18.07.2026 | 18:00
«Ֆուռերի մեջ բեռնված ձուկը փչանում է, ի՞նչ անենք»․ ՌԴ-ի սահմանափակումներն ու ԵՄ-ի ընձեռած հնարավորությունը․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Շվեյցարիայում առաջարկում են ԼՂ հայերի վերադարձի նպատակով խաղաղության համաժողով կազմակերպել
Քաղաքականություն
16.10.2024 | 15:40
Շվեյցարիայի խորհրդարանը դիմել է երկրի կառավարությանը՝ հնարավորինս շուտ, բայց ամենաուշը մեկ տարվա ընթացքում միջազգային խաղաղության համաժողով անցկացնել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ։ Այս մասին ասվում է խորհդարանի ընդունած բանաձևում։
Նպատակն է դյուրացնել բաց երկխոսությունը Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի հայերի ներկայացուցիչների միջև, որը կանցկացվի միջազգային հսկողության ներքո կամ միջազգային համապատասխան դերակատարների ներկայությամբ՝ բանակցելու պատմականորեն այնտեղ բնակվող հայ բնակչության անվտանգ և հավաքական վերադարձի շուրջ:
Նշվում է, որ 2023 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի վերջին ռազմական առաջխաղացումից հետո Լեռնային Ղարաբաղը դատարկվել է իր հայ բնակչությունից՝ բացառությամբ մի քանի մարդու, որոնց տեղափոխել հնարավոր չէ։ Վախենալով 1915-ին հայերի դեմ իրականացված հերթական ցեղասպանությունից՝ պատմական բնակչությունը ստիպված մի քանի օրվա ընթացքում լքել է իր հայրենիքը։ Այդ ժամանակից ի դեր տարածաշրջանը ենթարկվել է փաստագրված էթնիկ զտումների, հայկական մշակութային ժառանգությունը, ինչպիսիք են եկեղեցիները, վանքերը և գերեզմանատները, համակարգված կերպով ոչնչացվում կամ վերաիմաստավորվում են կեղծ պատմական փաստաթղթերի միջոցով՝ «վերանորոգման» անվան տակ: Եվ չնայած այս իրադարձություններին՝ Լեռնային Ղարաբաղի հայերը շարունակում են պատրաստակամություն հայտնել վերադառնալ հայրենիք միջազգային հանրության անվտանգության երաշխիքների ներքո, ինքնուրույն որոշել իրենց քաղաքական ապագան և իրականացնել ժողովրդավարական ինքնակառավարում։
Շեշտվում է միջազգային հանրության դիրքորշումը։ Մասնավորապես, 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ի Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը, որ Ադրբեջանը պարտավոր է ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության «անվտանգ, անխոչընդոտ և արագ վերադարձը» և կանխել ապագա տեղահանումները բռնի կամ ահաբեկման միջոցով։
Եվրախորհրդարանը 2024 թվականի մարտի 12-ին բանաձև է ընդունել, որով կոչ է անում Ադրբեջանին համապարփակ և թափանցիկ երկխոսության գնալ Ղարաբաղի հայերի հետ։
Նշվում է նաև, որ Շվեյցարիան նախկինում մի քանի անգամ հաջողությամբ հանդես է եկել որպես չեզոք միջնորդ միջազգային հակամարտություններում: Դաշնային խորհուրդը 2024 թվականի հունիսին հյուրընկալել է Ուկրաինայի վերաբերյալ խաղաղության կոնֆերանսը։
Բացի այդ, ըստ հաղորդագրության, Շվեյցարիան արժեքավոր ծառայություններ է մատուցել Հայաստանին. 2009 թվականի հոկտեմբերին Շվեյցարիայի միջնորդությամբ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև ստորագրվել են «Ցյուրիխյան արձանագրությունները»։
«Հաշվի առնելով Շվեյցարիայի և Ադրբեջանի միջև էներգետիկ քաղաքականության սերտ համագործակցությունը՝ Համադաշնության տնտեսական շահերից է բխում տարածաշրջանում կայունության և կայուն խաղաղության հաստատումը: Սա, մասնավորապես, ներառում է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի հիմնական իրավունքների վերականգնումը։ Միջազգային խաղաղության համաժողովը, որը կարող է կազմակերպել Շվեյցարիան, կարող է վճռական ներդրում ունենալ հակամարտության կարգավորման գործում, տեղահանվածներին վերադարձի հնարավորություն տալ և դրանով իսկ նպաստել ամբողջ տարածաշրջանի կայունացմանը»,- ընդգծում են պատգամավորները։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
