05.10.2026 | 13:42
Հայաստանն ու ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը սկսել են երեխաների աջակցության նոր հնգամյա ծրագիրը
Ատելության խոսքը «թանկ կնստի». մինչև 2 միլիոն դրամ փոխհատուցում և խոշոր տուգանքներ
Քաղաքականություն
11.03.2026 | 19:20
Նկարը գեներացված է ԱԲ-ով
Արդարադատության նախարարությունը մշակել է օրենսդրական նոր փաթեթ, որը տուգանքներ և վնասի հատուցում է նախատեսում այն դեպքերում, երբ խոսքը չի հասնում բռնության կոչերի, բայց խաթարում է մարդու արժանապատվությունն ու հասարակական համերաշխությունը։
Ատելության խոսքի առավել մեղմ դրսևորումների համար կսահմանվեն վարչական կամ քաղաքացիական պատասխանատվության միջոցներ։
«ԶԼՄ-ները և սոցիալական հարթակները դարձել են հիմնական հարթակները, որտեղ ձևավորվում և տարածվում է հանրային կարծիքը։ Այդ հարթակներում, սակայն, հաճախ տարածվում է ատելության խոսք, որը կարող է ուղղված լինել անձանց կամ անձանց խմբերի դեմ՝ նրանց ռասայական, ազգային, էթնիկ, կրոնական պատկանելության, քաղաքական կամ այլ հայացքների, ինչպես նաև անձնական կամ սոցիալական բնույթի հանգամանքներով»,- նշում են նախագծի հեղինակները։
Ներպետական օրենսդրությամբ ատելության խոսքի համար նախատեսված է միայն քրեական պատասխանատվություն։ Նախագծերի փաթեթով ատելության խոսք չտարածելու, ինչպես նաև հրապարակված՝ ատելության խոսք պարունակող հրապարակումների հեռացման պարտականությունը դրվել է նաև ԶԼՄ-ների և տեսալսողական մեդիածառայություններ մատուցողների վրա։
Որն է համարվելու «Ատելության խոսք կամ վարքագիծ»
Սա այն հրապարակային խոսքն է, նյութը կամ վարքագիծը, որը նվաստացնում, ծաղրում, պիտակավորում կամ թիրախավորում է անձին կամ անձանց խմբին հետևյալ հատկանիշներով.
- Սեռ, ռասա, մաշկի գույն, էթնիկ կամ սոցիալական ծագում,
- Կրոն, աշխարհայացք, քաղաքական կամ այլ հայացքներ,
- Հաշմանդամություն, տարիք, լեզու, գենետիկական հատկանիշներ,
- Ազգային փոքրամասնությանը պատկանելություն, գույքային վիճակ, ծնունդ և այլն:
Անձը կամ անձանց խումբը, որոնց նկատմամբ հնչեցվել է ատելության խոսք կամ դրսևորվել է ատելության վարքագիծ, կկարողանան դիմել դատարան` ատելության խոսք հնչեցրած կամ վարքագիծ դրսևորած անձի դեմ:
Իրավական պաշտպանության միջոցները, ինչ կարող է պահանջել տուժողը
Եթե դատարանը հաստատում է ատելության խոսքի փաստը, տուժողը կարող է պահանջել.
- Բովանդակության հեռացում. եթե ատելության խոսքը տարածվել է կայքերում, հավելվածներում կամ ԶԼՄ-ների սոցիալական էջերում, այն պետք է հեռացվի,
- Դատարանի վճռի հրապարակում. տվյալ հարթակում պետք է հրապարակվի դատարանի վճիռը (լրիվ կամ մասնակի),
- Հրապարակայնորեն ներողություն խնդրել, ներողություն խնդրելու ձևը սահմանելու է դատարանը,
- Սահմանվելու է պատժիչ փոխհատուցում՝ 1,000,000-ից 2,000,000 ՀՀ դրամի չափով:
Սահմանված են սեղմ ժամկետներ
Հայց կարող է ներկայացվել դատարան`
- Այն պահից, երբ անձը իմացել է ատելության խոսքի մասին՝ 1 ամսվա ընթացքում,
- Բայց ոչ ուշ, քան խոսքի հնչելուց կամ տարածվելուց 6 ամիս անց:
Ցանկացած անձ, ով հրապարակայնորեն կհնչեցնի ատելության խոսք, հայհոյանք կամ կդրսևորի նվաստացնող վարքագիծ (նույն հատկանիշներով՝ սեռ, ռասա, կրոն, քաղաքական հայացքներ և այլն), կտուգանվի 500 հազար դրամի չափով։
Պատասխանատվություն ԶԼՄ-ների համար
Լրատվամիջոցները (կայքեր, հավելվածներ, սոցցանցերի էջեր ու ալիքներ) պատասխանատվություն են կրում երկու դեպքում.
- Իրենց տարածած նյութերի համար, եթե հենց լրատվամիջոցն է հրապարակում ատելության խոսք պարունակող նյութ։
- Օգտատերերի մեկնաբանությունների համար, եթե լրատվամիջոցը չի հեռացնում օգտատերերի գրած ատելության խոսքը կամ հայհոյանքը։
- Ժամկետը, ատելության խոսք պարունակող նյութը պետք է հեռացվի անհապաղ, բայց ոչ ուշ, քան 3 օրացուցային օրվա ընթացքում։
- Տուգանքի չափը՝ 200 հազար դրամ։
Տեսալսողական մեդիածառայություններ
Հեռուստաընկերությունները և ռադիոընկերությունները նույնպես պարտավոր են չտարածել ատելության խոսք կամ նվաստացնող նյութեր, հեռացնել (եթե խոսքը առցանց հարթակների կամ կրկնությունների մասին է) նման բովանդակությունը 3 օրվա ընթացքում։ Տուգանքի չափ է սահմանվել 200 հազար դրամը։
Եվգենյա Համբարձումյան
