված եղավ ընդունել, որ այս առևտուրը տեղի է ունենում, և այս ճշմարտությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ Էրդողանի տեղական ընտրություններում պարտության վրա։ Այն պահից, երբ Twitter-ը վերանվանվեց X, երբ այն գնվեց մի հարուստ սրիկայի կողմից, որն աջակցում է ռեպրեսիաների և ցեղասպանության քաղաքականությանն ողջ աշխարհում, գրաքննությունը սովորական պրակտիկա է դարձել»,- ընդգծել է լրագրողը։

Արգելափակումից հետո Ջիհանը հայտարարել է, որ կշարունակի հրապարակել իր զեկույցները այլընտրանքային սոցիալական մեդիայի Bluesky հարթակում:

2024 թվականի նոյեմբերին նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և նրա ընտանիքը քրեական գործ են հարուցել Մեթին Ջիհանի դեմ՝ կապված նրա հայտարարության հետ, որում ասվում էր․ «Մինչ Էրդողանը դատապարտում էր Իսրայելին հիվանդանոցը ռմբակոծելու համար, նրա որդու՝ Բուրաք Էրդողանի ընկերությունը բեռներ էր բեռնում Իսրայելի նավահանգստում»։

Ըստ թուրքական լրատվամիջոցների՝ վերջին օրերին X-ն արգելափակել է առնվազն 42 օգտահաշիվներ, որոնք պատկանում են թուրք լրագրողներին, ակտիվիստներին և մեդիա կազմակերպություններին, որոնք ղեկավարվում են արտերկրում ապրող լրագրողների կողմից՝ հերթական գրաքննության շրջանակում։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի