26.06.2026 | 23:00
Մեկ օր ժողովուրդը կասի իր խոսքը, և դա կլինի որոշիչ. կասենք` այդ օրը երբ է. Նարեկ Կարապետյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
Կեղծ երկրաշարժի կանխատեսում Կոտայքում․ ում է խանգարում Firebird-ի 5 միլիարդանոց AI կենտրոնը․ ԱՉՔԻ ՏԱԿ
Քաղաքականություն
26.06.2026 | 21:40
X սոցիալական հարթակում վերջին օրերին տարածվել է հրապարակում, ըստ որի՝ Հայաստանի սեյսմիկ ծառայությունը զգուշացրել է, թե առաջիկա շաբաթներին Կոտայքի մարզում կարող է տեղի ունենալ մինչև 7,4 մագնիտուդով երկրաշարժ, ինչը կարող է վտանգել Firebird ընկերության՝ Հայաստանում կառուցվող արհեստական բանականության տվյալների կենտրոնի նախագիծը։
Սակայն Հայաստանի Սեյսմիկ պաշտպանության տարածքային ծառայությունը նման հայտարարություն չի տարածել։ Factor TV-ի հետ զրույցում ծառայության տնօրեն Սոս Մարգարյանը հերքել է տեղեկությունը՝ այն որակելով որպես հերթական ապատեղեկատվություն։
Գիտական հանրության դիրքորոշումն այս հարցում նույնպես հստակ է. ներկայում հնարավոր չէ գիտականորեն կանխատեսել, թե երկրաշարժը կոնկրետ երբ, որտեղ և ինչ ուժգնությամբ տեղի կունենա։
Ապատեղեկատվությունը տարածվել է Truth_Teller անունով X-ի օգտատիրոջ էջից, որն ունի ավելի քան 166 հազար հետևորդ։ Էջը նախկինում ևս բազմիցս Հայաստանի վերաբերյալ կեղծ տեղեկություններ է հրապարակել։ Դրանց թվում էին պնդումները, թե վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պատրաստվում է չեղարկել Հայոց ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումները, կամ՝ ԱԱԾ-ի և ԿԸՀ-ի նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Զանավես» անունով գաղտնի համակարգչային ծրագիր, որը հնարավորություն է տալիս իրական ժամանակում փոխել ընտրությունների արդյունքները։
Այս անգամ հրապարակմանը հավաստիության տպավորություն հաղորդելու համար օգտագործվել են մի քանի մանիպուլյատիվ մեթոդներ։
Նախ՝ կիրառվել է ամերիկյան տեխնոլոգիական լրատվամիջոց TechCrunch-ի անվանումն ու լոգոն։ Սակայն հրապարակված հոդվածը տեղադրված է եղել ոչ թե իրական TechCrunch կայքում, այլ այն կրկնօրինակող կեղծ էջում։ Տարբերությունը նկատելի է ինչպես կայքի անվանման, այնպես էլ դոմեյնի միջոցով․ իրական կայքն օգտագործում է «techcrunch.com» հասցեն, մինչդեռ կեղծ էջը՝ «tech-crunch.org»։
Բացի այդ, հրապարակվել է նաև հայազգի ինժեներ-գիտնական Արմեն Տեր-Կյուրեղյանի մասնակցությամբ դիփֆեյք տեսանյութ։ Տեսանյութում կեղծված են թե՛ ձայնը, թե՛ բովանդակությունը, և ստեղծվում է տպավորություն, թե նա հայտարարել է, որ սեյսմիկ ակտիվության աճի պատճառով Firebird-ի տվյալների կենտրոնը կարող է ժամանակին չգործարկվել։
Կեղծ հոդվածում նաև պնդում կա, թե սեյսմիկ ռիսկերը վտանգում են NVIDIA տեխնոլոգիաներով աշխատող 5 միլիարդ դոլար արժողությամբ AI տվյալների կենտրոնի կառուցման ժամանակացույցը։
Այսպիսով, կեղծ երկրաշարժի կանխատեսումը ծառայել է ոչ միայն հասարակության շրջանում խուճապ առաջացնելու, այլև Հայաստանի պատմության ամենախոշոր տեխնոլոգիական ներդրումային ծրագրերից մեկի նկատմամբ անվստահություն ձևավորելու նպատակին՝ ստեղծելով տպավորություն, թե նախագիծը կանգնած է լուրջ ռիսկերի առաջ։
Թեմայի մասին Factor TV-ի առավել մանրամասն հրապարակմանը ծանոթացեք այստեղ:
