Թուրքիան իսլամական իշխանություն է պարտադրում՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության հարցում․ The Jerusalem Post

Լուրեր

20.11.2026 | 20:25
Գյումրիում ԵԱՏՄ երկրների մաքսային ծառայությունները 21 որոշում են ընդունել․ Հակոբյանը վերանշանակվել է կոլեգիայի փոխնախագահ
20.11.2026 | 20:13
Հունգարիան հանել է վետոն ԵՄ-ին Ուկրաինայի անդամակցության համար 4-րդ և 5-րդ կլաստերները բացելու հետ կապված
20.11.2026 | 20:00
Ադրբեջանը կստորագրի Խաղաղության համաձայնագիրը, եթե ԹՐԻՓՓ-ի իրագործումը տեսանելի դառնա․ Սահմանադրությունը պատրվակ է․ Արմեն Պետրոսյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 19:51
Չհամարձակվե՛ք մեզ ասել, որ մենք դեմ ենք խաղաղության գործընթացին․ Արամ Վարդևանյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 19:40
ՌԴ-ն մանրամասներ է հայտնել Ղրիմի կամրջի վնասների մասին
20.11.2026 | 19:30
ՀԱՊԿ-ը կարող է հեռացնել ՀՀ-ին՝ առանց նրա համաձայնության․ ինչո՞ւ չի անում և ի՞նչ է նախատեսում կանոնադրությունը 
20.11.2026 | 19:21
ՀՀ-ում հասարակական կազմակերպությունները թափանցիկ են աշխատում․ Թագուհի Ղազարյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 19:12
Խաղաղության պայմանագիրը բերե՛ք, ստորագրենք, վավերացնե՛նք․ Վարդևանյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 19:00
Փաստը, որ ԱՄՆ-ը քննարկում է եվրոպական անվտանգության ճարտարապետությունը, հաղթանակ է Մոսկվայի համար․ Կուրտ Վոլքեր․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 18:52
«Էս մարդիկ խաղաղության վերջին խոչընդոտն են». Ռուբեն Ռուբինյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 18:43
Պարոն Ռուբինյա՞ն, ի՞նչ կա էդքան ոգևորվել եք․ Աննա Գրիգորյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 18:39
Եթե ՌԴ-ն գազը թանկացնի, իրավիճակը կկառավարենք․ պիտի որոշենք՝ կայսերական ամբիցիաներին տրվո՞ւմ ենք․ Արսեն Թորոսյան
20.11.2026 | 18:30
«Իմ առաջարկից հետո մի շարք ՀԿ-ներ Ձեր հրաժարականն էին պահանջում»․ Ֆարմանյանը՝ փոխնախարարին․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
20.11.2026 | 18:29
Շվեդիան վիզա չի տրամադրի ռուս մարզիկներին
20.11.2026 | 18:19
Բանակից ազատելու դեպքերն ուսումնասիրեք 2018-ից հետո. Էդգար Ղազարյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Բոլորը

ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմը կարող է հանգիստ լինել՝ հավատալով, որ Թուրքիան նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի նախագահության օրոք կարող է լինել ազնիվ միջնորդ, որն անհրաժեշտ է ԱՄՆ-ին և Ռուսաստանին, սակայն դա այդպես չէ, գրում է The Jerusalem Post-ը։

Հրապարակման համաձայն՝ մինչ այժմ պետք է ակնհայտ լինի, որ Թուրքիան միավորել է ուժերը Վլադիմիր Պուտինի, Իբրահիմ Ռաիսիի, Սի Ցզինպինի և Մուհամմեդ բեն Սալմանի հետ:

Երբ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը (AKP) 2002 թվականին եկավ իշխանության, այն ներկայացավ որպես չափավոր, դեպի Արևմուտք նայող և նեոլիբերալ, որով ԱՄՆ-ն ու Եվրամիությունը խաբվեցին։

Նշվում է, որ ԱԶԿ-ն օգտվել է ԵՄ-ի պայմանականությունից՝ տնտեսական օգուտներ ստանալու համար, սակայն 2008-ից 2013 թվականներին աշխարհիկ հակառակորդների դեմ ցուցադրական դատավարություններով և Ստամբուլի Գեզի այգու բողոքի ակցիաների ճնշմամբ՝ այն ցույց տվել իր իրական դեմքը: Նույն տարում ԱԶԿ-ի Ստամբուլի մասնաճյուղի ղեկավարը հասկացրեց, որ «նոր Թուրքիան», որը կուսակցությունը կառուցում է, չի ունենա այնպիսի ապագա, որը նրա լիբերալ կողմնակիցները կարող են ընդունել կամ ցանկանալ։

Եվրոպացի խորհրդարանական Էնդրյու Դաֆը, որն ԱԶԿ-ի նախկին կողմնակիցն էր, եզրակացրել է, որ ԱԶԿ-ն քեմալիզմը փոխարինել է իսլամիզմով: Նրա հոլանդացի գործընկեր Մարիետե Շակեն ասել է․ «Եվրոպական Թուրքիայի մասին մեր երազանքը մղձավանջի է վերածվել, և ժամանակն է արթնանալու»:

Պարզ է դառնում, որ Թուրքիան իսլամական իշխանություն է պարտադրել ոչ միայն ներքին քաղաքականության (ներառյալ՝ տնտեսության), այլև արտաքին քաղաքականության մեջ։

2001 թվականին թուրք պրոֆեսոր Ահմեդ Դավութօղլուն, որը դարձավ Էրդողանի գլխավոր խորհրդականը, արտաքին գործերի նախարարը և վարչապետը, իր հիմնական «Ռազմավարական խորություն» աշխատությունում պնդում էր, որ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը պետք է հիմնված լինի այն երկրների հետ ներգրավվածության վրա, որոնց հետ նա ունի ընդհանուր անցյալ և աշխարհագրություն: Այս քաղաքականությունը ստացել է «նեոօսմանիզմ» անվանումը։

Դավութօղլուն հանրապետական կառավարման դարը համարում էր «փակագծերում» և նպատակ ուներ վերականգնել Թուրքիայի գերիշխանությունը Բալկաններում, Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում։ ԱԶԿ-ի կոնֆերանսի ժամանակ ունեցած ելույթում նա խոսում էր գլոբալ տերության ծննդյան և նոր աշխարհակարգ ստեղծելու առաքելության մասին՝ օսմանյան հայեցակարգ, որը հոմանիշ է իսլամական իշխանությանը: Սակայն Դավութօղլուն, ըստ հոդվածագրի, շատ մոտ թռավ արևին և տապալվեց ԱԶԿ-ի դավադրության արդյունքում:

2012 թվականի հոկտեմբերին իսլամագետ Իբրահիմ Քալընը, որն այժմ Էրդողանի գլխավոր խորհրդականն է և խոսնակը, ելույթ ունեցավ Ստամբուլի ֆորումում, որտեղ խոսեց նոր աշխարհաքաղաքական շրջանակի մասին, որը մերժում է արևմտյան քաղաքական և տնտեսական կարգը: Նա նաև մերժեց աշխարհիկ ժողովրդավարության, քաղաքականության և բազմակարծության եվրոպական մոդելը։ Դա համահունչ է Պուտինի՝ հոկտեմբերին «Վալդայ« ակումբի լիագումար նիստում արտահայտած տեսակետներին։

ԱՄՆ-ից և ԵՄ-ից օտարվելու ֆոնին Էրդողանը սեպտեմբերին Սամարղանդում Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովից վերադառնալիս հայտարարեց, որ մտադիր է միանալ Ռուսաստանին։

Նշվում է, որ ՆԱՏՕ-ի հետ Թուրքիայի հարաբերությունների մասին, որոնք արդեն իսկ թուլացած են Ռուսաստանի հետ Թուրքիայի տնտեսական կապերի և Թուրքիային Եվրոպա ռուսական գազի փոխադրման հանգույց դարձնելու Պուտինի ծրագրի պատճառով: Միևնույն ժամանակ, Էրդողանը վկայակոչում է «անվտանգության հետ կապված մտահոգությունները»՝ ստիպելու Շվեդիային հանձնել քաղաքական փախստականներին՝ Թուրքիայի կողմից ՆԱՏՕ-ին այդ երկրի անդամակցության հաստատման դիմաց:

Բացի այդ, Էրդողանը ծրագրում է չորրորդ ներխուժումը Սիրիա՝ հաջորդ տարվա ընտրություններից առաջ նախագահի վարկանիշը բարձրացնելու համար:

Հրապարակման մեջ ասվում է, որ անցյալ տարի Պուտինը ստորագրել է օրենք, որը ճանապարհ է բացում նախագահական ևս երկու ժամկետի համար, իսկ Չինաստանում Սի Ցզինպինը երրորդ ժամկետն է ապահովել նախագահի պաշտոնում:

Հավանականություն կա, որ Թուրքիայում Էրդողանը նախագահական հետագա ժամկետ կապահովի։ Նոր սահմանադրության մասին խոսակցություններով «նոր Թուրքիան» նույնպես կարող է դառնալ իսլամական հանրապետություն։ Նշվում է, որ ինչպես նա ցույց է տվել Պուտինի և Ռաիսիի հետ հուլիսին Թեհրանում կայացած հանդիպմանը՝ Էրդողանը բռնապետերի ակումբի մշտական անդամ դառնալու լավ ճանապարհին է:

Էմմա Չոբանյան