Խաղաղ բնակիչները սպանվում են ռուս խաղաղապահների ներկայությամբ. ինչ տվեց Պուտինի կազմակերպած հանդիպումը․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

44-օրյա պատերազմից ավելի քան 1 տարի անց Արցախում շարունակում են խաղաղ բնակիչներ սպանվել ադրբեջանական կրակոցներից՝ անվտանգության երաշխավոր համարվող ռուս խաղաղապահների ներկայությամբ: Նոյեմբերի 26-ին Սոչիում եռակողմ հանդիպման ընթացքում այս դեպքերին անդրադարձել էր նաև Ռուսաստանի նախագահը: Պուտինը շեշտել էր՝ Ալիևին ու Փաշինյանին հրավիրել է քննարկման, որպեսզի կանխեն նման միջադեպերը:

Պուտինի հետ հանդիպումից ընդամենը 1 շաբաթ անց հերթական խաղաղ բնակիչը սպանվեց: Ադրբեջանցի զինվորականները դեկտեմբերի 3-ին չեզոք գոտուց առևանգել էին Ճարտարի բնակիչ, անասնապահությամբ զբաղվող 65-ամյա Սեյրան Սարգսյանին, բռնության ենթարկել, հետո սպանել ու դին վերադարձրել հայկական կողմին։

Վերջին երեք ամսում սա արդեն նմանատիպ երրորդ դեպքն էր։ Աղմկահարույց մի միջադեպ էլ նոյեմբերի 8-ին էր գրանցվել: Թշնամական պետության զինյալները կրակ էին բացել Շուշի քաղաքի մոտակայքում ռուս խաղաղապահների համար վթարված ջրագիծը վերանորոգող բանվորների ուղղությամբ: Կրակոցների հետևանքով զոհվել էր Արցախի ջրմուղի 22-ամյա աշխատակից Մարտիկ Երեմյանը, երեք քաղաքացի էլ՝ վիրավորվել:

Սրան նախորդել էր ընդամենը մեկ ամիս առաջ իրականացված մեկ այլ սպանության: Հոկտեմբերի 9-ին Մարտակերտի հարակից տարածքում գտնվող նռան այգում Ադրբեջանի զինված ուժերի դիպուկահարի կրակոցից սպանվել էր 55-ամյա Արամ Տեփանցը: Սպանության պահին Տեփանցի կողքին եղել էր անվտանգության երաշխավոր ռուս խաղաղապահ:

Հրադադարի այս մեկ տարում Ադրբեջանի զինվորականներն արցախցիների նկատմամբ 56 հանցագործություն են կատարել: Այս տեղեկությունը հայտնում են Արցախի դատախազությունից: Կրակի դադարեցման պայմանավորվածությունից հետո արդեն երեք խաղաղ բնակիչ սպանվել և 9 զինվորական, 37 արցախցի հրազենային վիրավորում է ստացել ադրբեջանական կրակոցից: Քիչ չեն նաև դեպքերը, երբ ադրբեջանցիները կրակել են Արցախի բնակավայրերի ուղղությամբ:

Քաղաքական մեկնաբան Ռուբեն Մեհրաբյանը նշում է՝ խաղաղապահների աշխատանքը հայկական կողմի համար բավարար չէ, չնայած Պուտինը նրանց դերը տարածաշրջանում դրական է գնահատում։ Ըստ Մեհրաբյանի՝ զոհերն ու ռազմական այլ միջադեպերը նաև այն բանի հետևանք են, որ ռուս խաղաղապահները չունեն գործունեության մանդատ:

Նրա խոսքով՝ Արցախում պետք է տեղակայվեն պատժելու մանդատ ունեցող խաղաղապահներ: Քաղաքական մեկնաբանն ընդգծում է՝ այստեղ տեսանելի է նաև Հայաստանի իշխանությունների թերացումը: Երևանը միջազգային մանդատով օժտված խաղաղապահների հարցով պաշտոնապես չի դիմում ԵԱՀԿ-ին կամ ՄԱԿ-ին:

Նշենք, որ Հայաստանի իշխանությունները սահմանային միջադեպից սահմանային միջադեպ հիշում են միջազգային կառույցներին դիմելու մասին, սակայն այդ հիշատակումները հիմնականում սկսվում և ավարտվում են ներքին լսարանի համար արված հայտարարություններով:

Նիկոլ Փաշինյանն այս տարվա մայիսի 12-ին ադրբեջանական ներխուժմանը հաջորդած Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստում պատերազմից հետո առաջին անգամ խոսեց հայ-ադրբեջանական չճշտված սահմանագոտում ԵԱՀԿ դիտորդների տեղակայման հարցը դիտարկելու մասին: Հանրությանն այդպես էլ պարզ չդարձավ՝ Երևանը, ի վերջո, պաշտոնապես դիմե՞ց միջազգային գործընկերներին, թե՞ ոչ: Հայտնի չդարձավ նաև՝ արդյո՞ք ՀՀ իշխանությունները նոյեմբերի 16-ի մարտերից հետո դիմեցին միջազգային գործընկերներին, ինչի մասին հայտարարել էր ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը:

Երևանն այս պահին չի կարող քննարկել Արցախում այլ խաղաղապահ առաքելության տեղակայման հարցը, կարծում է քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանը: Ըստ նրա՝ այս հարցի շոշափումը կարող է նոր խնդիրներ առաջացնել Ռուսաստանի հետ:

Անդրադառնալով սահմանային միջադեպերին՝ Հակոբ Բադալյանը նշում է, որ խաղաղապահներից չպետք է սպասել գործողություններ, որոնք ուղղված կլինեն անհատական դեպքերի կանխմանը: Նա նաև ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, թե Արցախում վերջին սպանությունը քաղաքական ինչ իրադարձությունների է հաջորդել:

Մոտ տասը օրից Բրյուսելում տեղի է ունենալու Փաշինյան-Ալիև դեմ առ դեմ հանդիպումը: Քաղաքական վերլուծաբանները գրեթե զրոյական են գնահատում շանսերը, որ կարող է քննարկում լինել խաղաղապահ առաքելության փոփոխության հետ կապված: Մինչ այդ, այդպես էլ անորոշ է մնում հարցը, թե ինչ միջոցներ կարող են ձեռնարկել ՀՀ-ի, Արցախի իշխանություններն ու անվտանգության երաշխավոր համարվող ռուս խաղաղապահները խաղաղ բնակիչների սպանությունները կանխելու համար:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան