Բաքուն ճնշումները կուժեղացնի՝ Արցախում էթնիկ զտում անելու, ՀՀ-ից զիջումներ կորզելու համար․ Ռուբեն Սաֆրաստյան․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor TV-ի հարցազրույցը ակադեմիկոս, արևելագետ Ռուբեն Սաֆրաստյանի հետ

-Պարո՛ն Սաֆրաստյան, մեր զրույցը սկսենք Արցախում իրադարձություններից։ Մարտի 5-ին Բաքուն հերթական սադրանքին է դիմել՝ դիվերսանտները կրակել են Արցախի ՆԳՆ աշխատակիցների ավտոմեքենայի ուղղությամբ, երեք ոստիկան է զոհվել, մեկը վիրավոր է, հիվանդանոցում է։ Դրանից առաջ էլ գյուղատնտեսական աշխատանքներով զբաղված արցախցու ուղղությամբ են կրակոցներ եղել, բարեբախտաբար՝ զոհ այս դեպքում չի եղել։ Ինչո՞ւ է Ադրբեջանն ավելի ագրեսիվ պահվածք դրսևորում։ 

-Կարծում եմ՝ Ադրբեջանը, իր հաշվարկներով, պետք է գնալով ճնշումն ուժեղացնի Արցախի վրա, պետք է փորձի զիջումներ կորզել Հայաստանից և պետք է ձգտի հասնել նրան, որ կարողանա իրականացնել էթնիկ զտում, ցեղասպանություն Արցախում։ Սա է Ադրբեջանի նպատակը՝ ունենալ Արցախ՝ առանց արցախցիների, և ստիպել, որ Հայաստանը հաշտվի այդ փաստի հետ։

-Այսօր Արցախի ՄԻՊ-ն էլ է խոսել էթնիկ զտումների, ցեղասպանության մասին և նշել է անհրաժեշտությունը, որ ՄԱԿ-ը, այլ միջազգային կառույցներ այնտեղ ներկայություն ունենան, նաև ահազանգել է, որ հակառակ պարագայում՝ Բաքուն կարող է էթնիկ զտման, ցեղասպանական գործողությունների դիմել։ Ձեր կարծիքով՝ այնտեղ միջազգային կառույցների ներկայություն ապահովել հնարավո՞ր է։

-Եթե նույնիսկ դա հնարավոր լինի, շատ դժվար կլինի, որովհետև Ադրբեջանն Արցախը համարում է իր տարածքը, և միջազգային կազմակերպություններն Արցախում իրենց դիտորդներին տեղակայելու համար պետք է ստանան Ադրբեջանի թույլտվությունը, իսկ Ադրբեջանը, պարզ է, նման թույլտվություն չի տա։ Բայց եթե մեծ ճնշում լինի․․․ Տեսնենք։

-Փորձագիտական շրջանակները միջազգային կառույցների, միջազգային միջնորդների անհրաժեշտությունն են տեսնում նաև Ստեփանակերտ-Բաքու երկխոսությունում։ Դա և՞ս անհնար է ապահովել։

-Միջնորդությունն անհրաժեշտություն է, որպեսզի բանակցային գործընթացը նորմալ ընթացք ստանա, այլ ոչ թե Ադրբեջանը փորձի գործընթացն օգտագործել իր ծավալապաշտական, մաքսիմալիստական մոտեցումներն իրականություն դարձնելու համար։ Այո՛, պետք է ձգտել, պետք է ճնշում գործադրվի միջազգային կառույցների կողմից Ադրբեջանի վրա, որպեսզի Բաքուն համաձայնվի միջնորդության մասնակցությանը բանակցություններում։ Ներկա փուլում, կարծում եմ, Ադրբեջանը դեռ համաձայն չի լինի։

-Իսկ ի՞նչ միջոցներով պետք է այդ ճնշումներն արտահայտվեն, որովհետև, ինչպես տեսնում ենք, նույնիսկ ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը չի կատարում Բաքուն։

-Այո՛, չի իրականացնում, բայց ես մի միտում նկատում եմ․ ճնշումները գնալով ավելի են ուժեղանում Ադրբեջանի վրա։

-Ըստ Ձեզ՝ դա ինչո՞վ է արտահայտվում։

-Հաագայի միջազգային դատարանի վճռի հետ կապված պաշտոնական հայտարարություններ են հնչում տարբեր երկրների, ինչպես նաև առանձին հասարակական-քաղաքական գործիչների կողմից։ Կարծում եմ՝ Հայաստանի դիվանագիտությանը հաջողվել է անցած մեկ տարվա ընթացքում որոշակի առումով Արցախի հարցը դարձնել և՛ պաշտոնական, և՛ ոչ պաշտոնական միջազգային տարբեր շրջանակների ուշադրության առարկա։ Այս ճանապարհով պետք է գնալ և ավելի ու ավելի մեծ ջանքեր գործադրել։ Ի վերջո, Ադրբեջանը մեկուսի երկիր չէ, կախվածություն ունի այլ երկրներից, և այդ ճնշումները, կարծում եմ, եթե գնալով ուժեղանան, կարող են արդյունքներ տալ։

-Ուկրաինական պատերազմի ֆոնին ինչ-որ չափով բարձրացել է նաև Ադրբեջանի գործընկերային դերը Արևմուտքի համար․ այս պայմաններում Արևմուտքը կգնա՞ դրան։

-Այո՛, որոշակիորեն բարձրացել է Ադրբեջանի դերը, բայց Արևմուտքն ընկալում ունի, որ Հարավային Կովկասը պետք է դառնա խաղաղ գործակցության տարածաշրջան, և եթե մեր դիվանագիտությունը կարողանա ցույց տալ, որ Ադրբեջանը դրա հիմնական խոչընդոտն է, կարծում եմ՝ դա հնարավոր կլինի օգտագործել Ադրբեջանի վրա ճնշումն ավելացնելու համար։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Թամարա Հակոբյան