Ադրբեջանում ֆրանսիական խոշորագույն պաշտպանական ընկերության գործունեությունը հետաքննվում է․ նախկին ղեկավարը խոսել է կոռուպցիայի մասին

Լուրեր

13.10.2026 | 22:38
Երևանի և 10 մարզի մի շարք հասցեներում էլեկտրաէներգիայի անջատումներ կլինեն
13.10.2026 | 22:20
ՔՊ վարչության նիստին քննարկվել են ՀՀ նոր Սահմանադրության նախագծին առնչվող հարցեր
13.10.2026 | 22:07
Զելենսկին պնդում է, որ «Յանդեքսի» կենտրոններին հարվածներից հետո ռուսական ինտերնետային տրոլներն ավելի քիչ են դարձել․ BBC-ի անդրադարձը
13.10.2026 | 21:54
Ադրբեջանում ֆրանսիական խոշորագույն պաշտպանական ընկերության գործունեությունը հետաքննվում է․ նախկին ղեկավարը խոսել է կոռուպցիայի մասին
13.10.2026 | 21:39
Գորիսի որոշ հասցեներում, Լոռու մարզի Շնող բնակավայրում գազանջատումներ կլինեն
13.10.2026 | 21:27
Արևելյան գործընկերության ապագան կարող է պայմանավորված լինել հենց դրա՝ զարգանալու և փոփոխվող իրողություններին հարմարվելու կարողությամբ. Միրզոյան
13.10.2026 | 21:17
Թալիբները դադարեցրել են BBC-ի ռադիոհեռարձակումը Աֆղանստանում
13.10.2026 | 21:02
Միրզոյանը և Իրաքի ԱԳ նախարարը հեռախոսազրույց են ունեցել
13.10.2026 | 21:00
Մարզերից եկող ավտոմեքենան կթողնեն Երևանի մուտքի մոտ, կշարունակեն ավտոբուսով․ Սուրեն Գրիգորյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
13.10.2026 | 20:53
Անընդունելի է միջամտել ներքին գործերին․ Ադրբեջանի Մեջլիսը՝ Էրդողանի կուսակցությանը
13.10.2026 | 20:44
Ծանրորդ Սեյրան Խուդանյանը՝ բրոնզե մեդալակիր. Մ23 տարեկանների ԵԱ
13.10.2026 | 20:29
Ավազակության համար հետախուզվող 44-ամյա տղամարդը հայտնաբերվել և կալանավորվել է
13.10.2026 | 20:14
Մերձավանում 24 ժամ ջուր չի լինի
13.10.2026 | 20:00
Էլի ենք ասում՝ Սամվել Կարապետյանը հաջորդ վարչապետն է․ փողոցային պայքարի օրակարգ ունենք․ Մարիաննա Ղահրամանյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
13.10.2026 | 19:45
Լարված մթնոլորտ, քանդված կրպակներ․ ի՞նչ են առաջարկում գործազուրկ դարձածներին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Բոլորը

Ֆրանսիայի դատախազությունը հետաքննում է երկրի խոշորագույն պաշտպանական և տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկի՝ Thales-ի կողմից Ադրբեջանում կնքված պայմանագրերի հետ կապված կոռուպցիայի մեղադրանքները: Ընկերության ադրբեջանական գրասենյակի նախկին ղեկավար Մեհմեթ Շահանը հայտարարում է, որ իրեն հետապնդում են հնարավոր կոռուպցիոն սխեմաներին իր մասնակցության մեղադրանքով: Նա 2022 թվականից ի վեր Ադրբեջանում բանտարկված է։

Le Monde պարբերականի և AFP գործակալության հետաքննության համաձայն՝ Ֆրանսիայի ազգային ֆինանսական դատախազությունը (PNF) 2023 թվականի հունիսից հետաքննում է արտասահմանում, այդ թվում՝ Ադրբեջանում Thales-ի գործունեության հետ կապված կոռուպցիայի մեղադրանքները, փոխանցում են ադրբեջանական լրատվամիջոցները։

Հոկտեմբերի 9-ին Դատախազությունն AFP-ին հաստատել է, որ հետաքննություն է ընթանում: Գործակալության տվյալներով՝ հետաքննությունը վերաբերում է օտարերկրյա պետություններին ռազմական և քաղաքացիական սարքավորումների վաճառքի հետ կապված գործողություններին։ Հետաքննության շրջանակում 2024 թվականի հունիսին խուզարկություններ են իրականացվել Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Նիդերլանդներում գտնվող Thales-ի գրասենյակներում: Le Monde-ի փոխանցմամբ՝ հետաքննությունը սկսվել է օտարերկրյա գործընկերներից մեկի կողմից ուղարկված տեղեկատվության հիման վրա, գործով հարցաքննվել են մի քանի անձինք։

Դատախազությունը հայտարարել է, որ հետաքննությունը վերաբերում է Thales-ի՝ Ադրբեջանում կնքված պայմանագրերի վերաբերյալ հարցերին։ Գերատեսչությունը, սակայն, չի տրամադրել մանրամասներ, թե կոնկրետ որ պայմանագրերին կամ ինչ անձանց է վերաբերում հետաքննությունը։

Thales-ը հրաժարվել է մեկնաբանել AFP-ի հարցերն ընթացիկ հետաքննության վերաբերյալ։ Le Monde-ի կողմից հոկտեմբերի 8-ին և 9-ին հրապարակված երկու մասից բաղկացած հետաքննությունը ներառել է տեղեկություններ Ադրբեջանում ընկերության գրասենյակի նախկին ղեկավար Մեհմեթ Շահանի գործի վերաբերյալ։

Ֆրանսիայի և Թուրքիայի 48-ամյա քաղաքացի Շահանը ղեկավարել է Thales-ի Բաքվի գրասենյակը 2014 թվականի մայիսից մինչև 2021-ի ապրիլը։ Ընկերությունում աշխատանքից ազատվելուց հետո նա մեղադրվել է յուրացման և կեղծիքի մեջ։

Շահանը, որը կալանքի տակ է 2022 թվականի փետրվարի 17-ից, 2026-ի ապրիլին Ադրբեջանում դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման։ Դատարանը նաև պարտավորեցրել է նրան վճարել 4 միլիոն եվրո փոխհատուցում։ Շահանը հերքում է մեղադրանքները։ Նա պնդում է, որ իր դեմ քրեական հետապնդման իրական պատճառը Thales-ի շահագրգռվածությունն է Ադրբեջանում հնարավոր կոռուպցիոն կապերի նկատմամբ։

Le Monde-ը գրում է, որ Մեհմեթ Շահանը 2014 թվականին նշանակվել է Thales-ի Բաքվի գրասենյակի ղեկավար։ Ֆրանսիական պետությունը տիրապետում է ընկերության բաժնետոմսերի 27 տոկոսին։ Շահանի կարիերան երկար ժամանակ հաջող է եղել։ Նրա լիազորություններն ընդլայնվել են 2020 թվականի հունվարին։ Այդ ժամանակ Շահանի պատասխանատվության ոլորտը, բացի Ադրբեջանից, ներառել է նաև Վրաստանը և Ուկրաինան։ Ըստ ֆրանսիական թերթի՝ Ադրբեջանում գործելիս «Thale»-ը հույսը չի դրել միայն իր սեփական աշխատակիցների վրա։ Հաճախորդների հետ հարաբերությունների համար պատասխանատու թիմից բացի՝ ընկերությունը նաև աշխատել է տարբեր տեղական գործընկերների հետ։

Ըստ Thales-ի՝ տեղական գործընկերների ծառայություններից օգտվելը տարածված առևտրային պրակտիկա է այն ոլորտներում, որտեղ ընկերության արտասահմանյան փորձը բավարար չէ։ Le Monde-ի հետաքննությունը կենտրոնանում է շուրջ 15 տարի առաջ «Thales»-ի կողմից Ադրբեջանում հաստատված բարդ գործընկերային և միջնորդական հարաբերությունների վրա։

Թերթը գրում է, որ ընկերության տեղական գործընկերների թվում էին VES Consultancy-ն, Concept.com-ը և Modern Construction Group-ը (MCG): Այս ընկերությունների համագործակցությունը Thales-ի հետ և նրանց դերը պայմանագրերում դարձել են Շահանի կողմից հետագայում բարձրացված հիմնական կասկածներից մեկը։ Շահանի խոսքով՝ ինքը փորձել է դադարեցնել համագործակցությունը որոշ տեղական գործընկերների հետ՝ նրանց գործունեության վերաբերյալ կասկածների պատճառով: Նախկին ղեկավարը կարծում է, որ ընկերության կողմից Ադրբեջանում պայմանագրեր ստանալու համար օգտագործվող ֆինանսական և միջնորդական մեխանիզմները ստեղծել են հնարավոր կոռուպցիոն ռիսկեր։

Նա պնդում է, որ հենց այդ հարաբերություններին ուշադրություն դարձնելուց հետո է, որ իր հարաբերությունները ղեկավարության հետ վատացել են և, որպես արդյունք, իրեն ազատել են աշխատանքից։ Այնուամենայնիվ, Le Monde-ը նշում է, որ խմբագրության կողմից ուսումնասիրված նյութերի մեջ չեն հայտնաբերվել փաստաթղթեր, որոնք հաստատում են, որ Շահանը նախկինում գրավոր զգուշացրել է ընկերության ղեկավարությանն այդ կասկածների մասին: Թերթը ծանոթացել է միայն որոշ գործընկերների հետ համագործակցության դադարեցման մասին նամակներին։

5 մլն եվրոյի յուրացում

2021 թվականին Շահանի կարիերան լուրջ շրջադարձ է կատարել։ Ներքին աուդիտի և վերանայման արդյունքների հիման վրա Thales-ը նրան ազատել է աշխատանքից՝ պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահման և ֆինանսական խարդախությունների հետ կապված լուրջ կարգապահական խախտումների համար։ Ընկերությունը Բաքվի իր գրասենյակի նախկին ղեկավարին մեղադրել է շահագործման ծախսերի համար հատկացված շուրջ 5 միլիոն եվրոյի յուրացման մեջ։

Thales-ի տվյալներով՝ Շահանը ներկայացրել է կեղծ ծախսերի հաշվետվություններ և հիմնավորող փաստաթղթեր, ինչպես նաև կատարել է անհիմն կանխիկացումներ և բանկային փոխանցումներ։ Ընկերությունը հայտարարել է, որ այս գործողությունները միլիոնավոր եվրոյի վնասներ են պատճառել։ Շահանը հերքել է մեղադրանքները։ Thales-ը դատական ​​​​գործընթաց է սկսել նրա դեմ Ադրբեջանում։ Նախկին ղեկավարը ձերբակալվել է  2022 թվականի փետրվարի 17-ին և այդ ժամանակից ի վեր անազատության մեջ է։

2024 թվականի դեկտեմբերին Բաքվի ծանր հանցագործությունների դատարանը նրան դատապարտել է 10 տարվա ազատազրկման։ Դատավճիռն ուժի մեջ է մտել վերաքննիչ բողոքով՝ 2025 թվականի հոկտեմբերին։ 2026-ի ապրիլին Գերագույն դատարանը մերժել է նրա վերաքննիչ բողոքը, և դատավճիռը դարձել է վերջնական։

Շահանը նշում է, որ յուրացման և փաստաթղթերի կեղծման մեղադրանքները անհիմն են։ Նա պնդում է, որ դատավարությունը լուրջ հարցեր է առաջացրել և սահմանափակել է իր ինքնապաշտպանության հնարավորությունը։ Նախկին գործադիր տնօրենը դատավարությունն անվանել է «դատական ​​​​ծաղրանքի»։

Ըստ Le Monde-ի՝ Շահանը կարծում է, որ աշխատանքից իր ազատումը և հետագա ձերբակալությունը կապված են Ադրբեջանում Thales-ի գրասենյակում հնարավոր կոռուպցիոն մեխանիզմները հետաքննելու իր փորձերի հետ։ Նա ասում է, որ իր ղեկավարման ընթացքում ընկերության տեղական գործընկերների հետ ֆինանսական հարաբերությունների որոշակի մասերը կասկածելի է համարել և փորձել է հեռու մնալ որոշ կապերից։

Ըստ Շահանի՝ իրեն հետաքրքրող հարցերը դժգոհություն են առաջացրել ընկերության որոշակի անձանց շրջանում։ Այնուամենայնիվ, նախկին գործադիր տնօրենի այս մեղադրանքները և Thales-ի պայմանագրերի վերաբերյալ Ֆրանսիայում ընթացող կոռուպցիոն հետաքննությունը առանձին իրավական հարցեր են։ Այն փաստը, որ Ֆրանսիայի դատախազությունը հետաքննություն է անցկացնում, չի նշանակում, որ Շահանի բոլոր մեղադրանքները հաստատվել են։

«Իմ կյանքը վտանգի տակ է»

Մեհմեթ Շահանը նշում է, որ իր առողջությունը լրջորեն վատթարացել է բանտում անցկացրած ավելի քան չորս տարիների ընթացքում։ Վերջին շաբաթներին նա դիմել է ինչպես Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին, այնպես էլ Ֆրանսիայի պետությանը՝ Le Monde թերթին ուղղված հայտարարություններում։

«Իմ կյանքը վտանգի տակ է», – ասել է Շահանը։

Նա նշել է, որ իր կալանքի պայմանները և երկարատև դատավարությունը լուրջ վնաս են հասցրել իր առողջությանը։ Շահանը ցանկանում է Ադրբեջանի նախագահի ուշադրությունը հրավիրել ինչպես իր առողջության, այնպես էլ դատարանի որոշման վրա, որը նա անարդար է համարում: Շահանը նաև խնդրում է Ֆրանսիայի իշխանություններին՝ միջամտել իր շուրջ ստեղծված իրավիճակին։ Le Monde-ը գրում է, որ նրա առողջական վիճակը լուրջ է, և բանտում մնալը կարող է սպառնալիք ներկայացնել նրա կյանքի համար։ Շահանի փաստաբանները նույնպես պահանջում են, որ իրենց պաշտպանյալը վերադարձվի Ֆրանսիա։ Նրանք ասում են, որ նա բուժման կարիք ունի, և վիճակը վատթարանում է։ Թերթի հետաքննության համաձայն՝ Շահանի գործը երկար ժամանակ հանրության ուշադրությունից դուրս է մնացել Ֆրանսիայում։ Չնայած նրա ձերբակալման և դատապարտման մասին ադրբեջանական լրատվամիջոցներում մի քանի հաղորդագրություններ են հրապարակվել, այդ իրադարձությունը լայնորեն չի լուսաբանվել ֆրանսիական մամուլում։

Ի՞նչ է ասում Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարությունը

Le Monde-ի հետաքննության հրապարակումից հետո Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ ուշադիր հետևում է Մեհմեթ Շահանի իրավիճակին։ Հոկտեմբերի 8-ին նախարարության ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ ֆրանսիական կողմը տեղյակ է Շահանի գործից։ Սակայն գերատեսչությունը չի հայտնել իր դիրքորոշումը քրեական գործի էության, դատարանի որոշման վավերականության և դատապարտյալի կողմից առաջադրված մեղադրանքների վերաբերյալ։

Նախարարության խոսնակը նաև չի պատասխանել այն տեղեկատվության վերաբերյալ հարցերին, որ Շահանը ծանր հիվանդ է։ Ֆրանսիական դիվանագիտությունը հայտարարել է, որ Շահանն օգտվել է հյուպատոսական պաշտպանությունից, դիվանագիտական ​​ներկայացուցիչները հանդիպել են նրա հետ բանտում։ Սակայն նախկին ղեկավարի փաստաբանները պահանջում են ավելի ակտիվ քայլեր ձեռնարկել նրան Ֆրանսիա վերադարձնելու համար։

Le Monde-ը հիշեցնում է, որ Ադրբեջանում ձերբակալված Ֆրանսիայի քաղաքացիների ճակատագիրը վերջերս դարձել է երկու երկրների հարաբերություններում քննարկման թեմաներից մեկը։

Սեպտեմբերի 23-ին Ֆրանսիան հասել է Ադրբեջանում բանտարկված իր քաղաքացի Մարտին Ռայանին ներում շնորհելուն։ Նրա ազատ արձակումը տեղի է ունեցել Եվրամիության կողմից ռուս օլիգարխներ Ալիշեր Ուսմանովի և Միխայիլ Ֆրիդմանի դեմ պատժամիջոցները չեղարկելու վերաբերյալ համաձայնագրի շրջանակում։ Այս համատեքստում Le Monde-ն ընդգծում է Շահանի նկատմամբ երկար ժամանակ ուշադրության բացակայությունը։

Thales-ը հերքում է մեղադրանքները

Ֆրանսիական ընկերությունը չի ընդունում իր նախկին աշխատակցի պնդումները։ AFP-ին ուղարկված հայտարարության մեջ այն նշել է, որ Շահանի կողմից տարածած տեղեկատվությունն անհիմն է և պնդել, որ նա փորձում է վնասել ընկերության հեղինակությանը։ Ընկերությունը կարծում է, որ Ադրբեջանի դատարանների՝ արդեն ուժի մեջ մտած որոշումները հաստատել են, որ նախկին ղեկավարը կատարել է փաստաթղթերի կեղծում և միլիոնավոր եվրոներ է յուրացրել։ Thales-ի պնդմամբ՝ այս գործով տուժող կողմը հենց ընկերությունն է։ Ընկերությունը հայտարարել է, որ իր նախկին աշխատակցի պնդումները որևէ ապացույցով չեն հիմնավորվում և ուղղված են տեղի ունեցածի էության փոփոխմանը։ Հայտարարության մեջ ափսոսանք է արտահայտվել ընկերության դեմ կեղծ մեղադրանքների բազմիցս տարածման համար՝ չնայած դատարանի որոշումներին։Thales-ը հայտարարել է, որ անընդունելի է, որ նման մեղադրանքները ներկայացվեն հանրությանը և վնասեն ընկերության հեղինակությանը։

Le Monde-ի հարցմանն ի պատասխան՝ Thales-ը հայտարարել է, որ հետևում է ազգային և միջազգային օրենսդրությանը և ունի կոռուպցիայի դեմ պայքարում միջազգային չափանիշներին համապատասխան վերահսկողության և համապատասխանության ծրագիր։

Միևնույն ժամանակ, Le Monde-ի հետ զրուցած քննիչը, ընկերության ներկայիս աշխատակիցը և երկու նախկին աշխատակիցներ պնդում են, որ պաշտպանական արդյունաբերության մեջ կոռուպցիայի ռիսկերը բարձր են, և որ Thales-ը չի ստեղծել բավականաչափ արդյունավետ մեխանիզմներ այդ ռիսկերը հաղթահարելու համար։ Ֆրանսիայի ազգային ֆինանսական դատախազության կողմից Ադրբեջանում կնքված պայմանագրերի վերաբերյալ հետաքննությունը շարունակվում է։ Հետաքննության արդյունքները, կոնկրետ անձանց հնարավոր պատասխանատվությունը և վերջնական որոշումը այն մասին, թե որքանով է հետաքննությունը կապված Շահանի կողմից բարձրացված կասկածների հետ, դեռևս հրապարակված չեն։

Ինչ նախագծեր է Thales-ն իրականացրել Ադրբեջանում

Ֆրանսիական պաշտպանական արդյունաբերության և էլեկտրոնիկայի Thales ընկերությունը տարիներ շարունակ տարբեր նախագծեր է իրականացրել Ադրբեջանում։ Ընկերությունը հիմնականում գործունեություն է ծավալել քաղաքացիական ավիացիայի, օդային երթևեկության կառավարման, ռադարային համակարգերի, մետրոյի ավտոմատացման և ռազմական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ 2017 թվականի մարտի 13-ին Փարիզում նախագահ Իլհամ Ալիևի և Thales International-ի ավագ փոխնախագահ Ռաֆայել Էսկինազիի միջև կայացած հանդիպման ժամանակ նշվել է, որ Ադրբեջանը և ընկերությունը համագործակցում են ավելի քան 20 տարի։ Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են «Ադրբեջանական ավիաուղիներ» (AZAL) և Բաքվի մետրոյի հետ իրականացվող նախագծերը, ինչպես նաև Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի շուրջ հնարավոր համագործակցությունը։

Ընկերության՝ Ադրբեջանում հիմնական գործընկերներից մեկը Բաքվի մետրոն էր։ 2014 թվականի մայիսին Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի՝ Բաքու կատարած այցի շրջանակում անցկացված բիզնես ֆորումի ընթացքում «Բաքվի մետրո» ՓԲԸ-ի և Thales-ի միջև ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր։ Նույն թվականի օգոստոսին կողմերի միջև ստորագրվել էր համաձայնագիր մետրոյի համար կառավարման և ազդանշանային սարքավորումների գնման, տեղադրման և ծրագրային ապահովման վերաբերյալ: Thales-ը մասնակցել է Բաքվի մետրոյում գնացքների շարժման ավտոմատ կառավարման CBTC և SCADA համակարգերի տեղադրմանը, ազդանշանային և կապի սարքավորումների մատակարարմանը, ինչպես նաև տեղական մասնագետների վերապատրաստմանը։

2019 թվականի մարտի 11-ին, Ադրբեջանի առաջին փոխնախագահ Մեհրիբան Ալիևայի՝ Ֆրանսիա կատարած այցի ժամանակ «Բաքվի մետրո»-ի և «Thales International»-ի միջև ստորագրվել է ևս երկու համաձայնագիր: Դրանցից մեկը նախատեսում էր օպերատիվ կառավարման կենտրոնի ստեղծման վերաբերյալ ուսումնասիրությունների անցկացում, մյուսը՝ ազդանշանային և հեռահաղորդակցության համակարգերի տեղադրում «Խոջասան» կայանում։ Պայմանագրերը ստորագրել են «Բաքվի մետրո»-ի նախագահ Զաուր Հուսեյնովը և Thales International-ի գործադիր տնօրեն Ռաֆայել Էսկինազին։

Ընկերության մյուս հիմնական գործունեությունն Ադրբեջանում քաղաքացիական ավիացիան էր: Thales-ը երկար ժամանակ համագործակցել է AZAL-ի և Azeraeronavigation Air Traffic Management (AZANS)-ի հետ:

2016 թվականին AZANS-ը դարձել է առաջին հաճախորդը, որը ներդրել է Thales-ի ECOsystem տեխնոլոգիան օդային երթևեկության հոսքերի պլանավորման և կառավարման համար: 2017 թվականի մարտին, Իլհամ Ալիևի Ֆրանսիա կատարած այցի ժամանակ, AZAL-ի և Thales Air Systems SA-ի միջև ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր օդային երթևեկության կառավարման ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ: Այս համագործակցության շրջանակում 2018 թվականի փետրվարի 8-ին Հեյդար Ալիևի անվան միջազգային օդանավակայանում բացվել է Օդային տարածքի օգտագործման, ռազմավարության և զարգացման արդյունավետության կենտրոնը (ASEC): Նախագծի ընդհանուր արժեքը կազմել է 7 միլիոն եվրո: Կենտրոնը նախատեսված է օդային երթևեկության պլանավորման, թռիչքների համակարգման և օդային տարածքի օգտագործման արդյունավետության բարելավման համար:

Նույն թվականի փետրվարի 8-ին AZAL-ի և Thales-ի միջև ստորագրվել է ևս մեկ պայմանագիր: Պայմանագիրը վերաբերում էր «վիրտուալ օդային երթևեկության կառավարման աշտարակի» ստեղծմանը: 2018 թվականի հուլիսի 20-ին, Փարիզում Իլհամ Ալիևի և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հանդիպման ժամանակ, Thales-ի մասնակցությամբ ստորագրվել են մի շարք նոր փաստաթղթեր։

Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայքում հրապարակված տեղեկատվության համաձայն՝ դրանց թվում էր AZAL-ի, Modern Construction Group-ի և Thales-ի միջև եռակողմ համաձայնագիրը՝ Հեյդար Ալիևի անվան միջազգային օդանավակայանում ռադարային համակարգի տեղադրման վերաբերյալ։ Բացի այդ, AZAL-ի և Thales-ի միջև ստորագրվել են երկու առանձին համաձայնագրեր՝ ավիաընկերության կիբերանվտանգության համապարփակ վերլուծության, ինչպես նաև Azeraeronavigation օդային երթևեկության կառավարման գրասենյակում կիբերանվտանգությունն ապահովելու վերլուծության նախապատրաստման վերաբերյալ։

«Modern Construction Group» ընկերության անունը, որը 2018 թվականին ռադարային համակարգի տեղադրման պայմանագրի կողմ էր, նույնպես հիշատակվում է Le Monde-ի կոռուպցիայի կասկածների վերաբերյալ հետաքննության մեջ։

Թերթի տվյալներով՝ Ադրբեջանում «Thales»-ի նախկին ղեկավար Մեհմեթ Շահանը հայտարարել է, որ 2012-2017 թվականներին ընկերությունը տեղական գործընկերների միջոցով իրականացրել է մի շարք քաղաքացիական և ռազմական նախագծեր։Շահանի խոսքով՝ դրանց թվում են Քյուրդամիրում գտնվող ռազմական ավիաբազայի արդիականացումը, Բաքվի օդանավակայանում ռադարային աշտարակի կառուցումը, օդային երթևեկության կառավարման սարքավորումների տեխնիկական սպասարկման ապահովումը, AZAL ինքնաթիռների վրա զվարճանքի համակարգերի տեղադրումը և Բաքվի մետրոյի հետ կապված նախագծերը։ Նախկին ղեկավարը պնդում է, որ այդ նախագծերի ընդհանուր արժեքը տասնյակ միլիոնավոր եվրո է, և պայմանագրերի մեծ մասը կնքվել է առանց պաշտոնական մրցույթների։

Thales-ը հերքում է այս մեղադրանքները։ Ընկերության Եվրասիայի գծով նախկին փոխնախագահ Օլիվիե Աշարը 2017 թվականի հունվարին Ֆրանսիայի Ազգային ժողովում հայտարարել էր, որ Ադրբեջանում քաղաքացիական նախագծերի պայմանագրերը հաճախ շնորհվում են մրցույթների միջոցով, և որ ընկերությունը բախվում է ուժեղ մրցակցության։

2023 թվականի մարտին Thales-ի Ադրբեջանի և Վրաստանի գծով ներկայացուցիչ Հենրիկ Կլաները Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել էր, որ ընկերությունը մտադիր է համագործակցել «Ադրբեջանի երկաթուղիներ»-ի հետ։ Նա ասել էր, որ քննարկվում են Բաքու-Վրաստան սահմանի երկայնքով Հյուսիս-Հարավ երկաթուղային միջանցքների և Իրան-Բաքու-Ռուսաստան սահմանի երկայնքով Հյուսիս-Հարավ երկաթուղային միջանցքի արդիականացման հնարավորությունները։

Այդ հանդիպման ժամանակ ընկերությունը նաև հայտարարել էր Բաքվում տարածաշրջանային կենտրոն բացելու իր ծրագրի մասին, որը կներառի Ադրբեջանը, Վրաստանը և Կենտրոնական Ասիան։ Այնուամենայնիվ, 2024 թվականի մայիսին Thales-ի ցամաքային տրանսպորտային համակարգերի ստորաբաժանումը վաճառվել է ճապոնական Hitachi Rail-ին 1.66 միլիարդ եվրոյով։

Բաց աղբյուրները չեն պարունակում տեղեկատվություն Thales-ի կողմից Ադրբեջանում կնքված բոլոր պայմանագրերի արժեքի և իրականացման կարգավիճակի մասին։ Նաև պարզ չէ, թե Ֆրանսիայում ընթացող կոռուպցիայի հետաքննության շրջանակում ընկերության կողմից Ադրբեջանում ունեցած կոնկրետ որ պայմանագրերն են ընդգրկված։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի