Ամերիկացի փորձագետը խոսել է ՀՀ-ից Ադրբեջանի արտատարածքային միջանցքի պահանջների ու ԱՄՆ-ի դերակատարման մասին

Թրամփի վարչակազմի քաղաքականության շրջանակում ԱՄՆ-ի դերը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության ամրապնդման խթանումն է։ Այս մասին ադրբեջանական իշխանամերձ APA գործակալությանն ասել է ամերիկյան Atlantic Council-ի Եվրասիայի բաժնի գլխավոր տնօրեն, Ուկրաինայում և Ուզբեկստանում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Հերբսթը։

Ըստ հրապարակման՝ փորձագետը նշել է, թե Հայաստանով անցնող միջանցքի վերաբերյալ կան լուրջ տարաձայնություններ և ընդգծել, որ Միացյալ Նահանգները կարող է օգնել այս հարցում։

«Ադրբեջանը պահանջում է արտատարածքային իրավունքներ Հայաստանի տարածքում։ Սակայն եթե Միացյալ Նահանգները ստանձնի միջանցքի կառավարումը, այս հարցը կարող է չսրվել։ Այդ դեպքում Հայաստանը ստիպված չի լինի ճանաչել Ադրբեջանի արտատարածքային իրավունքները, և Ադրբեջանը չի պնդի այս պայմանի վրա՝ իր շահերը պաշտպանելու համար։ Այլ կերպ ասած՝ Վաշինգտոնի մասնակցությունը կարող է չեզոքացնել այս վիճելի հարցը»,- ասել է Հերբսթը։

Նշելով Հայաստանում ճանապարհների շինարարության արագացման անհրաժեշտությունը՝ նա ընդգծել է, որ այս աշխատանքը միտումնավոր հետաձգելն անհնար է։

«Հնարավոր են ուշացումներ, բայց մենք Թրամփի մասին մեկ բան գիտենք. երբ նա ինչ-որ բան կարևոր է համարում, շատ արագ է գործում։ Սպիտակ տանը տասը ամիսների աշխատանքի ընթացքում դժվար էր հետևել նրա քայլերին։ Հաշվի առնելով շինարարության ոլորտում իր փորձը՝ նա կարող է անձամբ վերահսկել գործընթացը և արագացնել աշխատանքները»,- նշել է նա։

Մեկնաբանելով ԱՄՆ-ի՝ որպես Նախիջևանի ուղղությամբ երկաթուղու կառուցման գործում արտաքին գործընկերոջ ներդրումը, փորձագետը նշել է, որ Թրամփի վարչակազմն անպայման կաջակցի այս նախագծին։

Ինչ վերաբերում է «Թրամփի երթուղի» նախագծի՝ նրա նախագահական ժամկետի ավարտից առաջ չավարտվելու հնարավորությանը՝ Հերբսթը վստահություն է հայտնել, որ նույնիսկ այս դեպքում նոր վարչակազմը չի հրաժարվի նախագծից:

«Եթե նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարծում է, որ ինչ-որ բան կարևոր է, նա գործում է արագ և վճռականորեն. սա կարող է շատ համոզիչ ազդեցություն ունենալ: Հետևաբար, ես կարծում եմ, որ այս նախագծերն իրական հնարավորություն ունեն ավարտվելու, քանի դեռ Թրամփը Սպիտակ տանն է: Միևնույն ժամանակ, սխալ կլինի, եթե հաջորդ վարչակազմը հրաժարվի Հարավային Կովկասում ձեռք բերված առաջընթացից» – ընդգծել է նա:

Ի դեպ, ֆորումի ընթացքում տարբեր մասնակիցներ են անդրադարձել «Թրամփի երթուղի» նախագծին։ Օրինակ՝ Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Ջոն Դի Պիրոն ասել է, որ TRIPP նախագծի իրականացումն առանցքային նշանակություն ունի Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի համար, որն այսօր խաղում է Եվրոպայի և Ասիայի միջև ռազմավարական կամրջի դեր։ Նա նշել է, որ ԱՄՆ-ը TRIPP նախագծի մշակման համար հատկացրել է 145 միլիոն դոլար և ստեղծել է աշխատանքային խմբեր ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի հետ։

«Սա ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է ապահովել այս նախագծի իրականացումը»,- հավելել է նա։

Atlantic Council-ի ավագ գիտաշխատող և աշխարհաքաղաքական հարցերով վերլուծաբան Ռիչ Աուտզենն էլ ասել է, որ TRIPP-ի համաձայնագիրը հսկայական տնտեսական հնարավորություններ է բացում Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի համար։ Ըստ նրա՝ այն ոչ միայն դիվանագիտական ​​նշանակություն ունի, այլև հսկայական առևտրային ներուժ։ Սա գրավում է լայն շրջանակի կողմնակիցների, այդ թվում՝ մասնավոր հատվածի, ինչը մեծացնում է դրա հաջող իրականացման հեռանկարները»։

Նա ընդգծել է  TRIPP նախագծի կարևորությունը, ներառյալ՝ Հայաստանի տարածքի 26 կիլոմետրանոց հատվածը, որը կդառնա Ադրբեջանը, Թուրքիան, Կենտրոնական Ասիան և Եվրոպան կապող տարանցիկ միջանցք։ Փորձագետը նշել է, որ Կենտրոնական Ասիայի պետությունները նույնպես այս նախագիծը դիտարկում են որպես ամբողջ Միջին միջանցքի իրականացման հնարավորություն, որը կամրապնդի կապերը Կենտրոնական Ասիայի և Հարավային Կովկասի, ինչպես նաև արևմտյան տնտեսությունների միջև։

«Ներկայում շուրջ մոտ մեկ տասնյակ երկրներ հետաքրքրված են նախագծի հաջողությամբ, ինչն այն դարձնում է բազմակողմանի և ռազմավարական նշանակություն ունեցող ամբողջ տարածաշրջանի համար: Մասնավոր հատվածի համար հնարավորությունների հետ մեկտեղ՝ այն ստեղծում է լավատեսության լուրջ հիմքեր»,- հայտարարել է վերլուծաբանը:

Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի