Քաղաքականություն | Factor.TV https://factor.am Tue, 15 Sep 2026 20:15:13 +0000 hy-AM hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.4 https://factor.am/wp-content/uploads/2024/01/cropped-Untitled-5-32x32.png Քաղաքականություն | Factor.TV https://factor.am 32 32 Կռվախնձոր դարձած դուռն ու արտահերթ ընտրությունների նախերգանքը․ Գյումրիի ավագանու նիստը լարվեց. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ https://factor.am/1061039.html https://factor.am/1061039.html#respond Tue, 15 Sep 2026 20:14:27 +0000 https://factor.am/?p=1061039 Այսօր Գյումրու ավագանու նիստը բավականին թեժ մթնոլորտում անցավ։ ՔՊ խմբակցությունը երկար բացակայությունից հետո ներկայացել էր ամբողջ խմբակցության կազմով ու բազմաթիվ հարցերով, որոնց շուրջ երբեմն լարվածություն էր սկսվում։ Օրինակ՝ Գյումրու շախմատի մարզադպրոցին դրամաշնորհ հատկացնելու կետը ՔՊ խմբակցության քարտուղար Էդգար Բաղդասարյանի մոտ հարցեր է առաջացրել, գնման ձևակերպումները հստակ չեն։

Չնայած հարցին սպառիչ պատասխանեց Գյումրու շախմատի մարզադպրոցի տնօրենը, ու ավագանին էլ կողմ քվեարկեց հատկացմանը, բայց քննարկումը զայրացրեց «Մայր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Կարեն Սիմոնյանին։ Վերջինս որոշեց լքել նիստերի դահլիճը, իրավիճակը լարվեց։

Հրաչ Սահակյան

]]>
https://factor.am/1061039.html/feed 0
ԶՈՒ ԳՇ պետը գիշերային ժամերին անակնկալ ստուգայց է կատարել մի շարք զորամասեր https://factor.am/1061035.html https://factor.am/1061035.html#respond Tue, 15 Sep 2026 19:07:44 +0000 https://factor.am/?p=1061035 ՀՀ պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ, ԶՈՒ ԳՇ պետ, գեներալ-լեյտենանտ Էդվարդ Ասրյանը գիշերային ժամերին անակնկալ ստուգայց է կատարել մի շարք զորամասեր։ Այս մասին տեղեկացնում են ՊՆ-ից։

Այցի ընթացքում ստուգվել է ծառայության կազմակերպման գործընթացը։

]]>
https://factor.am/1061035.html/feed 0
Թրամփը հայտարարել է, որ TRIPP-ը մեծ առավելություն է տալիս Թեհրանի հետ հարաբերություններում․ The Hill https://factor.am/1060985.html https://factor.am/1060985.html#respond Tue, 15 Sep 2026 19:00:35 +0000 https://factor.am/?p=1060985 Սկզբում գտեք Իրանը՝ այն երկիրը, որի մասին մենք սկսել ենք ամեն օր խոսել։ Այնուհետև գտեք Ռուսաստանը։ Դժվար չէ այն գտնել՝ հաշվի առնելով երկրի չափերը և այն լարվածությունը, որը տասնամյակներ շարունակ գոյություն է ունեցել Արջի և Արծվի միջև։ Իսկ հետո գտեք հենց մեջտեղում գտնվող այդ փոքր տարածքը։ Այդ տարածաշրջանը կոչվում է Հարավային Կովկաս՝ Վրաստան, Ադրբեջան և Հայաստան։ Այս մասին ասվում է ամերիկյան The Hill-ի անդրադարձում։

«Սա Ռուսաստանի «հետնաբակն» է։ Իրանի շեմն է։ Եվ այն ամենառազմավարական տարածաշրջաններից մեկն է, որի վրա Միացյալ Նահանգներն ավելի ու ավելի է կենտրոնանում։ Այժմ մեկ տարի է անցել այն պահից, երբ Ադրբեջանի նախագահը և Հայաստանի վարչապետը գտնվում էին Սպիտակ տանը՝ խաղաղության համաձայնագիրը նախաստորագրելու և վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցած բազմաթիվ զինված հակամարտություններին վերջ դնելու նպատակով»,-ասվում է Ռոբերտ Շերմանի հոդվածում։

Նա նշում է, որ  բացառիկ հարցազրույց է ունեցել ԱՄՆ-ում Հայաստանի դեսպան Նարեկ Մկրտչյանի հետ՝ քննարկելու երկու երկրների միջև Վաշինգտոնի հռչակագրի ստորագրման մեկամյակը։ Դեսպանի ասածը, ինչպես նաև Թրամփի՝ այս շաբաթ լրագրողին հեռախոսով անմիջականորեն փոխանցած մեկնաբանությունները հստակ ցույց են տալիս, որ տարածաշրջանը ոչ միայն կայունանում է, այլև վերաձևավորվում է, ընդ որում՝ Վաշինգտոնն այժմ իրական մասնակցություն ունի այդ արդյունքի ձևավորման գործում՝ բառի բուն իմաստով։

«Անկեղծ ասած՝ սա աշխարհաքաղաքական ամենանշանակալի քայլերից մեկն է, որը գրեթե բոլորը բաց են թողել։ Ասում եմ՝ «գրեթե բոլորը», քանի որ մենք՝ NewsNation-ն ու The Hill-ը, փետրվարին այնտեղ էինք, երբ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը դարձավ պատմության մեջ ԱՄՆ ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյան, որն այցելել է Հայաստան և Ադրբեջան։ Այդ այցին գրեթե ոչ ոք մեծ ուշադրություն չդարձրեց։ Մինչև հիմա»,- գրում է Շերմանը։

ԱՄՆ-ին պատկանող միջանցք՝ Ռուսաստանի և Իրանի «հետնաբակում»

Նշվում է, որ այս խաղաղության համաձայնագիրը կյանքի կոչելու համար դրա առանցքային բաղադրիչներից մեկը Հայաստանի տարածքով անցնող ճանապարհի կառուցումն է, որն Ադրբեջանը կապելու է իր էքսկլավի՝ Նախիջևանի հետ։ Ճանապարհը կոչվելու է Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղի  (TRIPP)։ Միացյալ Նահանգներն առնվազն 49 տարի կունենա զարգացման ընկերության 74 տոկոս բաժնեմասը։ Դա նշանակում է, որ ամերիկացիները կես դար շարունակ մեծ մասնաբաժին կունենան ճանապարհների, երկաթուղիների, էներգետիկ խողովակաշարերի և թվային ցանցերի զարգացման գործում։ Եվ այն նախատեսվում է կառուցել հենց Հայաստանի և Իրանի սահմանին։

Լծակ՝ հետագայի համար

Անցյալ շաբաթավերջին՝ այն բանից հետո, երբ Իրանը թիրախավորել էր Հորդանանում գտնվող ամերիկացի զինծառայողներին, ԱՄՆ նախագահ  Դոնալդ Թրամփի հետ ունեցած բացառիկ հեռախոսազրույցի ընթացքում հոդվածագիր Շերմանը նրան հարցրել է այս նախագծի և տարածաշրջանում Միացյալ Նահանգների աճող ներգրավվածության մասին։

Թրամփն ասել է, որ կարճաժամկետ հեռանկարում դա «չի փոխի» Իրանի հետ պատերազմի վերաբերյալ իր գործելակերպը, թեև ընդունել է, որ դա իրեն «մեծ առավելություն» է տալիս հետագայում  Թեհրանի հետ հարաբերություններում։ Պարզ ասած՝ ազդեցության այդ լծակն իրական է, սակայն առայժմ պահվում է «հետին գրպանում», նշում է հոդվածագիրը։

ՀՀ դեսպան Նարեկ Մկրտչյանն էլ ասել է, որ Հայաստանը «լիովին նորմալ է վերաբերվում» տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի ներկայությանը և երկարաժամկետ հեռանկարում նրա նման մեծ մասնաբաժին ունենալուն՝ ընդգծելով, որ իրավազորությունը՝ մաքսային, հարկային, անվտանգության և ոստիկանական գործառույթները, անկախ սեփականության բաժնեմասի պատկանելությունից, մնալու են հայկական կառույցների վերահսկողության ներքո։

Դիվերսիֆիկացում, ոչ թե խզում

Հոդվածում ընդգծվում է, որ այս ամենի այն հատվածը, որը Մոսկվայում այնքան էլ լավ չեն ընդունում, հետևյալն է․ Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Վրաստանը նախկին խորհրդային հանրապետություններ են։ Արևմուտքը նախկինում չէր համարձակվում կամ, առնվազն, չէր էլ փորձում ներթափանցել այս տարածաշրջան, քանի որ այն գտնվում է Ռուսաստանի անմիջական հարևանությամբ։

Հոդվածի հեղինակը ՀՀ դեսպանին ուղղակիորեն հարցրել է՝ արդյո՞ք Հայաստանը հեռանում է Ռուսաստանից։ Նա բազմիցս հակադարձել է նման ձևակերպմանը։ Նրա խոսքով՝ տեղի է ունենում գնումների, մատակարարման շղթաների, տնտեսական գործընկերությունների և անվտանգության ոլորտում գործընկերությունների «դիվերսիֆիկացում»։ Նրա ներկայացմամբ՝ խոսքը Մոսկվայից հրաժարվելու մասին չէ, այլ որևէ մեկ ուժից կախվածությունը նվազեցնելու և այդ կախվածությունը տարբեր ուղղություններով բաշխելու մասին։

Սակայն երկու երկրների միջև կապերի խորացման օրինակների ցանկը գնալով ընդլայնվում է՝ սկսած անօդաչու թռչող սարքերի տեխնոլոգիայից, որն ԱՄՆ փոխնախագահը փետրվարին բերել է Երևան, մինչև համապարփակ ռազմավարական գործընկերության մասին համաձայնագիրը, որն ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն մայիսին ստորագրեց Հայաստանի հետ։ Մայիսին, այդ համաձայնագրի ստորագրումից առաջ, Մոսկվան նախազգուշացրել էր Երևանին, որ եթե Հայաստանը շարունակի հեռանալ ռուսական ինտեգրումից, կարող է զրկվել ռուսական գազի համար գործող զեղչից։

Իրան․ ամեն ինչ քննարկման սեղանին է, բայց դեռ ոչինչ գործնական փուլում չէ

ՀՀ դեսպանին ուղղած ամենազգայուն հարցը, ըստ Շերմանի, վերաբերել է Իրանին։ Վերջին շաբաթներին Վաշինգտոնը հրապարակայնորեն ճնշում է գործադրում դաշնակիցների և գործընկերների վրա՝ Թեհրանին տնտեսապես մեկուսացնելու նպատակով՝ «Տնտեսական մեկուսացման» գործողության («Operation Economic Outcast») շրջանակում։

Հայաստանն Իրանի հետ ունի անմիջական ցամաքային սահման և տարեկան հարյուրավոր միլիոն դոլարի առևտրաշրջանառություն։ Ուստի հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք ԱՄՆ-ը Հայաստանին խնդրել է դադարեցնել այդ կապերը։

«Ամեն ինչ քննարկելի է, և ամեն ինչ կարող է հաշվի առնվել»,- ասել է դեսպանը։

Ոչինչ հաստատված չէ, բայց ոչինչ էլ բացառված չէ։

Դեսպանը շարունակել է՝ նշելով, որ Հայաստանը TRIPP-ի հարցում ուղղակիորեն հավաստիացումներ է տվել Թեհրանին․ «Մենք կապ ենք հաստատել մեր հարևանների հետ՝ ասելով, որ սա ձեր դեմ չէ․ սա միայն հաղորդակցության, ենթակառուցվածքների, առևտրի և բիզնեսի մասին է։ Բառացիորեն ոչինչ չկա, ինչը կապված լինի հնարավոր ռազմական [նպատակների] հետ»։

Փխրուն խաղաղություն, որը դեռ կառուցվում է

Հայաստանն ու Ադրբեջանը դեռևս դիվանագիտական հարաբերություններ չունեն, խաղաղության վերջնական ստորագրված պայմանագիր չկա։ Երեք տասնամյակ տևած պատերազմը հնարավոր չէ ավարտել մեկ շրջանակային համաձայնագրի ստորագրմամբ։

Դեսպանն ասել է, որ երկու հասարակությունների միջև հաշտեցումն ամբողջ գործընթացի «ամենադժվար մասն» է։

«Դա հեշտ չէ, քանի որ ցավը դեռ թարմ է։ Բայց մենք պետք է կոտրենք բազմաթիվ կարծրատիպեր»,- ասել է նա։

Այնուամենայնիվ, ակնհայտ է, որ երկու երկրների միջև գործընթացները սկսել են առաջ շարժվել։ Հեղինակը նշում է, որ դա  տեսել են և՛ փետրվարին Հայաստանում ու Ադրբեջանում քաղաքացիներից լսածի, և՛ նրանց զգուշավոր լավատեսության մեջ․ նրանք հույս ունեն, որ ԱՄՆ-ի ջանքերը կարող են երկարաժամկետ կայունություն ապահովել։

«Հայ ժողովուրդը միշտ կհիշի նախագահ Թրամփին»,- ասել է Մկրտչյանը՝ խաղաղության համաձայնագիրը համարելով հարգանքի վրա հիմնված ձեռքբերում, որը կապված է Հայաստանի ինքնիշխանության հետ։

Դեսպանը նույնքան կարևոր բնորոշումներով նկարագրել է նաև ԱՄՆ-Հայաստան հարաբերությունները՝ մատնանշելով երկիր մուտք գործող արտահանման լիցենզիաներն ու տեխնոլոգիաների փոխանցումները՝ որպես իր բնորոշած «վստահության վրա հիմնված դիվանագիտության» ապացույց։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանն ուրախ է, որ Վաշինգտոնում իրեն դիտարկում են «որպես ժամանակակից և առաջադեմ տեխնոլոգիաների, բարդ տեխնոլոգիաների վստահելի գործընկեր»։

Արդյունքն արդեն տեսանելի է․ 4 միլիարդ դոլար արժողությամբ NVIDIA-ի տվյալների կենտրոնը, որին հաջորդում է ավելի խոշոր երկրորդ համաձայնագիրը, ԱՄՆ փոխնախագահի այցը, որն ընդամենը երկու տարի առաջ անհնար կլիներ պատկերացնել, և միջանցքում ամերիկյան 74 տոկոս մասնաբաժինը, որն Իրանին հակազդելու հարցում ԱՄՆ գործող նախագահն անձամբ անվանում է «մեծ առավելություն»։

Լրատվամիջոցը նշում է, որ ինչ էլ հաջորդի՝ պայմանագիր, հաշտեցում, թե իրադարձությունների զարգացում հենց տարածաշրջանում, դեռևս մեծ աշխատանք կա անելու։ Սակայն վերջին տասներկու ամիսներն արդեն Հարավային Կովկասում ավելի շատ կոնկրետ փոփոխություններ են բերել, քան նախորդ երեք տասնամյակները միասին։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի

 

 

 

]]>
https://factor.am/1060985.html/feed 0
Պուտինի մերձավոր ռուս օլիգարխ Կրեմլյովը վճարել է Թրամփի որդու հարսանիքի ծախսերի մի մասը. ProPublica-ի հետաքննությունը https://factor.am/1060714.html https://factor.am/1060714.html#respond Tue, 15 Sep 2026 18:42:39 +0000 https://factor.am/?p=1060714 Ռուսաստանում սպորտային ոլորտի պաշտոնյա, Բռնցքամարտի միջազգային ասոցիացիայի (IBA) նախագահ Ումար Կրեմլյովը վճարել է ԱՄՆ նախագահի որդու՝ Դոնալդ Թրամփ կրտսերի՝ Բահամյան կղզիներում անցկացված հարսանիքի ծախսերի մի մասը։ Այս մասին ասվում է ProPublica հարթակի հետաքննության մեջ, փոխանցում է DW-ն։

Լրատվամիջոցի տվյալներով՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին մոտ կանգնած Կրեմլյովը հոգացել է հրավառության և մասնավոր կղզիներից մեկի վարձակալության ծախսերը, որտեղ 2026 թվականի մայիսին տեղի են ունեցել ԱՄՆ նախագահի ավագ որդու և մոդել Բետտինա Անդերսոնի հարսանեկան միջոցառումները։ Արարողությանը մասնակցել է շուրջ 50 հյուր, որոնց թվում են եղել Սպիտակ տան ղեկավարի մյուս որդին՝ Էրիկ Թրամփը, ինչպես նաև նրա փեսան՝ Ջարեդ Քուշները, որը նշանակվել է Ուկրաինայում խաղաղության կարգավորման հարցերով ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց։

IBA-ի նախագահից բացի, որը գրեթե չի խոսում անգլերեն, միջոցառմանը ժամանել է նաև ռուսաստանցիների մեծ խումբ, նշում է ProPublica-ն։ Հետաքննության մեջ նրանց թվում հիշատակվում են «ЕСК» ընկերությունների խմբի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Ալեքսանդր Լագուտինը, որն աշխատել է Ռուսաստանի պաշտպանական և էներգետիկ ոլորտներում, ինչպես նաև IBA-ում Կրեմլյովի «աջ ձեռքը»՝ Ելենա Սոբոլը։

ProPublica-ի տվյալներով՝ մի քանի հարյուր հազար դոլարի վճարումները կատարվել են Դուբայում գործող կազմակերպության միջոցով, որն IBA-ն օգտագործում է իր ֆինանսական գործարքների համար։

Դոնալդ Թրամփ կրտսերը չի թաքցնում հարսանիքի ֆինանսավորման վերաբերյալ տեղեկությունները։ Նրա ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ Կրեմլյովը ԱՄՆ նախագահի որդու անձնական ընկերն է, և նրանց միջև գործարար հարաբերություններ չկան։ ProPublica-ի հետաքննության հրապարակումից հետո Դոնալդ Թրամփ կրտսերն ու Բետտինա Թրամփը հաստատել են Ումար Կրեմլյովի մասնակցությունը տոնակատարության ծախսերի վճարմանը։

«Մեր սիրելի ընկեր Ումարն առատաձեռնորեն մեզ համար կազմակերպել է տոնակատարությունների երկու անհավանական երեկո։ Ցավոք, նման անձնական և ուրախ իրադարձությունը կարող է քաղաքական կամ չարագուշակ ենթատեքստ ստանալ միայն այն պատճառով, թե ով է այդ մարդը կամ որտեղից է նա։ Պարտադիր չէ, որ ընկերությունն ունենա քաղաքական շարժառիթ»,- ասվում է նրանց հայտարարության մեջ, որը հրապարակվել է Բետտինա Թրամփի Instagram-ի էջում։

Կրեմլյովի գլխավորած բռնցքամարտի ասոցիացիայի՝ IBA-ի գլխավոր հովանավորը ռուսական պետական «Գազպրոմ» կոնցեռնն է։ 2023 թվականին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն (ՄՕԿ) IBA-ին հանել է ճանաչված միջազգային ֆեդերացիաների ցանկից այն բանից հետո, երբ 2022 թվականի հոկտեմբերին IBA-ն, հակառակ ՄՕԿ-ի հանձնարարականներին, Ռուսաստանի և Բելառուսի մարզիկներին թույլատրել էր իրենց երկրների դրոշների ներքո մասնակցել մրցումներին։

«Проект»-ի 2024 թվականի հետաքննության համաձայն՝ Տաջիկստանում ծնված Ումար Կրեմլյովը մինչև 2010 թվականը կրել է Լուտֆուլլոև ազգանունը և ունեցել է երկու դատվածություն․ 2004 թվականին՝ շորթման, իսկ 2007 թվականին՝ ծեծկռտուքի համար։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի

 

 

 

]]>
https://factor.am/1060714.html/feed 0
Արարատ Միրզոյանը հասարակական խորհրդի նիստում ներկայացրել է արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունները https://factor.am/1061026.html https://factor.am/1061026.html#respond Tue, 15 Sep 2026 18:27:31 +0000 https://factor.am/?p=1061026 Սեպտեմբերի 15-ին կայացել է ՀՀ արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարարին կից հասարակական խորհրդի ընթացիկ տարվա երրորդ նիստը, որի ընթացքում ՀՀ ԱԳՄԱ նախարար Արարատ Միրզոյանն անդրադարձ է կատարել նախորդ նիստից ի վեր արտաքին քաղաքական զարգացումներին, ընտրություններից հետո ՀՀ կառավարության նոր ծրագրում արտաքին քաղաքական բաղադրիչին, առաջնահերթություններին, դրանց կյանքի կոչման ուղղությամբ ընթացող աշխատանքներին և հեռանկարներին: Այս մասին տեղեկացնում են նախարարությունից։

«Անդրադարձ է կատարվել խաղաղության օրակարգի հետևողական կյանքի կոչմանը, խաղաղության հետագա ինստիտուցիոնալիզացմանն ուղղված ջանքերին, հարևանների հետ հարաբերությունների զարգացման և/կամ կարգավորման գործընթացներին:

Նախարար Միրզոյանը ներկայացրել է ապաշրջափակման պայմաններում տարածաշրջանային հաղորդակցությունների և փոխկապակցվածության զարգացման ուղղությամբ իրականացվող ծրագրերը, տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ցանցում Հայաստանի արդյունավետ ինտեգրման հարցում մոտեցումները։

Քննարկվել են նաև փոխշահավետ միջազգային գործընկերությունների զարգացման և ընդլայնման հեռանկարները։ Ընդգծվել է այս ուղղությամբ ձևավորված ակտիվ դինամիկան: Հանգամանալից քննարկում է ծավալվել ՀՀ-ԵՄ գործընկերության ռազմավարական օրակարգի իրականացման հարցերի շուրջ, կարևորվել է եվրոպական ինտեգրման տարբեր ոլորտներում կոնկրետ արդյունքին միտված փոխգործակցությունը:

Մտքեր են փոխանակվել ՀՀ դիմակայունության ավելացմանն ուղղված նախաձեռնությունների շուրջ, այդ թվում՝ տնտեսական, էներգետիկ և սոցիալ-հոգեբանական մակարդակներում:

Նախարար Միրզոյանը պատասխանել է ներկաների հարցերին, տեղի է ունեցել մտքերի հետաքրքիր փոխանակություն»,- ասվում է հաղորդագրությունում:

]]>
https://factor.am/1061026.html/feed 0
Սպիտակ էջեր չկան․ պատասխան Հաջիևի հեգնանքին՝ Մատենադարանի բնօրինակով. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ https://factor.am/1061003.html https://factor.am/1061003.html#respond Tue, 15 Sep 2026 17:59:25 +0000 https://factor.am/?p=1061003 Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևն Ադրբեջանում հավատարմագրված դիվանագիտական կորպուսի ներկայացուցիչների հետ օրերս այցելել էր Գանձասարի վանական համալիր․ նա օտարերկրյա դիվանագետներին ցույց էր տվել հին հայկական ձեռագրերի կրկնօրինակներ, թերթել էջերը՝ նշելով, թե դրանք դատարկ են, ինչին ներկա պաշտոնյաները արձագանքել էին ծիծաղով: Այդպիսով, կասկածի տակ էր դրվել հայկական ձեռագրական ժառանգության իսկությունը։

Ձեռագրերից մեկն էլ «Ավետարան Թարգմանչաց»-ի կրկնօրինակն էր։ Երևանի Մատենադարանում ցուցադրվողը ևս մատյանի կրկնօրինակն է։ Իսկ արդյո՞ք Հաջիևը կգնար նման քայլի, եթե իմանար, որ այս և իր ցուցադրած մյուս մատյանների բնօրինակները պահվում են Հայաստանում՝ Մատենադարանի պահոցում։ Ավելին, միանգամայն սովորական է, երբ կրկնօրինակի էջերի մեծ մասը դատարկ է։

«Արվում է ընդամենը 1 կամ 2 էջի կրկնօրինակում, որը պիտի ցուցադրվի, այսինքն՝ միշտ արվում է ցուցադրվելիք էջի կամ էջերի կրկնօրինակումը։ Մյուս էջերն ազատ են մնում։ Եվ դա շատ տրամաբանական է»,- Factor TV-ի հետ զրույցում նշում է Մատենադարանի գլխավոր ավանդապահ Խաչիկ Հարությունյանը։

Գանձասարի Մատենադարանը Հայաստանի Մատենադարանի մասնաճյուղն էր։ 2015-ին բացված մասնաճյուղի համար, ընդհանուր առմամբ, կրկնօրինակվել էր ավելի քան 100 մատյան, որոնց մեծ մասը հետագայում տեղափոխվել էր Հայաստան։ Որևէ բնօրինակ երբևէ չի տեղափոխվել Գանձասար։

Ձեռագիր մատյանը, որը հաջողվել է նույնականացնել, ոչ միայն Արցախի, այլև հայկական ձեռագրական մշակույթի լավագույն օրինակներից է։

«Այն ստեղծվել է 1232 թվականին։ Գրչության վայրը չի պահպանվել, բայց 14-րդ դարի սկզբին ձեռագիրը բերվել է Խադավանք, և այնտեղ դարձել Դոփյանական տան սեփականությունը»,- պատմում է Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող Թամարա Մինասյանը։

Ձեռագիրը կարճ ժամանակ պահվել է Խադավանքում, ապա տեղափոխվել Գանձակի տարածաշրջանի Թարգմանչաց վանք և պահվել այնտեղ մինչև 1900-ական թվականներ։ Հենց վանքի անունով էլ ավետարանը կոչվել է «Թարգմանչաց»։

Ինչ վերաբերում է առհասարակ ձեռագրերի կրկնօրինակմանը, Մատենադարանի գլխավոր ավանդապահը շեշտում է՝ դա ընդունված ավանդույթ է ձեռագրական հավաքածուներ ունեցող թանգարանների համար։ Կրկնօրինակների ցուցադրությունը կիրառվում է հատկապես լույսի հանդեպ զգայուն, հին, բացառիկ նմուշների, այդ թվում՝ ձեռագրերի պարագայում։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Աննա Բաբաջանյան

 

 

]]>
https://factor.am/1061003.html/feed 0
Եվրոպան Հայաստանին ցույց տվեց, որ կարող է լինել հուսալի գործընկեր՝ ոչ միայն խոսքով․ Բոգդան Զդրոևսկին՝ ԵԽ-ում քվեարկության մասին https://factor.am/1061010.html https://factor.am/1061010.html#respond Tue, 15 Sep 2026 17:45:08 +0000 https://factor.am/?p=1061010 «Այսօրվա քվեարկության արդյունքներով Եվրոպական խորհրդարանը շատ ուժեղ աջակցություն ցուցաբերեց Հայաստանի համար ժամանակավոր առևտրի ազատականացման միջոցառումների ներդրմանը»,- Factor TV-ի Բրյուսելի թղթակցի հետ զրույցում այս մասին ասաց Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, Հայաստանի հարցով զեկուցող Բոգդան Զդրոևսկին՝ մեկնաբանելով Հայաստանի համար ժամանակավոր մաքսային արտոնությունների վերաբերյալ ԵԽ-ում կայացած քվեարկությունը։

Նա գոհունակությամբ ընդգծեց, որ ԵԽ պատգամավորների գերակշիռ մեծամասնությունը (583 պատգամավոր) կողմ է քվեարկել հայկական արտադրանքի նկատմամբ կիրառելի առևտրային ազատականացման ժամանակավոր միջոցառումներին (Autonomous Trade Measures)։ Քվեարկությանը մասնակցած 671 պատգամավորից դեմ է քվեարկել ընդամենը 49-ը, ձեռնպահ՝ 39-ը։

«Ամբողջ օրենսդրական գործընթացն իրականացվեց բացառիկ արագ տեմպերով, ինչը պայմանավորված էր այն արտակարգ իրավիճակով, որում հայտնվել է Հայաստանը։ Ռուսաստանի սահմանափակումները խիստ ազդեցություն են ունեցել Հայաստանի առևտրի ոլորտի վրա, հատկապես՝ միրգ, բանջարեղեն, ծաղիկներ և խմիչք արտադրողների։ Այս իրավիճակում մենք չէինք կարող մեզ թույլ տալ ամիսներ տևող ընթացակարգ»,- ասաց լեհ պատգամավորը։

Factor TV-ի հետ զրույցում Բոգդան Զդրոևսկին նշեց, որ գոհ է վերջնական արդյունքից։

«Ընդունված միջոցառումները կներառեն հայկական արտադրանքի լայն շրջանակ՝ հայկական բիզնեսներին իրական հնարավորություն տալով գտնել նոր շուկաներ և ընդլայնել իրենց ներկայությունը Եվրոպական միությունում»,- ընդգծեց նա։

Սա դեռևս վերջնական որոշում չէ․ ԵՄ Խորհուրդը պետք է հաստատի Եվրախորհրդարանի կողմից առաջին ընթերցմամբ ընդունված օրինագիծը։

«Ինչ վերաբերում է ժամկետներին, այսօրվա քվեարկությունից հետո մնացել են միայն ձևական քայլեր։ Կանոնակարգը պետք է ստորագրվի Եվրոպական խորհրդարանի և Խորհրդի նախագահների կողմից ու հրապարակվի Եվրոպական միության պաշտոնական տեղեկագրում։ Այն ուժի մեջ կմտնի հրապարակմանը հաջորդող օրը»,- ասաց Հայաստանի հարցով զեկուցողը։

Նոր կանոնների ուժի մեջ մտնելուց հետո հայկական ապրանքների լայն շրջանակի համար ժամանակավորապես կվերացվեն ԵՄ որոշ մաքսատուրքեր։ Բացի այդ, ութ գյուղատնտեսական ապրանքների համար կսահմանվեն անմաքս ներմուծման քվոտաներ, այդ թվում՝ խաղողի, ծիրանի, կեռասի, դեղձի և վարունգի։

«Ինձ համար կարևոր է նաև այն, որ այսօրվա քվեարկությամբ Եվրոպան Հայաստանին ցույց տվեց, որ կարող է լինել հուսալի գործընկեր՝ ոչ միայն խոսքով, այլ առաջին հերթին՝ կոնկրետ որոշումներով և գործողություններով»,- ընդգծեց Բոգդան Զդրոևսկին։

Եվրախորհրդարանում քվեարկությունից հետո Եվրամիությունում ՀՀ ներկայացուցչության ղեկավար, դեսպան Տիգրան Բալայանը գրառում է կատարել X-ում։

Գրառումը հավանողների թվում են նաև Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլան, հայկական արտադրանքի նկատմամբ ժամանակավոր առևտրային ազատականացման միջոցառումների հարցով զեկուցող Բոգդան Զդրոևսկին, Եվրոպական խորհրդարանի՝ Հայաստանի հարցերով մշտական զեկուցող Միրիամ Լեքսմանը, Եվրախորհրդարանում Հարավային Կովկասի պատվիրակության ղեկավար Նիլս Ուշակովսը։

«Իր սկզբունքներին հավատարիմ և դիրքորոշման մեջ հաստատակամ՝ եվրոպական ժողովրդավարության տաճարը՝ Եվրոպական խորհրդարանը, հավանություն է տվել Եվրահանձնաժողովի առաջարկին՝ «Արտադրված է Հայաստանում» ապրանքների համար ինքնավար առևտրային միջոցներ տրամադրելու վերաբերյալ։ Սա ևս մեկ նշանակալի քայլ է Հայաստան–ԵՄ գործընկերության համար»,- գրել է Եվրամիությունում ՀՀ ներկայացուցչության ղեկավարը։

Հիշեցնենք, որ Եվրահանձնաժողովը Հայաստանին առաջարկում է երկու տարվա առևտրային արտոնություններ՝ երկարաձգման հնարավորությամբ։ Եթե Հայաստանը չպահպանի արտոնությունների համար սահմանված պայմանները, Եվրամիությունը կարող է ժամանակավորապես սահմանափակել կամ ամբողջությամբ դադարեցնել հայկական ապրանքների համար նախատեսված մաքսային արտոնությունները։

Կարինե Ասատրյան

Բրյուսել

 

]]>
https://factor.am/1061010.html/feed 0
Ֆրանսիան ԵՄ-ում լոբբինգ է անում Ալիշեր Ուսմանովի դեմ պատժամիջոցները չեղարկելու համար՝ որպես Ադրբեջանում պահվող ֆրանսիացի քաղաքացիների ազատ արձակման գործարքի մաս․ FT https://factor.am/1060646.html https://factor.am/1060646.html#respond Tue, 15 Sep 2026 17:38:07 +0000 https://factor.am/?p=1060646 Եվրամիության երկրների դեսպանները համաձայնեցրել են Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների ցանկի գործողության երկարաձգումը միայն մեկ շաբաթով՝ մինչև սեպտեմբերի 22-ին կայանալիք նիստը: Այս մասին հայտնել է «Ազատություն» ռադիոկայանի լրագրող Ռիկարդ Յոզվյակը, փոխանցում է Current time-ը։

Սովորաբար պատժամիջոցների այս ծրագիրը երկարաձգվում է վեց ամիսը մեկ։ DW-ի աղբյուրների փոխանցմամբ՝ հետաձգումը պայմանավորված է ռուսաստանցի գործարարներ Ալիշեր Ուսմանովին և Միխայիլ Ֆրիդմանին պատժամիջոցների ցանկերից հանելու՝ Սլովակիայի և Ֆրանսիայի ցանկությամբ։

EUobserver-ի ֆրանսիացի դիվանագետների շրջանում աղբյուրը Փարիզի՝ Ուսմանովի դեմ սահմանված պատժամիջոցները չեղարկելու ցանկությունը բացատրել է «ազգային անվտանգության» հարցով։ Նա նաև հայտարարել է, որ Ելիսեյան պալատը ցանկանում է «դրական արձագանքել Ուսմանովի վերաբերյալ միջազգային գործընկերների դիմումներին»։

Financial Times-ն էլ գրում է, որ Փարիզը հանդես է գալիս Ուսմանովի դեմ պատժամիջոցները չեղարկելու օգտին՝ որպես Ադրբեջանի կողմից պահվող մի քանի ֆրանսիացի քաղաքացիների ազատ արձակման շուրջ համաձայնության մաս։ Իրավիճակին ծանոթ աղբյուրների համաձայն՝ Ֆրանսիան ԵՄ անդամ երկրների շրջանում լոբբինգ է իրականացնում այդ հարցով։

Ֆրանսիայի խնդրանքը ցնցել է ԵՄ գործընկեր դիվանագետներին, գրում է լրատվամիջոցը։ Դիվանագետներից մեկն այն անվանել է «ապշեցուցիչ»։ Նշվում է, որ գործարքի շրջանակում պետք է ազատ արձակվեն Ֆրանսիայի մի քանի քաղաքացիներ, որոնք գտնվում են Ադրբեջանի բանտերում։

Լյուքսեմբուրգը հրաժարվել է ԵՄ պատժամիջոցները չեղարկելու գաղափարից, սակայն հասկացրել է, որ եթե Ուսմանովը հանվի պատժամիջոցների ցանկից, ապա դրանից հետո անհրաժեշտ է ցանկից հանել նաև Ֆրիդմանին, հայտնել են FT-ի երկու աղբյուրներ։

Անհատական պատժամիջոցների գործողության ժամկետը լրանում է սեպտեմբերի 15-ին, և դրանք կարող են երկարաձգվել միայն միաձայն որոշմամբ։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի

 

]]>
https://factor.am/1060646.html/feed 0
Հրապարակվել են հոկտեմբերի 25-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների ընտրողների ցուցակները https://factor.am/1061008.html https://factor.am/1061008.html#respond Tue, 15 Sep 2026 17:24:13 +0000 https://factor.am/?p=1061008 Ներքին գործերի նախարարության elections.mia.gov.am հարթակում հրապարակված են հոկտեմբերի 25-ին կայանալիք տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ընտրողների տվյալները՝ որոնման և բեռնման հնարավորությամբ։

«Մասնավորապես՝
-Արարատի մարզի Արտաշատ,
-Արմավիրի մարզի Արաքս և Արմավիր,
-Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, Մարտունի և Վարդենիս,
-Լոռու մարզի Ստեփանավան և Ֆիոլետովո,
-Կոտայքի մարզի Գառնի, Ծաղկաձոր և Հրազդան,
-Շիրակի մարզի Ախուրյան և Արթիկ,
-Սյունիքի մարզի Գորիս և Մեղրի,
-Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձոր, Ջերմուկ և Վայք,
-Տավուշի մարզի Դիլիջան և Իջևան
-Արագածոտնի մարզի Շամիրամ համայնքներում ընտրելու իրավունք ունեցող անձինք կարող են որոնել իրենց տվյալները elections.mia.gov.am հարթակում և ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ՀՀ ընտրողների ռեգիստր բաժնում (elections.am):

«Ընտրացուցակները պարունակում են՝ ընտրողի անհատական տվյալներ, հաշվառման հասցե, քվեարկության օր, քվեարկության ժամանակ, ընտրողի ընտրական տեղամասի համար, տեղամասային կենտրոնի հասցե:

Ուշադրություն․ եթե Ձեր անունը չեք գտել ընտրողների նախնական ցուցակներում, ապա սեպտեմբերի 15-ից մինչև հոկտեմբերի 13-ը՝ ժամը 14:00-ն, կարող եք մոտենալ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության տարածքային գրասենյակ և ներկայացնել դիմում վերջնական ցուցակներում ընդգրկվելու համար, իսկ հոկտեմբերի 20-ից մինչև հոկտեմբերի 25-ի ժամը 20:00-ն՝ քվեարկության օրվա ավարտը, համապատասխան տեղեկանք ստանալու համար կարող եք մոտենալ տարածքային գրասենյակ, որպեսզի ընդգրկվեք քվեարկության օրը կազմվող լրացուցիչ ցուցակներում։

Ձեր ընտրատեղամասը նախապես ճշտելը կօգնի ընտրության օրը գործընթացը կազմակերպել առավել արագ, սահուն և հարմարավետ։

Համաձայն «ՀՀ ընտրական օրենսգրքում» հուլիսի 3-ին կատարված փոփոխությունների և լրացումների՝

Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ ընտրելու իրավունք ունեն քվեարկության օրը 18 տարին լրացած՝ ընտրությունն անցկացվող համայնքի բնակչության ռեգիստրում մինչև քվեարկության օրն առնվազն վեց ամսվա հաշվառում ունեցող, քվեարկության օրվան նախորդող 48-րդ օրվա դրությամբ համապատասխանաբար դրան նախորդող 730 օրվա ընթացքում Հայաստանի Հանրապետությունում փաստացի 366 և ավելի օր գտնվող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները»։

]]>
https://factor.am/1061008.html/feed 0
Ալիևը Եվրախորհրդարանը «կոռուպցիոներների որջ» է անվանել ու եվրոպական կառույցներին մեղադրել ՀՀ-ին աջակցելու մեջ https://factor.am/1060968.html https://factor.am/1060968.html#respond Tue, 15 Sep 2026 17:11:12 +0000 https://factor.am/?p=1060968 Միավորված ազգերի կազմակերպությունը, որի Անվտանգության խորհուրդը չորս բանաձև է ընդունել՝ պահանջելով հայկական զինված ուժերի դուրսբերումն օկուպացված տարածքներից, երկար ժամանակ լռում էր, ԵԱՀԿ-ն լռում էր։ Եվրոպայի խորհուրդը փաստացի աջակցում էր օկուպացիային։ Եվրախորհրդարանը միշտ աջակցություն է ցուցաբերել ագրեսոր պետությանը՝ Հայաստանին, և այդպես է նաև այսօր։ Ադրբեջանական լրատվամիջոցների հաղորդմամբ՝ այս մասին Բաքվում միջազգային համաժողովների մասնակիցների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։

«Եվրոպական խորհրդարանը կոռուպցիոներների որջ է։ Ես սա ասում եմ ամենայն պատասխանատվությամբ։ Եվրոպական խորհրդարանի փոխնախագահի տնից առգրավել են միլիոնավոր դոլարներով լի ճամպրուկներ, սակայն այդ ամենը կոծկվել է։ Նրա անունը հայտնի է, նա Հունաստանից ընտրված կին պատգամավոր է։ Նրա նկատմամբ որևէ միջոց ձեռնարկվե՞լ է։ Ո՛չ։ Նա պատասխանատվության ենթարկվե՞լ է։ Ո՛չ։ Նրան ազատ են արձակել։ Եվրոպական խորհրդարանը բաղկացած է իսլամատյացներից»,- ասել է Ալիևը։

Նա հայտարարել է, թե «այժմ, երբ Ադրբեջանը դառնում է ավելի ուժեղ և լիարժեք օգտագործում է իր ներուժը, Արևմուտքում  նրա դեմ կրկին կեղտոտ մեդիաարշավ է ծավալվում»։ Նա ասել է, թե Ադրբեջանին, իբր, զրպարտում են, ամեն օր հրապարակվում են ենթադրություններով և զրպարտություններով լի հոդվածներ։

«Ադրբեջանն այն քիչ մուսուլմանական երկրներից է, որն անդամակցում է եվրոպական կազմակերպություններին։ Հետևաբար, մենք գիտենք, թե ինչ է կատարվում այնտեղ։ Որպես Եվրոպայի խորհրդի անդամ՝ մենք բախվել ենք, բախվում ենք և, հավանաբար, կբախվենք այս անարդարություններին։ Մեր դեմ այս չհայտարարված զրպարտչական արշավը երբեք չի դադարի»,- հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահը։

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի

]]> https://factor.am/1060968.html/feed 0