Սեյրան Օհանյանը կարող էր հրաժարական տալ, փոխել գործողությունների ընթացքը՝ չէր կարող․ Վահան Շիրխանյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի հարցազրույցը պաշտպանության նախկին փոխնախարար Վահան Շիրխանյանի հետ

– Պարոն Շիրխանյան, կազմավորումից 27 տարի անց ինչպիսի՞ մարտահրավերներ են ծառացած ՀՀ բանակի առջև։

– Մարտահրավերները և սպառնալիքները զգալիորեն ավելացել են։ 1991-1992թթ․ ունեինք մեկ խնդիր՝ հակամարտություն Ադրբեջանի հետ։ Այսօր ունենք բազմաթիվ մարտահրավերներ՝ տնտեսական և հոգևոր, կրթական, առողջապահական և քաղաքական ոլորտներում։ Մենք պետք է դրանց հակադարձելու և չեզոքացնելու պատրաստ լինենք։

– Գարնանը տեղի ունեցած հեղափոխությունն ի՞նչ անդրադարձ ունեցավ բանակի մարտունակության վրա։

– Կարծում եմ, միայն դրական։ Հիշո՞ւմ եք, Ռոբերտ Քոչարյանը մի լոզունգ հնարեց, որ փորձել է ստեղծել հայկական բուրժուազիա։ Բուրժուազիա նա չստեղծեց, ստեղծեց օլիգարխներ, բայց դրա հետ զուգահեռ հասարակության մեջ բազմաթիվ բացասական երևույթներ առաջացան, որոնք տեղափոխվեցին բանակ։ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի ջանքերով բանակը դարձավ առևտրային կազմակերպություն։ Զինվորները, սպաները մնում էին իրենց ծառայությանը հավատարիմ, մենք դա տեսանք Ապրիլյան պատերազմի ժամանակ, բայց առևտրականացումը շատ մեծ վնաս տվեց բանակին։

– Ինչպե՞ս եք արձագանքել այդ խնդիրներին, երբ պաշտպանության փոխնախարար էիք։

– Մեր ժամանակ նման խնդիրներ չեն եղել, այդ խնդիրները առաջացել են Սերժ Սարգսյանի՝ պաշտպանության նախարար նշանակվելուց հետո։ Շարունակել են խորանալ, երբ նա դարձավ նախագահ։ Մեր ժամանակ Վազգեն Սարգսյանը դրանք արմատախիլ էր անում և նման քայլի գնացող մարդկանց պատժում էր դաժանորեն։ Ես չեմ կարող ասել, թե ընդհանրապես չեն եղել, բայց համակարգված բնույթ չեն կրել։

– Հայաստանին մարտունակ բանակ անհրաժեշտ է, քանի որ գոյություն ունի Արցախի հարցը։ Հեղափոխությունից հետո ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը 3 անգամ հանդիպել են, 4 հանդիպում ունեցել են երկու երկրների արտգործնախարարները։ Ձեր տպավորությամբ՝ ի՞նչպիսի  ընթացք ունեն բանակցությունները։

– Կարծում եմ, նոր փուլ չկա, կա ՀՀ-ի կողմից նոր մոտեցում, որ Արցախը պետք է լինի բանակցային կողմ, ինչը միանգամայն ճիշտ է և արդարացի։ Ինչքան էլ Ռոբերտ Քոչարյանն ասում էր, թե ես ղարաբաղցի եմ և Արցախի անունից բանակցելու իրավունք ունեմ, դա մոլորություն է։

– Ինչպե՞ս եք վերաբերվում իշխանություններին ուղղված այն քննադատություններին, թե երկու երկրների ղեկավարներն ու արտգործնախարարները հանդիպում են, բայց բանակցությունների մասին հանրությանը կամ գոնե քաղաքական ուժերի ղեկավարներին ոչինչ չեն տեղեկացնում։

– Ես դրա հետ համաձայն չեմ։ Մենք դրա նախադեպը ունեցել ենք 1997թ․, երբ աշնանը մեզ ներկայացրեցին Արցախի հակամարտության արդեն վերջնականորեն մշակված տարբերակը, որով ազատագրված բոլոր հողերը հանձնվում էին, Լաչինով տրվում էր մի նեղ միջանցք, մտցնում էին Թուրքիայի և այլ պետությունների խաղաղապահ ուժերը։ Դրա մասին ոչ մեկը տեղյակ չէր․ ո՛չ կուսակցությունները, ո՛չ էլ անգամ պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանը։ Երբ նա տեսավ այդ փաստաթուղթը՝ սկսվեց Լևոն Տեր-Պետրոսյան-Վազգեն Սարգսյան հակադրումը, որը ավարտվեց Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականով։ Պետք չէ ժողովրդից թաքցնել բանակցությունները, որոնք վերաբերում են նրա ապագային, նրա երեխաներին։

– Ինչպե՞ս եք վերաբերվում Ռոբերտ Քոչարյանի կալանավորմանը և պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանի նկատմամբ սահմանադրական կարգի տապալման մեղադրանքի առաջադրմանը։

– Իհարկե, Ռոբերտ Քոչարյանը պետք է դատապարտվի, բայց ոչ միայն Մարտի 1-ի համար։ Ամբողջ երկիրը թալանվել է, ո՞վ պետք է պատասխան տա։ Օրինակ, Երևանի կոնյակի գործարանում առկա էր 800 մլն դոլարի հումք, բայց վաճառվեց 28 մլն դոլարով, «Հայ-ոսկի միավորում», «ԱրմենԹել» և այլն։

-Սեյրան Օհանյանի դեպքում ի՞նչ կասեք։

– Սեյրան Օհանյանն այդ ժամանակ եղել է Գլխավոր շտաբի պետ և այդ օրերին կարող էր միայն մի բան անել․թուղթ ու գրիչը վերցնել և հրաժարական տալ։ Փոխել գործողությունների ընթացքը՝ ոչ միայն նա, այլ մյուս գեներալները չէին կարող, որովհետև նախագահը՝ գերագույն գլխավոր հրամանատարը, հրաման էր տվել։ Չե՞ս կատարում՝ մյուսին կդնի, նա կկատարի։

Արմինե Ավետյան