Մեր զոհողությունները՝ հանուն անկախության, արդարացված են․ հայ ազգը ծայրամասից դարձավ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ․ Պարույր Հայրիկյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

«Ազգային ինքնորոշում միավորում» (ԱԻՄ) կուսակցության առաջնորդ, խորհրդային տարիների այլախոհ Պարույր Հայրիկյանը Factor TV-ի հետ զրույցում խոսել է Հայաստանի անկախության, ինքնիշխան պետականության կայացման խնդիրների և պատմական-քաղաքական ընկալումների մասին: Անկախության պայքարի համար 18 տարի բանտերում ու աքսորներում անցկացրած գործիչը ներկայացրել է իր դիտարկումները պետական համակարգի և սեպտեմբերի 21-ի իրական խորհրդի վերաբերյալ։

Անդրադառնալով սեպտեմբերի 21-ին՝ Հայրիկյանն ընդգծում է, որ այն պատմականորեն Ինքնորոշման օրն է, և այն Անկախության օր կոչելը լուրջ սխալ է. «Այսօր մենք այս տոնի հիմնադիրներս, որը նշում ենք որպես Հայ ժողովրդի ինքնորոշման օր, որովհետև սեպտեմբերի 21-ից հետո ոչինչ չի հռչակվել, ընդամենը արձանագրվել են արդյունքները, որ հայ ժողովուրդը իր ազգային ինքնորոշմամբ հաստատեց մեկ տարի առաջ ընդունված Անկախության հռչակագիրը։ Այսօր մեր իշխանությունները, որ կոչում են անկախության օր, նրանք առաջին հերթին մեծ իրավագիտական սխալ են թույլ տալիս, պատմական սխալ են թույլ տալիս, և երկրորդ՝ դա վնասակար գործողություն է»։

Նա հավելում է, որ նման մոտեցումը նշանակում է պետության պատմությունը «դատապարտել կարճ ապրելու»։ «Մեր հայրերի համար անկախության օրը եղել է մայիսի 28-ը։ 1919 թվականին պետականորեն մայիսի 28-ը նշվել է որպես Հայաստանի անկախության օր… Սա [սեպտեմբերի 21-ը] ինքնորոշման օրն է, առաջին հանրաքվեն է»,- նշում է քաղաքական գործիչը՝ հավելելով. «Ինքնորոշումը դա ծառն է։ Անկախությունը պտուղը ընդամենը»։

Հայրիկյանը շեշտում է, որ հանրաքվեի և ինքնորոշման գաղափարները ժողովրդին սովորեցրել է հենց իր ղեկավարած ուժը.

«Էս տոնի հիմնադիրը ես եմ։ Էդպիսի բան մարդկության պատմությանը քիչ է հայտնի, որ ինչ-որ մեկը չորս տարի բանտում նստելուց հետո գա հետ, իր գաղափարակիցներին հավաքի, նորերին ներգրավի և նրանց սովորեցնի հանրաքվեի գաղափարը… Իրենք չեն պատկերացնում անկախությունը վերացական բան է թվում։ Անկախությունը դա նշանակում է քո ազգը համայնքից կամ կոմունիստական բռնապետության ծայրամասից դարձավ միջազգային իրավունքի ենթակա»։

Խոսելով պետության կայացման և արտաքին, հատկապես ռուսական ազդեցության մասին՝ Հայրիկյանը քննադատում է Հայաստանի իշխանությունների գործելաոճը և իրավական համակարգի բացերը.

«Երբ կախված չես, անկախության հարցը չկա, կա ինքնիշխանության հարցը… Միջազգային իրավունքի ենթական նախևառաջ նշանակում է մի միավոր, որը ինքը կարող է որոշումներ ընդունել: Այ էդ որոշումների ընդունման ընթացքում քո քաղաքացիները մասնակցո՞ւմ են, թե՞ ոչ։ Թե՞ ընդամենը մի քանի օլիգարխիկներ կամ մի քանի իշխանություն զավթածներ են որոշում ընդունում»։

Անդրադառնալով Ռուսաստանի հետ հարաբերություններին և ազգային անվտանգությանը՝ նա հիշեցնում է իր տարիների զգուշացումները.

«Ոչ ոք Հայաստանում էդքան շատ չի առնչվել ռուսական սպառնալիքների հետ, որքան ես… Ես ասում էի՝ լսե՛ք, ռուսները ձեր, մեր բարեկամը չեն, դուք թշնամի եք… Դուք իրենց հետ մեզ ուտում եք, այո, բայց մենք իրավունք ունենք ունենալու պետություն»։

Որպես տասնամյակների պայքարի հիմնասյուն՝ Հայրիկյանն առանձնացնում է քրիստոնեական արժեքներն ու ճշմարտությանը ծառայելը.

«Ճշմարտությունն է գլխավոր զենքը։ Արդարամտություն ու նպատակաճշմարտություն։ Հիմա անգրագետներ կան, որ կասեն՝ ա՜, ի՞նչ արդարամտություն, ի՞նչ ճշմարտություն։ Բայց փաստ է, չէ՞… Ոչ մի ֆանտաստիկ բան չեմ արել, հավատարիմ եմ եղել մեր ծնողների սկզբունքներին, քրիստոնեական սկզբունքներին»։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Ռոբերտ Անանյան