Սա մեզ սպառնացող ռումբ է․ Ադրբեջանն առա՛ջ է մղելու ԵԽԽՎ զեկույցի թեզերը, եթե չօգտագործենք շանսը․ Արմինե Մարգարյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի հարցազրույցը ռազմաքաղաքական հարցերով փորձագետ Արմինե Մարգարյանի հետ 

-Տիկի՛ն Մարգարյան, իրատես գտնվենք, ի՞նչ կարող է տալ և քաղաքական, դիվանագիտական ի՞նչ նշանակություն ունի ԵԽԽՎ-ի ընդունած բանաձևը՝ ուղղված Լեռնային Ղարաբաղում 44-օրյա պատերազմի հումանիտար հետևանքների վերացմանը։ Կոչ է արվում նաև վերադարձնել հայ գերիներին։ Թվում է՝ միջազգային իրավունքը, բանաձևերը, կոչերն ու հայտարարությունները որևէ արժեք, ուժ չունեն ռազմական հռետորաբանության, ուժի կիրառման առաջ, որով աչքի են ընկնում Ադրբեջանն ու Թուրքիան։

-Այս փաստաթուղթը որևէ պարագայում մենք չպիտի դիտարկենք որպես փաստ, նկատի ունեմ՝ մենք կարող ենք ուրախանալ և գոհ լինել որոշ ձևակերպումներով ընդամենը 5-7 րոպե։ Դրանից հետո արդեն պետք է փաստաթղթի տեքստի հետ կապված վերլուծություններ անենք, ենթադրություններ և օգտագործենք մեր քաղաքականության մեջ։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև սա բալանսավորված փաստաթուղթ է, չեմ կարող ասել, որ այն պրոհայկական է և չեմ կարող ասել, որ ամբողջովին դեմ է մեր շահերին։ Որքանով կան հայանպաստ ձևակերպումներ, այնքանով էլ՝ ադրբեջանանպաստ։ Ուզում եմ շեշտել, որ այս փաստաթղթի առաջին ձեռքբերումն այն է, որ ամրագրվեց «Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը», որովհետև նախնական տարբերակում կար «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև․․․» ձևակերպումը, դրանից հետո ավելացվեց նաև՝ «Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը»։

Դա կարևոր է, որովհետև դրան նախորդում էին հայտարարություններ Ալիևի կողմից, ընդհուպ՝ ՄԱԿ-ի ամբիոնից, որ «գոյություն չունի «Լեռնային Ղարաբաղ» եզրույթը, մոռացե՛ք», այսինքն՝ սա անչափ կարևոր է։ Ապառազմականացման գոտու մասին կետը ևս անչափ կարևոր է հայկական կողմի համար, բայց այս փաստաթուղթը կարող է մեզ սպառնացող ռումբ լինել, եթե այն չօգտագործենք մենք։ Եթե մենք պրոհայկական դիրքորոշումները չօգտագործենք մեր դիվանագիտության մեջ, Ադրբեջանը, միևնույն է, օգտագործելու է պրոադրբեջանական դիրքորոշումները և այս փաստաթուղթն աշխատելու է մեր դեմ։

-Այսինքն՝ թե՛ Հայաստանին, թե՛ Ադրբեջանին մեկնարկային հնարավորություննե՞ր է տալիս, և արդյո՞ք հավասար են շանսերը։ 

-Սա կարելի է անվանել հուշաթուղթ երկու կողմի համար, որովհետև այստեղ հստակ երևում է, թե Ադրբեջանն իր բազմակողմ և երկկողմ դիվանագիտության ժամանակ ինչ թեզեր է առաջ մղելու։ Հստակ է, թե ինչ թեզեր է առաջ մղելու Հայաստանը։ Այսինքն, կարդալով փաստաթուղթը՝ մենք կարող ենք տեսնել պրոհայկական թեզերը և պատրաստվել Ադրբեջանին հակադարձելուն, նույն կերպ էլ Ադրբեջանը կարող է պատրաստվել մեզ հակադարձելուն։ Մեկնարկային կետ, երբ նշում եք, ես այս տեսանկյունից կուզենայի մոտենայինք։

-ԵԽԽՎ զեկույցում խոսվում է հակամարտությունները խաղաղ ճանապարհով լուծելու՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի ստանձնած պարտավորությունների և դրանց խախտման մասին, սակայն չի շեշտված, որ Ադրբեջանն է սկսել պատերազմը։ Ինչո՞ւ, որովհետև Բաքվի հաջողվե՞լ էր ձեռք բերել այս տարիներին «պատերազմ սկսելու իրավունք»՝ վկայակոչելով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի՝ ՀՀ-ի կողմից չկատարված բանաձևերը, և արձանագրենք՝ միջազգային հանրություն կոչվածը, մեծ հաշվով, չի դատապարտել Ադրբեջանին պատերազմ սկսելու համար։ Ինչի՞ց է գալիս ադրբեջանական ագրեսիային գնահատականի բացակայությունն այս զեկույցում։

-Դուք իրավացի եք, այո՛, Ադրբեջանը երեսուն տարում իր գրագետ արտաքին քաղաքականությամբ կարողացավ աշխարհին համոզել, արմատավորել այն կարծիքը, որ մենք ենք օկուպանտը, մենք ենք ագրեսորը և ինքն ունի լեգիտիմ իրավունք՝ վերադարձնելու իր տարածքները։ Սա իրեն հաջողվել է։ Եվ դրա արդյունքները մենք տեսանք պատերազմի ժամանակ։ Եվ դրա արդյունքները շարունակում ենք տեսնել հիմա։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան