Քաղաքականություն
03.07.2019 | 19:25«Իրանի և Ամերիկայի միջև պատերազմի հավանականությունը շատ փոքր է, որովհետև երկուսն էլ գիտեն, որ դա կործանարար պատերազմ կլինի»,- համոզված է Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանը։
Վերջինս նշում է, որ իրականում այդ երկրները միմյանց կարիքն ունեն։ «Կարիքը ունեն երկուսն էլ միմյանց, մասնավորապես՝ Իրանը կարևոր դեր է կատարում Իրաքում որպես կայունացնող գործոն։ Գաղտնիք չէ, որ ներկայումս Իրաքի ղեկավարությունը հիմնականում շիաներ են և Իրանը որոշակի ազդեցություն ունի նրանց վրա, և նա կայունացնող դեր է խաղում, իսկ դա Ամերիկայի համար շատ կարևոր է»,- նկատում է ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանը։
Ըստ պարոն Սաֆրաստյանի, Իրանը տարածաշրջանում «Իսլամական պետության» ծավալապաշտության ամենազսպող գործոնն է, հայտնի է, որ այդ կազմակերպության առաջին թիրախը ամերիկացիներն են։ Հետևաբար պատերազմի փոխարեն ամերիկացիներն Իրանի հետ կշարունակեն խոսել պատժամիջոցներով․ «Պատժամիջոցները այդ օղակի սեղմելը չի կարող բերել ռեալ արդյունքի, և դրա համար ես կարծում եմ, որ այս ճնշումը իհարկե կշարունակվի Իրանի վրա ամերիկացիների կողմից, բայց որոշակի փուլում կողմերն իրար հետ կգտնեն որոշակի եզրեր և կսկսեն այդ ընդհանուր եզրերի շուրջ բանակցային գործընթացներ»։
Ըստ արևելագետի, Իրանը հազիվ թե միակողմանիորեն զիջի ամերիկացիներին, առաջինը՝ զիջելը կդիտվի պարտություն. տարածաշրջանում դերը պահպանելու խնդիր կա։ «Իրանի համար շատ կարևոր է դեմքը պահելը։ Երկու երկրներն էլ և Իրանը գուցե ավելի մեծ հնարավորություններ օգտագործելով կփորձի դեմքը պահել»,- ենթադրում է արևելագետը։
Ի՞նչ կարող է անել Հայաստանը կամ ինչպե՞ս կարող է պաշտպանվել մեր պետությունն այս հակամարտությունից։ Ըստ Ռուբեն Սաֆրաստյանի, Հայաստանը հաստատ չի կարող միջնորդի դեր ստանձնել Իրանի և Ամերիկայի միջև։
Քաղաքագետ Արա Պապյանը այլ կարծիքի է։ Իրանում դիվանագիտական աշխատանքի փորձ ունեցող քաղաքագետը վստահ է, որ Հայաստանը պետք է փորձի դառնալ հարթակ կողմերի բանակցությունների համար։ «Մենք գիտենք, որ նման շփումներ եղել են Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում, կարծում եմ՝ Երևանը ևս կարող է հավակնել նման միջոցառման կազմակերպելու համար հաշվի առնելով, որ մենք բավականին լավ հարաբերություններ ունենք Միացյալ Նահանգների հետ, բավականին լավ հարաբերություններ ունենք Իրանի հետ»,- կարծում է «Մոդուս Վիվենդի» ՀԿ-ի ղեկավար Արա Պապյանը։
Ըստ նրա, եթե, այնուամենայնիվ, ռազմական հակամարտություն սկսվի այդ երկրների միջև, Հայաստանի համար այն շատ վատ հեռանկարներ է խոստանում․ «Եթե խորքային ռումբեր օգտագործվեն ոչնչացնելու համար այդ հարստացնող լաբորատորիաները և գործարաններն Իրանի տարածքում, դա կարող է էկոլոգիական լուրջ խնդիրներ առաջացնել, սկսած երկրաշարժից, վերջացրած միջուկային արտահոսքով։ Դա ռադիոակտիվ փոշի է, ռադիոակտիվ ամպեր և այլն»։
Այնուամենայնիվ, ըստ պարոն Պապյանի, զինված հակամարտության հեռանկարը մշուշոտ է։ Այն ձեռք չի տալիս նույնիսկ Դոնալդ Թրամփին, որը պատրաստվում է նախագահի թեկնածու առաջադրվել երկրորդ ժամկետի համար․ «Ամեն ինչ կսահմանափակվի փոխադարձ հոխորտանքով, ինչ-որ միջադեպերով, այսինքն՝ ինչ-որ թռչող օբյեկտ կոչնչացվի, բախում կարող է լինել մեկ-երկու նավի մեջ։ Այսինքն, երկու կողմերն էլ իրենց զուսպ կպահեն»։ Քաղաքագետը վստահ չէ, որ այս երկրների սառը պատերազմն արդյունք է Իրանում ուրանի հարստացման։
Ըստ նրա գլխավոր պատճառը Չինաստանն է, որն սպառնում է դառնալ ամերիկյան տնտեսությանը համարժեք գերտերություն։ «Չինաստանի պարագայում Իրանը հանդես է գալիս նավթի հիմնական մատակարարողներից մեկը, մոտ 24-25 տոկոս, որը նշանակում է, որ եթե հաջողվի ԱՄՆ-ին ինչ-որ պատճառաբանությամբ խոչընդոտներ ստեղծել այդ մատակարարման դեմ, չինական տնտեսությունը լրջագույն խնդիրներ կունենա, աճը կդանդաղի և այլն»,- ասում է Արա Պապյանը։
Այնուամենայնիվ, ըստ քաղաքագետի, ամերիկյան սպառնալիքներն Իրանին չեն կանգնեցնի։ Նա կշարունակի նավթ մատակարարել Չինաստանին։ Եվ թեպետ ամերիկացիները կշարունակեն իրենց գլոբալ տիրապետությունը պահպանելու քաղաքականությունը, ըստ քաղաքագետի, Իրանի հետ հակամարտության լուծումը դեռևս կմնա բանակցային դաշտում։
Մանրամասները՝ տեսանյութում:
Մհեր Արշակյան
