Խմբակենտրոն հասարակությունից խնդիր ունենք վերափոխվելու մարդակենտրոն հասարակության. Աղասի Թադևոսյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Factor.am-ի զրուցակիցը մշակութային մարդաբան, ազգագրագետ Աղասի Թադևոսյանն է:

-Պարո՛ն Թադևոսյան, վերջին շրջանում բռնության դեպքերի ականատես եղանք. փաստաբան Սեդա Սաֆարյանի ընտանիքի անդամներին ծեծի ենթարկեցին, Գավառում դաժան դեպք եղավ, գրանցվեցին սպանություններ, Նորատուս գյուղում քրեական ենթամշակույթ կրող խմբավորումներ ի հայտ եկան: Դրան հաջորդեց ԱԺ փոխնախագահ  Ալեն Սիմոնյանի և  «Ադեկվադի» հիմնադիրներից Արթուր Դանիելյանի միջեւ ծեծկռտուքը:  Ինչո՞վ են պայմանավորված ագրեսիայի այս դրսևորումները: Ի՞նչ երևույթների հետևանք են սրանք:

-Ես այս երեք դեպքերը չէի ընդհանրացնի, չէի ասի թե սրանք իրար հետ փոխկապակցված են կամ  միմյանցով  պայմանավորված: Բռնության նման դեպքեր միշտ եղել են, ուրիշ բան, որ երբեմն դրանք համընկնում են: Տեղեկատվական մանիպուլյացիաների միջոցով այսօր փորձում են  այդ իրադարձությունների միջև կապեր ստեղծել և դրամատիզացնել առկա իրավիճակը: Ընդհանուր առմամբ, մեր հասարակության մեջ կան  տղամարդկային ստերեոտիպեր: Բանակցային մշակույթը տղամարդկային միջավայրերում բավականին ցածր է և  հաճախ, երբ տղամարդիկ ունենում են  վիճաբանություն, բանակցելու փոխարեն խորացնում են  կոնֆլիկտը: Ինչ վերաբերում է  Ալեն Սիմոնյանի և  «Ադեկվադի» հիմնադիրներից Արթուր Դանիելյանի միջեւ տեղի ունեցածին,  հիշեցնեմ, որ նույն խմբավորման անդամները Մխիթար Հայրապետյանին էլ էին սադրանքի  ենթարկել: Դա կազմակերպված սադրիչ խումբ է:  Նույն այդ մարդիկ «Ռեստարտ» նախաձեռնության անդամ Դավիթ Պետրոսյանին  սադրել էին՝ հայհոյելով: Նրանք շատ լավ գիտեն հայկական տղամարդկային միջավայրում ընդունված ստերեոտիպը. երբ մորն ուղղված հայհոյանք են տալիս, տղամարդիկ հակադարձում են:  Այդ կերպ  նրանք իրենց շուրջ աժիոտաժ են առաջացնում,  ապա զոհի կերպարով են հանդես գալիս:

-Որքան էլ  այս դեպքերի մեջ կապ չտեսնեք, այնուամենայնիվ, դրանց չի՞ կապում արդյոք քրեական ենթամշակույթը՝ իր տարբեր դրսեւորումներով:

-Դա մեր տղամարդկային հարաբերություններին բնորոշ երևույթ է, որը ձևավորվում է մանկության  և ամենավտանգավոր՝ դեռահասության շրջանում:

-Ու՞մ կամ ո՞ր մարմինների, ո՞ր կառույցների և ինստիտուտների  անգործության հետևանքն են  տեղի ունեցած դեպքերը:

-Մեր թաղային, բակային մշակույթ կոչվածը ներծծված է քրեականությամբ, որը բանտային միջավայրից է ներթափանցել հասարակական միջավայր: Այս խնդիրը պետք է պետական մակարդակով կարգավորվի: Պարզ է, որ դատաիրավական  մարմինները պետք է շատ խիստ գործեն, առաջին հերթին՝ ոստիկանությունը: Բայց պետք է ընդունել նաև կոնկրետ օրենքներ, օրինակ՝ տղամարդկանց պարբերաբար  ստուգել և դանակ գտնելու դեպքում շատ խիստ պատիժ սահմանել:

-Շատ ծայրահեղ միջոց չէ՞:

-Ոչ, դանակով կարելի է կյանք խլել, իսկ մարդասպանությունը պետք է կանխել: Երբ  նման մեթոդներ կիրառվեն, դեռահասներն էլ կհրաժարվեն դանակ պահելու պրակտիկայից: Պետք է խիստ լինեն պատիժները, բայց  դրանք չպետք է դառնան մարդկանցից փող կորզելու միջոցներ:

–Հայաստանում կրթական ցենզի մակարդակն ու տեղի ունեցող բռնությունները որքանո՞վ են կապակցված: Չէ՞ որ քրեական բարքերն ամենուր շրջապատում են մեզ՝ մանկապարտեզից սկսած՝ երկրի բարձրագույն՝ ԱԺ ամբիոնով վերջացրած:

-Հաճախ երբ մարդիկ խոսում ենք կրթության մասին,  նկատի ունեն գիտելիքի փոխանցումը, սակայն կրթությունը պետք է արժեքային խնդիրներ լուծի: Մեր հասարակությունը մարդասիրական արժեքների և,  ընդհանրապես, մարդակենտրոնության կարիք ունի:  Մեր հասարակության մեծամասնությունն ապրում է խմբակային արժեքներով: Դրա ականատեսը եղանք Գավառի դեպքերին առնչվելիս: Տվյալ դեպքում մարդու կյանքից կարևոր էր համարվել  խումբը՝ որպես արժեք, իսկ մարդու կյանքը զրոյական արժեք ուներ: Ուստի կրթական համակարգի հիմքում  ընկած արժեքները պետք է փոխենք:  Մեր կրթական համակարգը մարդակենտրոն չէ: Այս խնդրին  պետությունը պետք է առաջնային ուշադրություն դարձնի:  Խմբակենտրոն հասարակությունից խնդիր ունենք վերափոխվելու մարդակենտրոն հասարակության:

Աննա Բաբաջանյան