Թուրքիայի բանակի ռազմավարությունը կասկածի տակ է դրվում Հյուսիսային Իրաքում ծանր կորուստներից հետո

Թուրքական բանակի ռազմավարությունը կասկածի տակ է դրվում երկրում՝ Հյուսիսային Իրաքում Քուրդիստանի աշխատավորական կուսակցության (PKK) հետ մի շարք մահացու բախումներից հետո, որոնք զգալի կորուստներ են պատճառել թուրքական ուժերին, գրում է Turkish Minute-ը։

Զոհերի վերջին աճը լուրջ հարցադրումներ է առաջացրել թուրքական զինված ուժերի շարունակվող ռազմական օպերացիայի արդյունավետության և կայունության վերաբերյալ: Գործողությունը, որը սկսվել է 2022 թվականի ապրիլին, ուղղված է Հյուսիսային Իրաքի Մետինա շրջանում գտնվող PKK-ի թաքստոցների դեմ։ Թուրքական զինուժի կորուստների վերջին աճը՝ ընդամենը մեկ ամսում 21 զինվոր սպանվել է, ցույց է տալիս անհանգստացնող միտում։

2023 թվականի դեկտեմբերի 22-23-ին և 2024 թվականի հունվարի 12-ին PKK-ի զինյալները մի շարք հարձակումներ են իրականացրել՝ սպանելով, համապատասխանաբար, 12 և 9 թուրք զինվորների։ Այս իրադարձությունները ոչ միայն սրել են ռազմական հակամարտությունը, քանի որ Թուրքիան ի պատասխան ռմբակոծեց Սիրիան և Իրաքը, այլ նաև թեժացրել քաղաքական բանավեճը Թուրքիայում, հատկապես՝ առաջիկա ՏԻՄ ընտրությունների լույսի ներքո:

Քննադատները, այդ թվում՝ պաշտոնաթող զինվորականները և ընդդիմության առաջնորդները, պնդում են, որ Թուրքիայի ռազմական գործողություններն ունեն ռազմավարական և մարտավարական թերություններ։ Հիմնական քննադատություններից են հնարավոր հետախուզական ձախողումները։ Քննադատները նաև կասկածի տակ են դնում հարցը՝ արդյո՞ք զորքերը պատշաճ կերպով պատրաստվել են Հյուսիսային Իրաքի լեռնային դաժան ձմռանը:

Ընդդիմադիր կուսակցությունները, մասնավորապես՝ Ժողովրդահանրապետական կուսակցությունը (CHP), պահանջում են պատասխաններ զինվորականների մարտավարական պլանավորման և նյութատեխնիկական աջակցության վերաբերյալ, ինչպիսիք են ջերմային պատկերման համակարգերը և բարդ տեղանքում ժամանակին պատշաճ բժշկական օգնության հնարավորությունները:

Ռազմական վերլուծաբանները կասկածում են ձմռանը հաջող հարձակումներ իրականացնելու կարողության հետ կապված։ Բացի այդ, կան նաև PKK-ին արտաքին աջակցության վերաբերյալ մեղադրանքներ, միջազգային տարբեր խաղացողներ մեղադրվում են խմբին անուղղակիորեն աջակցելու մեջ: Անկարան երկար ժամանակ դժգոհ է ԱՄՆ-ի կողմից զենքի և տեխնիկայի մատակարարումից «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերին», որը հիմնականում բաղկացած է Ժողովրդական պաշտպանության ստորաբաժանումներից (YPG) և Թուրքիայի կողմից դիտվում է որպես PKK-ի ընդլայնում:

Deutsche Welle-ի թուրքական ծառայությանը տված հարցազրույցում Իրաքից փորձագետ Բիլգայ Դումանը մատնանշել է հավանականությունը, որ զինյալները հարմարվում են ռազմական ոլորտում վերջին տեխնոլոգիական առաջընթացին և ժամանակ առ ժամանակ օգտվում այլ պետությունների ռեսուրսներից։ Դումանը նաև մատնանշել է PKK-ի մարտավարական տեղաշարժը՝ ենթադրելով, որ կազմակերպությունը, Սիրիայում YPG-ի օրինակով, ձգտում է ավելի մշտական կառույցներ կառուցել Իրաքում։

Պաշտոնաթող գեներալ Հալդուն Սոլմազթուրքն ուրբաթ տեղի ունեցած վերջին հարձակումից հետո Gazete Pencere-ի համար սյունակում խստորեն քննադատել է կառավարության և ռազմական ղեկավարության կողմից ստեղծված իրավիճակը: Նա քաղաքական և ռազմական ղեկավարությանը մեղադրել է նման գործողությունների ռազմավարական և մարտավարական պահանջները ճիշտ չընկալելու մեջ։ Նա ընդգծել է, որ Թուրքիայի ազգային անվտանգության քաղաքականությանն առնչվող ավանդական ինստիտուտները, կանոններն ու կոնվենցիաները լիովին անտեսվել են նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի կառավարության կողմից, ինչը հանգեցրել է ներկայիս ծանր վիճակին։ Սոլմազթուրքը նաև քննադատել է Պաշտպանության նախարարության և նախագահականի կողմից դիտարկվող այլընտրանքային ռազմավարությունների բացակայությունը։

Լրատվամիջոցը գրում է, որ «մինչ մոտենում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունները, ազգային անվտանգության խնդիրը և կառավարության հակաահաբեկչական ռազմավարության արդյունավետությունը, հավանաբար, մնալու են քաղաքական դիսկուրսի կենտրոնում»։

Էմմա Չոբանյան