«Ինչո՞ւ եք հենց սույն գործով դատավորների նկատմամբ վարույթ հարուցել». դատավորի հարցը Արդարադատության նախարարության ներկայացուցչին

Բարձրագույն դատական խորհրդում այսօր շարունակվեց Արդարադատության նախարարության միջնորդության քննությունը՝ Վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի դատավոր Աստղիկ Խառատյանին, Վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական պալատի դատավորներ Արտակ Բարսեղյանին և Տիգրան Պետրոսյանին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ: Վարույթի հիմքում 14 տարի առաջ կայացված մի վճիռ է: ՄԻԵԴ-ը 4 տարի առաջ՝ 2019-ին այս գործով արձանագրել է Հայաստանի կողմից դատարանի մատչելության իրավունքի խախտման փաստը:

Մասնավորապես, «Շոլց ԱԳ» ընկերությունը դիմել է ՄԻԵԴ՝ նշելով, որ զրկվել է դատարանի մատչելիության իրավունքից այն բանի հետեւանքով, որ սովորական դատարանները եւ Արբիտրաժային տրիբունալը հրաժարվել են քննել իր հայցերը։ ՄԻԵԴ-ն արձանագրել է դիմումատուի իրավունքների խախտումը՝ նշելով, որ դիմումատու ընկերությունը փորձել է իր հայցը ներկայացնել երեք տարբեր դատարաններ կամ տրիբունալներ, եւ դրանցից ոչ մեկը գործը չի ընդունել քննության, այսպիսով, դիմումատու ընկերությունը ՍՊԸ-ի դեմ ներկայացված իր քաղաքացիական հայցի մասով ամբողջությամբ զրկվել է ցանկացած դատարանի կամ տրիբունալի մատչելիությունից։ ՄԻԵԴ վճռով նաև արձանագրվել է, որ դիմումատու ընկերության հայցը հստակ քաղաքացիական դատարանին է ընդդատյա եղել:

Դատավորներ Արտակ Բարսեղյանը և Տիգրան Պետրոսյանը եղել են Վճռաբեկ դատարանի դատական կազմի դատավորներ, որոնք ստորագրել են գործը վարույթ չընդունելու որոշման տակ, սակայն այս գործով զեկուցողը եղել է դատավոր Աբելյանը։

Այսօրվա ԲԴԽ նիստի ընթացքում դատավոր Տիգրան Պետրոսյանը հարցեր ուղղեց Արդարադատության նախարարության ներկայացուցիչներին։ Մասնավորապես՝ դատավորը նշեց, որ շուրջ 70 դատավորի կայացրած գործերով ՄԻԵԴ-ը խախտումներ է արձանագրել։ Դատական տեղեկատվական համակարգում հասանելի է առնվազն 40 դատավորի գործերի վերաբերյալ տվյալներ, իսկ մյուս գործերը եղել են մինչդատական վարույթի գործեր, և Դատական-տեղեկատվական համակարգում հասանելի չեն:

«Ինչո՞ւ եք հենց սույն գործով դատավորների նկատմամբ վարույթ հարուցել»,- Արդարադատության նախարարության ներկայացուցիչներին դիմելով` հարցրեց Տիգրան Պետրոսյանը, ինչին ի պատասխան նախարարության ներկայացուցիչ Արտյոմ Սուջյանն ասաց, որ սա միակ գործը չէ, այլ դատավորների կարգապահական պատասխանատվույթան ենթարկելու վերաբերյալ միջնորդություններ նույնպես ներկայացվել են։

Պետրոսյանը հիշեցրեց, որ ներկայացվել է 7-8 դատավորի վերաբերյալ միջնորդություն, ինչին ի պատասխան Սուջյանն ասաց, թե բոլոր դատավորների վերաբերյալ միջնորդություն միաժամանակ ներկայացնել չեն կարող։

Տիգրան Պետրոսյանի հարցադրումների նպատակն, ըստ էության ցույց տալն էր, որ խտրական վերաբերմունք է դրսևորվել իր և այս կարգապահական գործով անցնող մյուս դատավորների նկատմամբ:

Պետրոսյանը նաև հետաքրքրվեց, թե ինչ հաջորդականությամբ են որոշում` որ դատավորի վերաբերյալ վարույթ հարուցել, Սուջյանն ի պատասխան նշեց, որ ՄԻԵԴ վերջին վճիռներից են սկսում վարույթների հարուցումը, օրինակ` մեկ այլ դատավորի` Մնացական Մարտիրոսյանի վերաբերյալ կարգապահական վարույթը հարուցվել էր ՄԻԵԴ-ի` 2021 թվականի վճռի հիմքով:

Նշենք, որ ԲԴԽ-ն Մարտիրոսյանի գործով Արդարադտության նախարարության միջնորդությունն առանց քննության է թողել: Հարցին, թե ինչ ժամկետներում է նախատեսվում ՄԻԵԴ վճռի հիմքով դատավորներին պատասխանատվության ենթարկելու գործընթացն ավարտել, նախարարության ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ հստակ քաղաքականություն ու ծրագիր մշակված չէ։

Մինչև 15 տարի առաջ կայացված ակտերում ՄԻԵԴ-ի կողմից արձանագրված խախտումների հիմքով կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու օրենսդրական հնարավորությունը նախատեսվել է 2021 թվականին:

Դատավոր Պետրոսյանը նշեց, որ եթե անգամ ընդունենք, որ իրեն վերագրվող արարքը կագապահական խախտում է, անձի վիճակը վատթարացնող նորմին հետադարձ ուժ է տրվել:

Պարզվեց նաև, որ քննության առարկա գործը, որի համար դատավոր Պետրոսյանին ու մյուսներին կարգապահական պատասխանատվության են ցանկանում ենթարկել, ոչնչացված է. այս մասին Դատական դեպարտամենտն է գրավոր հայտնել Արդարադատության նախարարությանը: Այժմ պահպանվել են միայն այն նյութերը, որոնք ՄԻԵԴ-ում կոմունիկացվել են։

Տիգրան Պետրոսյանը նաև հարց ուղղեց Արդարադատության նախարարության ներկայացուցիչներին, թե արդյոք վերջիններս տեղյակ են՝ Վճռաբեկ դատարանում ինչպե՞ս է տեղի ունենում գործեր վարույթ ընդունել-չընդունելու գործընթացը, ապա ասաց, որ գործով զեկուցող նշանակված դատավորը, ուսումնասիրելով այն, հայտնել է, որ դիմողի` դատարան դիմելու հնարավորությունը չի սպառվել:

Արտյոմ Սուջյանը հակադարձեց, որ վարույթ չընդունելու որոշման տակ առկա է Պետրոսյանի ստորագրությունը, հետևաբար պետք է կարդար ամբողջ գործը։ Այդ դեպքում ինչի՞ համար է զեկուցողը, նշեց Պետրոսյանը՝ դիտարկելով, որ որևէ օրենքով նախատեսված չէ, որ Վճռաբեկ դատարանի ամբողջ կազմը պետք է վարույթ ընդունել-չընդունելու որոշումը կայացնելիս կարդա ամբողջ գործը:

«Ինչի՞ հիման վրա ես պետք է մտածեի, որ գործը սխալ է զեկուցվել»,- հարցրեց Տիգրան Պետրոսյանը:

Նշենք, որ գործի քննությունը կշարունակվի նաև վաղը՝ հունիսի 29-ին:

Արաքս Մամուլյան