17.08.2026 | 17:00
Երևանում երեկոյան ժամերին սպասվում է քամու ուժգնացում
Վաշինգտոնն ու Անկարան շուտով կարող են լուծել ռուսական C-400-ի մասով պատժամիջոցների շուրջ վեճը․ ԱՄՆ դեսպան
Քաղաքականություն
17.04.2026 | 23:27
Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարաքը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնն ու Անկարան մոտ են ռուսական C-400 հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի գնման հետևանքով Թուրքիայի նկատմամբ կիրառված ԱՄՆ պատժամիջոցների շուրջ երկարատև վեճի լուծմանը, գրում է Turkish Minute-ը։
«Կարծում եմ՝ շուտով կտեսնեք C-400-ի հետ կապված իրավիճակի լուծումը։ Իմ ղեկավարի տեսանկյունից, F-35 ծրագրին մասնակցելը նորմալ է»,- ասել է Բարաքը Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումում ունեցած ելույթում։
«Ամերիկայի հակառակորդներին պատժամիջոցների միջոցով հակազդելու մասին» օրենքի (CAATSA) շրջանակում կիրառված պատժամիջոցները պայմանավորված էին Թուրքիայի կողմից 2019 թվականին ռուսական արտադրության ՀՕՊ համակարգի ձեռքբերմամբ, որը, ըստ Միացյալ Նահանգների, վտանգ է ներկայացնում ՆԱՏՕ-ի անվտանգության և F-35 աննկատ կործանիչների ծրագրի համար։
Իր ելույթում Բարաքը նաև կասկած է հայտնել պատժամիջոցների՝ որպես քաղաքականության գործիքի վերաբերյալ։
«Իմ համեստ կարծիքով՝ պատժամիջոցները չեն գործում: Պատժամիջոցների տակ գտնվող երկիրը դառնում է այնքան խելացի, այնքան հնարամիտ, որ նրանք գտնում են դրանցից խուսափելու ուղիներ»,- ասել է նա։
C-400-ի գործարքի արդյունքում Թուրքիան հեռացվել էր F-35 համատեղ կործանիչների ծրագրից և բախվել իր պաշտպանական գնումներին ուղղված սահմանափակումների։
Բարաքը, որը պաշտոնը ստանձնել է 2025 թվականի մայիսին, ասել է, որ ՆԱՏՕ-ի երկու դաշնակիցների միջև կապերը բարելավվում են՝ մատնանշելով պաշտպանական համագործակցության վերաբերյալ ընթացող քննարկումները և Արդարադատության նախարարության մարտ ամսվա որոշումը՝ համաձայնության գալ Թուրքիայի պետական Halkbank-ի հետ՝ Իրանի դեմ ենթադրյալ պատժամիջոցների խախտման վերաբերյալ երկարատև քրեական գործը լուծելու համար։
«Նախագահներ Թրամփը և Էրդողանը նստել են սեղանի շուրջ։ Halkbank-ի մասով այժմ լավ է։ F-16-ները կրկին վերանայվում են։ Դաշինքը վերակառուցվում է»,- ասել է նա։
Բարաքը վերջերս մի քանի այլ առիթներով ևս բարձրացրել է Թուրքիայի՝ F-35 ծրագրին վերադառնալու հնարավորությունը։ 2025 թվականի վերջին Աբու Դաբիում կայացած համաժողովում ելույթ ունենալով՝ նա ասել էր, որ Թուրքիան արդեն իսկ անդրադարձել է Վաշինգտոնի մտահոգություններին ռուսական արտադրության հրթիռային համակարգի գործունակության վերաբերյալ, քանի որ սարքավորումները ներկայում չեն օգտագործվում: Սակայն նա նշել էր, որ Թուրքիայի կողմից համակարգի շարունակական տիրապետումը մնում է երկու երկրների միջև լարվածության կենտրոնական կետը։
«Ես կարծում եմ, որ այդ հարցերը կլուծվեն առաջիկա չորսից վեց ամիսների ընթացքում»,- ասել էր նա։
Հարցին՝ արդյո՞ք Թուրքիան մոտենում է ռուսական համակարգից ազատվելուն, Բարաքը պատասխանել էր. «Այո»։
F-35 ծրագրից հեռացվելուց ի վեր Անկարան լոբբինգ է արել վերականգնման հարցով՝ պնդելով, որ իր հեռացումն անարդար է։ Հարցը կրկին առաջին պլան է մղվել Անկարայի և Վաշինգտոնի միջև կործանիչների շուրջ համագործակցության վերաբերյալ վերսկսված շփումների մասին հաղորդագրությունների ֆոնին։
Ամերիկյան առաջադեմ ռազմական համակարգերի ցանկացած վաճառք պահանջում է նաև Կոնգրեսի հաստատումը, ինչը օրենսդիրներին զգալի լիազորություններ է տալիս գործընթացի նկատմամբ այն ժամանակ, երբ և՛ իսրայելցի, և՛ հույն պաշտոնյաները մտահոգություններ են հայտնել ծրագիր Թուրքիայի հնարավոր վերադարձի վերաբերյալ։
Թուրքիայից С-400-ների ենթակառուցվածքների լիակատար դուրսբերումը, որը հնարավոր կլինի Ռուսաստանին վերավաճառքի միջոցով, կվերացնի Անկարայի՝ F-35-ի ծրագրին վերադառնալու հիմնական խոչընդոտներից մեկը և կվերաբացի հինգերորդ սերնդի ինքնաթիռներ ձեռք բերելու հնարավորությունը։
2019 թվականին կոնսորցիումից հեռացվելուց առաջ Թուրքիան ծրագրում էր գնել 100 միավոր F-35A։ Նրա ներկայիս խնդրանքը 40 ինքնաթիռ է, քանի որ այդ ժամանակվանից ի վեր երկիրն ուշադրության մի մասը տեղափոխել է սեփական գաղտնի կործանիչի՝ հինգերորդ սերնդի KAAN-ի մշակման վրա, որը, ինչպես սպասվում է, շահագործման կհանձնվի 2028 թվականին։ Թուրքիան նաև ձգտում է ձեռք բերել Eurofighter Typhoon և ԱՄՆ-ում արտադրված F-16 ինքնաթիռներ՝ իր ռազմաօդային ուժերը հզորացնելու համար։
Թարգմանությունը՝ Էմմա Չոբանյանի
